Drug rediscovery: de lange weg naar een verantwoorde businesscase voor colchicine

Het middel bestaat al millennia lang en helpt bij jicht. En het heeft een duidelijke secundair-preventieve werking, dus tegen herhaalde hartinfarcten en beroertes. De studieresultaten die dat aantonen halen een prestigieus wetenschappelijk blad en aansluitend internationaal de richtlijnen. Je krijgt als team zowaar een registratie voor elkaar, waardoor artsen het geneesmiddel on-label kunnen voorschrijven. En het kost ook nog eens bijna niks. Maar toch blijft het op de plank liggen, omdat de vergoeding ondanks alles nog niet is geregeld.

Schoolvoorbeeld

Missie mislukt? Bepaald niet, vinden alle in dit artikel geïnterviewde betrokkenen. En ook niet voor ZonMw, die het team voor hun baanbrekende werk (en hun uithoudingsvermogen) een ZonMw Parel gaf. LoDoCo2 is een ‘medisch succesverhaal’, schrijft ZonMw in haar motivatie voor de toekenning. Maar het project is vooral een schoolvoorbeeld van de kracht van (publiek-private) samenwerking. Die is door de jaren heen zó solide geworden, dat er nog steeds veel energie is voor de volgende stappen. En die zijn nodig om colchicine – want over dat oeroude geneesmiddel gaat het – onder de in 2025 geregistreerde merknaam Gloricard® duurzaam bij de patiënt te krijgen. 

Lage dosering

Cardioloog Jan Hein Cornel, met vakgenoot Arend Mosterd projectleider van LoDoCo2, legt uit waarom on-label voorschrijven belangrijk is. Er zijn bijvoorbeeld betere controles mogelijk en het is minder verwarrend voor de patiënt. Die krijgt colchicine nu als jichtpil, inclusief de bijsluiter voor deze aandoening. De dosering is bij jicht hoger en de mogelijke bijwerkingen zijn navenant. Terwijl LoDoCo2 nu juist aantoonde dat een lage dosering genoeg is voor hart- en vaatpatiënten, waardoor die bijwerkingen amper spelen. Waarom is de vergoeding een punt? Zolang die voor Gloricard® niet geregeld is, blijft de goedkoopste optie gelden, dus nog steeds de bestaande jichtpil. Al dan niet in een nóg goedkopere variant uit pakweg India, schetst Mosterd het scenario. 

Belofte waarmaken

Het cynische is dat intussen een Amerikaanse farmaceut het middel in de Verenigde Staten onder goedkeuring van medicijnautoriteit FDA verkoopt voor een ruim 100 keer hogere prijs. De merknaam: LODOCO®… In de Volkskrant, die de casus in 2023 analyseerde, noemde Mosterd het ‘sluw’. Er is niets illegaals aan, constateerde hij nuchter tegenover de krant. Maar het toont wel aan dat het hard nodig is te zorgen dat drug rediscovery kan waarmaken wat het belooft: goedkope medicijnen voor een nieuwe indicatie duurzaam en tegen een verantwoorde prijs beschikbaar maken. 

Hechte samenwerking

Het LoDoCo2-team is ook na de onaangename verrassing vanuit de VS doorgegaan op het ingeslagen pad. Daardoor werd dit het eerste drug rediscovery project uit het programma Goed Gebruik Geneesmiddelen (GGG) dat een heuse registratie voor elkaar kreeg. Meestal stopt het traject bij bewijs, richtlijnen en off-label gebruik. LoDoCo2 wilde verder, en zonder de projectpartners uit de generieke farma was dat niet gelukt. Hans Waals spreekt namens de beide bedrijven die al het hele traject aan boord zijn (een derde partner haakte af omdat het commercieel te riskant werd). ‘We zijn in 2016 ingestapt omdat we erin geloofden met elkaar een heuse registratie te kunnen realiseren. Dus inclusief de bijsluiter die bij het label hoort. Pas dan neem je de patiënt echt serieus én rechtvaardig je het systeem dat de kwaliteit van geneesmiddelen moet waarborgen.’ 

Samen optrekken in onderzoek

Het lange traject naar registratie heeft de benodigde hechte samenwerking alleen maar versterkt, vervolgt Waals, en de andere geïnterviewden beamen dat van harte. Onmisbaar was ook de onderlinge samenwerking van cardiologen binnen onderzoeksnetwerk WCN. Directeur Astrid Schut: ‘We zijn als vereniging uitgegroeid van een soort vriendenclub van artsen die samen onderzoek wilden doen, naar een professionele organisatie waarover internationaal gesproken wordt. De kracht zit in de breedte. En in de inzet om met circa 50 niet-academische ziekenhuizen op te trekken en via klinisch onderzoek bij te dragen aan de richtlijnen van morgen.’ Voor Schut is samenwerking met private partijen vanzelfsprekend, en bij drug rediscovery zelfs onmisbaar. ‘Zij hebben de dossiers, data over effectiviteit en veiligheid van oude geneesmiddelen, en vooral: de expertise rond registratietrajecten.’

Redelijke prijs

Waals is trots op wat er is bereikt, maar het is dus nog niet klaar. Sterker nog: als de vergoeding van het geregistreerde middel niet rondkomt, inclusief afspraken over een redelijke prijs, zou LoDoCo2 volgens hem weleens het laatste succesverhaal kunnen zijn. Met de huidige maximale vergoeding krijg je het echt niet rond, stelt hij vast. Er is een model nodig waarin betaalbaarheid voor de maatschappij samengaat met voldoende perspectief voor partijen die investeren in onderzoek en registratie. Waals: ‘Als je een beetje reëel rekent en iets wilt terugverdienen, zit je rond de 15 euro per doosje. Wij waren bereid door te gaan bij 9 euro, een paar euro boven de maximale prijs voor een jichtpil. Daaronder is niet realistisch om zelfs maar de initiële investering te dragen. Maar ook met die 15 euro zit je toch nog altijd ver onder de 400 die de Amerikanen voor ‘hun’ pillen mogen vragen.’

Tijdelijke exclusiviteit

Allen zijn hun enthousiasme nog lang niet kwijt, maar delen eensgezind de analyse van Waals: er moet wél wat gaan schuiven in de systematiek om tot die redelijke vergoeding te komen. Mede naar aanleiding van het Volkskrantverhaal is er veel overleg geweest met onder meer het Zorginstituut en het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen. Er is ambtelijk overleg met het ministerie van VWS. Lobbywerk van onder meer de Hartstichting leidde tot Kamervragen die het pleidooi voor een redelijke vergoeding ondersteunden. Volgens Waals is het vrij eenvoudig: ‘Geef een paar jaar exclusiviteit. Er is inmiddels nieuwe wetgeving die deze een jaar lang biedt. Maar dat is onvoldoende vanwege de trage vergoedingenbureaucratie en de benodigde tijd om genoeg voorschrijvers te bereiken voor je volume. Betaal dus een paar jaar wat meer, en ga dan weer naar de lage generieke prijs. Alleen als je ten minste een deel kunt terugverdienen, blijft het interessant om als private partij bij te dragen aan drug rediscovery.’

Duurzame systeemverbeteringen

Waals, Schut, Cornel en Mosterd zijn hoe dan ook trots op wat er sinds 2016 is gerealiseerd: een hechte (internationale) samenwerking tussen praktijk, wetenschap en generieke farma, en een concreet product waar de patiënt aantoonbaar beter van wordt. De ZonMw Parel is een erkenning van al het werk. En FAST ziet het project als voorbeeld voor modellen voor een snellere route naar de patiënt. Cornel spreekt duidelijk namens allen als hij zegt: ‘Het is tijd voor politieke en ambtelijke moed om ruimte te maken voor een maatschappelijk verantwoorde businesscase. Laten we met elkaar werken aan duurzame systeemverbeteringen. Nederland investeert via ZonMw met publieke middelen in kansrijke drug rediscovery. Laat de overheid niet te huiverig zijn om óók te investeren in een redelijke vergoeding van de producten daarvan. Alleen dan profiteert de patiënt pas echt.’

Onderzoek financieren naar de effectiviteit van bestaande geneesmiddelen bij nieuwe indicaties én het versnellen van het proces om een medicijn voor een nieuwe toepassing geregistreerd te krijgen. Dat is de inzet van de in 2016 gestarte Drug Rediscovery Ronde binnen het ZonMw-programma Goed Gebruik Geneesmiddelen (GGG). Een snellere route naar betaalbare nieuwe behandelingen biedt veel maatschappelijke meerwaarde. Maar mede door de vergoedingssystematiek zijn daar nauwelijks financieringsbronnen voor. Een bestaand geneesmiddel wordt bij een nieuwe indicatie vaak automatisch volgens vergelijkbare tarieven vergoed. Voor fabrikanten is rediscovery-onderzoek en de registratie voor de nieuwe indicatie daarmee lastig rendabel te financieren. Publieke financiering is dus onontbeerlijk.

Colofon

Tekst: Marc van Bijsterveldt, oktober 2026
Beeld: Dyve Media
Video: Cinedoc
Eindredactie: ZonMw 

• GGG-project 848015014: ‘Low-dose colchicine for secondary prevention of cardiovascular disease – LoDoCo2 trial’
• Informatiepagina FAST-event 2026, ‘Doorbraken: Innovatie en betaalbaarheid in de praktijk’
• ‘Een snellere route naar betaalbare nieuwe behandelingen’, artikel in Impuls, #10/juni 2026
• ‘10 jaar GGG Drug Rediscovery!’, verslag sessie 4, congres Goed Gebruik Geneesmiddelen 2026
• ‘Essentiële beleidsveranderingen nodig voor een betrouwbaar verdienmodel voor herontwikkeling van bestaande medicijnen’, artikel op Medicijnvoordemaatschappij.nl, 2026
• ‘Drug repurposing als snelle route naar betaalbare nieuwe behandelingen’, over het position paper van FAST, 23 november 2023
• Programma Goed Gebruik Geneesmiddelen
• Onderwerp Geneesmiddelen