Wijkfeest brengt mensen bij elkaar

Hij zit zijn hele beroepsleven al in sport en bewegen. Opgeleid als bewegingsagoog runde Sjors van der Quast tien jaar een sportschool. Nu doet hij als zzp'er uiteenlopende klussen, bijvoorbeeld als beweegcoach in het basisonderwijs. “Ik kwam bij SPORT•GOUDA voor een zwangerschapsvervanging. Ik maakte een kwaliteitsanalyse van de afdeling, die ik vervolgens mocht doorvoeren in de organisatie. Sindsdien ben ik als freelancer lid van het team.”

De living labs sport en bewegen die aansluiten op de thema”s van het ZonMw-programma MOOI in Beweging kwamen in beeld. “We deden een projectvoorstel, waarin ik labregisseur zou zijn. Die aanvraag lukte niet, maar de gemeente vond het zo belangrijk dat zij ons lab zelf financierde.” Het lab kreeg in 2024 wel een ZonMw-subsidie voor een experiment in Korte Akkeren, een wijk met veel mensen in een lage sociaaleconomische positie. Voor hen is voldoende bewegen niet altijd haalbaar. Gouda werd deel van het landelijke netwerk van living labs. Van der Quast: “Daardoor konden we op studiebezoek en ervaringen en kennis met andere labs uitwisselen. Het lectoraat Impact of Sport van de Haagse Hogeschool sloot aan en begeleidde ons experiment het eerste jaar met actieonderzoek.”

De inzet was om wijkbewoners te helpen gezonder te worden, met het brede concept van positieve gezondheid als uitgangspunt. Niet alleen lichamelijk welbevinden is daarin belangrijk, maar bijvoorbeeld ook kwaliteit van leven en meedoen. “We hadden in ons experiment steeds het spinnenwebmodel voor ogen, met verschillende gezondheidsdimensies. Maar wel eenvoudiger uitgewerkt, want het is best een complex verhaal. We legden de lat niet heel hoog: als mensen achter hun voordeur vandaan komen, zijn ze óók in beweging.” Een ander basisprincipe was design thinking: een co-creatie-methodiek waarin bewoners een gelijkwaardige projectrol hebben. 

Er kwam een brede werkgroep met onder meer de gebiedsregisseur, het sociaal team, de wijkhuisbeheerder en de beweegmakelaar van SPORT•GOUDA. Zij spraken sleutelfiguren in de wijk aan en organiseerden brainstormsessies hoe het living lab de wensen van bewoners kon ophalen. En op welke manier je iedereen goed aanspreekt “in de eigen cultuur, taal en generatie”, zoals Van der Quast het formuleert. Al snel ontstond het idee van een wijkfeest, geïnspireerd op de jaarlijkse braderie op de Bosweg waar iedereen op afkomt. Het brainstormen met bewoners leverde de wildste ideeën op. Coldplay moest komen optreden, of toch in elk geval Frans Bauer. Van der Quast vertelt het met een glimlach, want iedereen besefte natuurlijk dat zoiets niet haalbaar was. Maar het liet wel mooi de energie in de wijk zien.

Het plan kreeg veel enthousiaste medewerking. Het living lab sloot aan bij de bestaande situatie in de wijk, waarin meerdere buurtjes zijn met eigen sociale ontmoetingsplekken. Op de laatste zaterdag van de zomervakanties van 2024 en 2025 organiseerde elke ontmoetingsplek een eigen feestje. Op de Bosweg kwam de centrale feestlocatie waar iedereen uiteindelijk naartoe kon komen. Wie minstens drie feestlocaties op een speciale stempelkaart verzamelde, kreeg daar een gratis ijsje. Een mooie prikkel om de hele wijk door te gaan en elkaar op het grote wijkfeest te ontmoeten.

Een ander idee waren de wensputten. Van der Quast: “In de aanloop naar het wijkfeest hebben we veel wensen van bewoners opgehaald. Via de wensputten, die overal in de wijk staan, delen mensen hun ideeën en wensen over sport, bewegen én ontmoeting. Met het geld van ZonMw gaan we ze digitaliseren, waardoor we wensen nog beter kunnen ophalen.” Een belangrijk resultaat van het living lab is de grotere onderlinge verbinding in de wijk. “De buurtjes zagen elkaar soms wat als concurrenten, nu werken ze veel meer samen. Er is een maandelijks overleg van de mensen die het wijkfeest hebben georganiseerd en een groepsapp waarin bewoners nieuwe ideeën delen.”

Het living lab heeft Van der Quast veel geleerd over werken met bewoners. “Je moet het tempo van de wijk volgen. Wie te hard rent, raakt de rest kwijt. Ga dus niet vanuit je eigen enthousiasme alles organiseren, maar faciliteer. In een living lab lossen mensen dingen zelf op, niet de professional.” Dat draagt ook bij aan de borging, vervolgt hij, omdat die staat of valt met een breed draagvlak bij wijkbewoners en hun organisaties. “Het moet echt iets van de wijk worden. Als onafhankelijk procesbegeleider heb ik meerwaarde, maar ik hoop uiteindelijk niet meer nodig te zijn in die rol. Zodat ik in andere wijken iets vergelijkbaars op gang kan brengen.”

Een andere les gaat over verantwoording: opbrengsten van een brede aanpak kun je niet in harde cijfers uitdrukken. Van der Quast: “Veel verantwoordingen vragen om percentages bewegende wijkbewoners. Maar verhalen laten veel beter zien wat echt van waarde is in dit soort projecten. Neem de vrouw die klaagde dat een vijgenboom in een wijktuin haar uitzicht verpestte. Een andere wijkbewoner wilde precies zo”n boom, waarop de vijg is verplaatst. De vrouw was zo blij gehoord te zijn, dat ze nu elke week vrijwillig meewerkt in de tuin. Zoiets is met geen cijfer te verantwoorden. Maar het is toch onbetaalbaar dat er weer een wijkbewoner achter de voordeur vandaan is?”