‘We zijn samen aan zet om de opbrengsten verder te brengen’

Het is een belangrijke drijfveer van ZonMw: mensen en organisaties verbinden op relevante vraagstukken rond gezondheid, zorg en welzijn. Omdat ZonMw ervan overtuigd is dat je samen meer impact maakt. Voor Valesca Kuling zijn de 2 opeenvolgende ZonMw-programma’s Veilig opgroeien en GHNT daarvan een mooie illustratie. ‘Hoewel GHNT in eerste instantie een onderzoeksprogramma is, hebben we veel meer gerealiseerd dan kennisontwikkeling voor praktijk en beleid. De kracht zit ook in de 'community' die is ontstaan. Een brede groep betrokkenen – van onderzoekers tot professionals en van beleidsmakers tot ervaringsdeskundigen – heeft elkaar gevonden vanuit een gedeeld belang: met hulp van onderzoek samenwerken aan een effectievere aanpak van kindermishandeling en huiselijk geweld.’

Het begon met de constatering van de Taskforce Kindermishandeling en seksueel misbruik dat er nog veel vragen openstonden. Het resulteerde in 2016 in een onderzoeksagenda van ZonMw en de Taskforce, mede gevoed door bijeenkomsten met experts en veldraadplegingen. De agenda stond aan de basis van de programmering bij ZonMw op dit terrein. Kuling: ‘Vanuit ZonMw zagen we dat het onderzoek versnipperd was. Voor de onderzoeksagenda lag de focus aanvankelijk op studies naar de effectiviteit van bestaande interventies. In het veld hoorden we dat ook ander onderzoek nodig was: naar risicofactoren en oorzaken van kindermishandeling, de rol van de professional en randvoorwaarden voor implementatie. Dit is ook in de onderzoeksagenda opgenomen en opgepakt.

8 jaar praktijkgericht onderzoek heeft veel relevante kennis opgeleverd. En er is ervaring opgedaan met het implementeren van vernieuwingen in de praktijk. Toch zijn er nog veel kennislacunes, zoals eind 2023 ook bleek uit de 3 brainstormsessies die ZonMw organiseerde voor experts uit het veld. Als inhoudelijk thema noemt Kuling bijvoorbeeld de rol van (potentiële) geweldplegers. Veel aandacht gaat naar slachtoffers, terwijl geweld een complex probleem is van het hele gezin. Daarbij komt dat (kinder)mishandeling meestal niet op zichzelf staat, vervolgt ze. ‘Gezinnen kampen met meerdere problemen tegelijk, dus moet je in de hulpverlening per definitie samenwerken over de domeinen heen. Hoe dat effectief kan, is een belangrijk onderwerp van praktijkonderzoek. Inclusief aandacht voor goede dossiervorming, zodat je gezinnen ook in samenhang kunt ondersteunen.’

De opbrengsten van de afgelopen jaren hebben een stevige basis gelegd voor verdere kwaliteitsverbetering in de aanpak van kindermishandeling en huiselijk geweld. Maar omdat de problematiek steeds verandert, moet je volgens Kuling ook de interventies blijven doorontwikkelen. Bovendien gaat – ook bij alle mooie verbindingen – het gebruiken van kennis niet vanzelf. En vergen de opgebouwde netwerken onderhoud. Kuling hoopt dat alle goede energie kan worden gecontinueerd, onder meer binnen het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. ‘We zijn met z’n allen aan zet om de opbrengsten verder te brengen. Dit complexe probleem kunnen we echt alleen maar samen oplossen. Het zou mooi zijn als langer lopend praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek een duidelijke plek houdt. Het is een wezenlijk onderdeel van een kennis- en leerinfrastructuur die de praktijk verder brengt in deze grote, blijvende maatschappelijke opgave.’

Zie ook ‘De aanpak van kindermishandeling is een blijvende maatschappelijke opgave’, een eerder interview met Diana Monissen en Rudy Bonnet op de website van ZonMw (juni 2022).

Tekst: Marc van Bijsterveldt
Beeld: Hans Oostrum, Studio Oostrum