Het belang van duurzaamheid voor toekomstbestendige zorg: werkbezoek aan Amsterdam UMC, locatie AMC
Recent bezochten medewerkers van ZonMw, NWO, de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en het Zorginstituut Nederland Amsterdam UMC, locatie AMC. Het doel was om inzicht te krijgen in duurzame praktijken binnen de zorg en om inspiratie op te doen voor de verdere verduurzaming van de sector.
De zorgsector is verantwoordelijk voor meer dan 7% van de CO2-uitstoot in Nederland. Het Amsterdam UMC speelt een voortrekkersrol in het verduurzamen van de zorg, zoals blijkt uit hun deelname aan de Green Deal Duurzame Zorg 3.0. De instelling toont aan hoe duurzaamheid en passende zorg hand in hand kunnen gaan, met initiatieven die directe impact hebben op de CO2-uitstoot en aansluiten op de principes van passende zorg, zoals samen beslissen..
Duurzaamheid binnen ZonMw en het kaderprogramma Passende Zorg
Ook ZonMw breed speelt duurzaamheid een belangrijke rol. ZonMw heeft de Green Deal Duurzame Zorg ondertekend en op basis hiervan het visiedocument Duurzame zorg, preventie en welzijn ontwikkeld. Daarnaast is duurzaamheid als een van de evidente voorwaarden benoemd in het ZonMw strategisch beleidsplan 2025-2029.
In de ZonMw-programmering is er aandacht voor duurzaamheid. Zo is duurzaamheid een van de thema’s binnen het ZonMw-kaderprogramma Passende Zorg. In dit kaderprogramma staat de waarde van zorg voor de patiënt centraal en wordt alleen zorg vergoed die echt werkt, én die zo optimaal mogelijk is georganiseerd. Passende zorg voegt waarde toe aan de gezondheid van mensen tegen een proportionele inzet van middelen, personeel en grondstoffen (en draagt bij aan groene en klimaatneutrale zorg). Daarnaast vindt passende zorg plaats in een prettige en goede werkomgeving voor zorgprofessionals. Daarbij wordt ingezet op een goede aansluiting en afstemming met het Zorginstituut en de tijdelijke Zorginstituut Commissie ‘Arbeidsinzet en Duurzaamheid’. Vanuit het Citrienfondsprogramma 2024-2028 zijn er de programma’s Anders Werkt Beter en Samen de zorg vergroenen.
Tijdens het bezoek gaf anesthesioloog Niek Sperna Weiland een presentatie over het verminderen van de CO2-uitstoot van inhalatiegassen, die verantwoordelijk zijn voor 63% van de CO2-voetafdruk per operatie. De resultaten van zijn team, opgericht in 2018, hebben geleid tot vernieuwde richtlijnen en wetgeving, die het gebruik van bepaalde gassen zullen beperken. Daarnaast implementeren ze de resultaten nu in 35.000 ziekenhuizen in China.
Susan Simon, Chief Environmental Sustainability Officer bij de Medical Research Council, benadrukte het belang van samenwerking tussen verschillende disciplines om de transitie naar duurzame zorg te versnellen. Ze stelde dat onderzoekers behoefte hebben aan praktische handvatten om hun methodes aan te passen, die vaak vanuit de praktijk komen.
Binnen het AMC zijn 9 initiatieven voor duurzame zorg in uitvoering, gefinancierd door het interne Groene Fonds. Lonneke Michiels, coördinator Green Teams, legde uit hoe het ziekenhuis medewerkers de ruimte biedt om bij te dragen aan duurzamere zorg.
Anesthesioloog Elke Bos sprak over het belang van passende keuzes in de zorg en de noodzaak van open gesprekken over de inzet van zorgpersoneel en innovaties. De middag eindigde met een rondleiding door de laboratoria en operatiekamers, waar de groene initiatieven in de praktijk zichtbaar zijn.
Het bezoek onderstreept dat zelfs kleine initiatieven een grote impact kunnen hebben, mits deze systematisch worden opgepakt om duurzaamheid in de zorg te waarborgen.
Lees op de programmapagina van het kaderprogramma Passende Zorg een uitgebreid verslag van de middag.
Subsidieronde Onderzoeksmethodologie passende zorg - Ecologische duurzaamheid
28 mei 2025 opent de subsidieronde Onderzoeksmethodologie passende zorg - Ecologische duurzaamheid binnen het ZonMw-kaderprogramma Passende Zorg 2024-2028. Deze subsidieoproep richt zich op het stimuleren van onderzoek naar methodologische vragen op het gebied van ecologische duurzaamheid voor pakketbeheer binnen de Zorgverzekeringswet en/of de beweging naar passende zorg. Lees hier de volledige vooraankondiging of kom naar de online informatiebijeenkomst op 10 juni 2025.
Bijschrift header: de 4 sprekers tijdens het werkbezoek. Niek Sperna Weiland en Elke Bos, anesthesiologen Amsterdam UMC, Susan Simon, Chief Environmental Sustainability Officer MRC en directeur Environmental Sustainability Programma UKRI en Lonneke Michiels, coördinator Green Teams Amsterdam UMC.