Vroegsignalering van onbegrepen gedrag
Wanneer op tijd wordt gesignaleerd dat iemand op meerdere levensgebieden problemen heeft, kan voorkomen worden dat een situatie escaleert. Een wijkfunctionaris kan dan de domeinen veiligheid en zorg verbinden om zo maatwerk mogelijk te maken.
Vroegsignalering van onbegrepen gedrag in de wijk
Hoewel regionale samenwerkingsverbanden van belang zijn, is samenwerking op wijkniveau ook belangrijk. Vooral als het aankomt op vroegsignalering van onbegrepen gedrag: het tijdig signaleren van vroege tekenen die erop duiden dat iemand de grip op zijn of haar leven verliest.
Daarbij kan voortgebouwd worden op de ervaringen en de lessen van het Actieprogramma Verward Gedrag. Zo zijn er meldpunten niet-acute zorg opgezet, is er een landelijk Meldpunt Zorgwekkend Gedrag ingesteld en zijn er in verschillende gemeenten wijk-GGD’ers ingezet. Hiermee is een basis-infrastructuur gelegd voor een betere toeleiding naar passende zorg en ondersteuning.
Verbinder tussen zorg en veiligheid: een Wijk-GGD’er
Bij het Actieprogramma Grip op Onbegrip wordt er ingezet op initiatieven die zich richten op vroege signalering van onbegrepen gedrag in de wijk, zoals een wijk-GGD’er.
Een wijk-GGD’er wordt ook wel wijk-GGZ’er, verbindingsofficier of wijkfunctionaris genoemd. Deze kan werkzaam zijn bij de GGD, een gemeente, een ggz-instelling of een andere zorg- of welzijnsorganisatie.
De wijk-GGD’er werkt als verbindingsofficier in het netwerk van zorg en veiligheid. Deze gaat op mensen met onbegrepen gedrag af om vroegtijdig in te grijpen en escalaties te voorkomen. In het evaluatierapport ‘de Kracht van de wijk-GGD’er ’ (CCV, 2021) beschrijft het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) de werkzame elementen van een wijk-GGD’er en geeft handvatten om deze verbindingsofficier op lokaal niveau te implementeren. De wijk-GGD’er draagt onder andere bij aan:
- Lokaal de samenwerking tussen zorg- en veiligheidsprofessionals te versterken.
- Vroegtijdig problemen rondom onbegrepen gedrag te signaleren en overlast in de wijk te verminderen.
- Beter zicht te krijgen op de groep mensen met een zorg en/of ondersteuningsbehoefte.
Handreikingen onbegrepen gedrag Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid
Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) ontwikkelde samen met wijk-GGD’ers, ervaringsdeskundigen en zorg- en beleidspartners handreikingen voor de effectieve inzet van wijk-GGD’ers bij mensen met onbegrepen gedrag. Deze handreikingen zijn bedoeld voor wijk-GGD’ers, ervaringsdeskundigen, gemeenten en andere professionals in het sociaal, zorg- en veiligheidsdomein. Het webdossier 'wijk-GGD'ers voor mensen met onbegrepen gedrag' helpt gemeenten en uitvoerders bij het invoeren van de werkwijze van de wijk-GGD’er.
Landelijke coördinatiepunt
Het CCV is het landelijk coördinatiepunt voor de werkwijze van de wijk-GGD’er. Dit coördinatiepunt is ontstaan mede dankzij een subsidieregeling van ZonMw. In 2017 hielp het CCV de eerste gemeenten bij het starten met deze werkwijze. In de jaren daarna sloten steeds meer gemeenten aan. Inmiddels hebben meer dan 65 gemeenten met ondersteuning van het CCV een wijk-GGD’er aangesteld en werken zij volgens deze aanpak. De kennis en ervaring die het CCV hierbij heeft opgedaan, wordt gedeeld met gemeenten.
Het CCV geeft informatie over hoe de werkwijze werkt, wat goed gaat en waar gemeenten op moeten letten. Ook biedt het CCV praktische voorbeelden, zoals welke vaardigheden een wijk-GGD’er nodig heeft, en voorbeelden van projectplannen en vacatureteksten.
Juiste zorg en ondersteuning na een vroeg signaal
Na een vroeg signaal van mogelijk onbegrepen gedrag is het zaak dat de melding uiteindelijk tijdig leidt tot passende hulp en ondersteuning. Het is daarbij van belang dat professionals op het snijvlak van het zorg-, veiligheids- en sociaal domein goed met elkaar kunnen samenwerken. Denk bijvoorbeeld aan een wijkagent, huisarts, POH-ggz, woningcorporaties, sociaal werk en andere zorg- en welzijnsorganisaties.
Vroegsignalering en opvolging in de wijk
Welke projecten lopen er momenteel op het gebied van vroegsignalering van onbegepen gedrag en opvolging in de wijk?
Vroegsignalering en opvolging in de wijk – 26 projecten in 114 gemeenten
Almere, Dronten, Lelystad, Noordoostpolder, Urk, Zeewolde, Nijmegen, Eemsdelta, Het Hogeland, Midden-Groningen, Westerkwartier, Westerwolde, Beek, Beekdaelen, Brunssum, Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Maastricht, Meerssen, Simpelveld, Sittard-Geleen, Stein, Vaals, Valkenburg aan de Geul, Voerendaal, Alblasserdam, Almelo, Aalsmeer, Amstelveen, Apeldoorn, Arnhem, Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Woensdrecht, Best, Oirschot, Borne, Borsele, Delft, Doetinchem, Dordrecht, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Papendrecht, Sliedrecht, Enschede, Geldrop-Mierlo, Goirle, Groningen, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Velsen, Zandvoort, Harlingen, Heeze-Leende, Hendrik-Ido-Ambacht, Hengelo, Hoeksche Waard, Hof van Twente, IJsselstein, Lopik, Leusden, Echt-Susteren, Maasgouw, Roerdalen, Roermond, Nuenen, Son en Breugel, Oldambt, Pekela, Stadskanaal, Veendam, Oldenzaal, , Oosterhout, Ooststellingwerf, Overbetuwe, Renkum, Bergeijk, Bladel, Eersel, Reusel-De Mierden, Rheden, Rozendaal, Rijswijk, Schouwen-Duiveland, Tilburg, Uithoorn, Beesel, Peel en Maas, Venlo, Bergen, Gennep, Horst aan de Maas, Venray, Waalwijk, Leudal, Nederweert, Weert, Zaanstad, Zevenaar, Zoetermeer, Zuidplas.
AVG (bruin op de landkaart) – 30 gemeenten
Achtkarspelen, Altena, Berg en Dal, Borne, Breda, De Fryske Marren, Dongen, Dordrecht, Drimmelen, Ede, Enkhuizen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Goes, Hardinxveld-Giessendam, Hengelo, Heumen, Hilvarenbeek, Houten, Krimpenerwaard, Lisse, Montfoort, Nieuwegein, Oosterhout, Opsterland, Oude IJsselstreek, Overbetuwe, Renkum, Reusel-De Mierden, Roosendaal, Sliedrecht, Smallingerland, Stede Broec, Steenbergen, Stichtse Vecht, Valkenswaard, Veldhoven, Waalre, Waddinxveen, Wijk bij Duurstede, Woensdrecht, Zoeterwoude, Zuidplas
