Op naar een overgangsvriendelijke werkvloer
Meer dan een derde van vrouwen in de overgang functioneert minder goed op het werk door overgangsklachten. Zij melden zich vaker ziek en hebben langer de tijd nodig om te herstellen van een werkdag. Dat vraagt om onderzoek: hoe zorgen we dat zij niet uitvallen en hun werk op een duurzame manier kunnen doen?
Komt het door de overgang?
Sandra van Oostrom is projectleider bij het RIVM met als specialisatie Arbeid en Gezondheid. ‘Lang niet alle vrouwen herkennen dat hun klachten bij de overgang horen. De opvliegers en het nachtelijk zweten zijn inmiddels wel bekend, maar spanningsklachten, spier- en gewrichtspijn en slecht slapen horen bijvoorbeeld ook bij de overgang’, vertelt zij. ‘Je kunt je voorstellen hoeveel impact die klachten hebben op je functioneren. Als je niet slaapt, maar wel vroeg op het werk moet zijn, is dat gewoon zwaar. Maar als je niet weet waar die slapeloosheid vandaan komt, is het lastig een goede oplossing te vinden.’
Klachten bespreekbaar maken
Kennis over de invloed van de overgang op het werk verspreiden, is dus wezenlijk. Maar dit vervolgens op een veilige manier bespreekbaar maken op de werkvloer, is minstens even belangrijk. Want van de vrouwen die last hebben van overgangsklachten in hun werk, bespreekt ongeveer de helft dit niet met een leidinggevende, collega’s of een arboprofessional. Dat zagen Sandra en haar collega’s in een eerdere studie van het RIVM naar vrouwen in de overgang op de werkvloer. En als het niet wordt besproken, is het voor werkgevers en bedrijfsartsen natuurlijk extra moeilijk om goede ondersteuning te bieden.
Bestaande ondersteuning: wat werkt en waarom?
‘Gelukkig zien we in Nederland binnen en buiten de bedrijfsgezondheidszorg allerlei initiatieven om vrouwen met overgangsklachten te ondersteunen’, vertelt Van Oostrom. ‘Binnen de overheid worden bijvoorbeeld voorlichtingsworkshops aangeboden. En enkele ziekenhuizen bieden medewerkers een gratis spreekuur aan voor vrouwspecifieke aandoeningen, daar blijkt veel behoefte aan te zijn. Het mooiste zijn de integrale programma’s met onder meer informatie over de overgang op intranet, toegang tot een bedrijfsarts én workshops voor leidinggevenden en medewerkers. In ons nieuwe onderzoek brengen we al die initiatieven in kaart. Vervolgens houden we interviews met werkgevers, leidinggevenden en vrouwen in de overgang zelf om te kijken wat werkt en waarom.’
Directe kennis voor werkgevers, leidinggevenden en bedrijfsartsen
De Kennissynthese Interventies voor de duurzame inzetbaarheid van vrouwen in de overgang wordt gefinancierd vanuit het ZonMw-programma Innovatieve Arbozorg. Voor dit onderzoek werkt het RIVM samen met 3 partijen:
- Algemene Werkgeversvereniging Nederland (AWVN)
- Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB)
- Stichting Vuurvrouw
Dankzij die partijen komen de resultaten direct bij doelgroepen die ermee aan de slag kunnen. Namelijk: werkgevers, leidinggevenden en bedrijfsartsen.
Diversiteit in beeld brengen
Van Oostrom is zelf geïnteresseerd of er al aandacht is voor de overgang in het midden- en kleinbedrijf (MBK). ‘Van een aantal grote bedrijven is al bekend wat zij doen op dit gebied, maar wie weet wat er in het MKB allemaal gebeurt. Misschien zijn daar ook al kleinschalige initiatieven waar we van kunnen leren. Dan is het natuurlijk belangrijk om te kijken wat de succesfactoren zijn. Verder ben ik ook erg benieuwd of er verschillen zijn in wat aanslaat bij vrouwen uit verschillende culturen. Diversiteit, zowel in culturele achtergrond als in type werk, is ook een onderwerp waar we ons, parallel aan dit onderzoek, in het MenoPause Consortium op richten. We onderzoeken daar onder andere wat de rol is van leefstijl, factoren die horen bij diverse soorten werk en de steun die mensen ontvangen in hun werkomgeving.’
Door te leren hoe organisaties een overgangsvriendelijke werkvloer creëren, kunnen we andere organisaties inspireren om ook aan de slag te gaan. De druk op de arbeidsmarkt is groot. Dat geldt vooral in sectoren waarin veel vrouwen werken, zoals de zorg en het onderwijs.
Bruikbare hulpmiddelen
Het onderzoek moet vooral praktische producten gaan opleveren, vertelt Van Oostrom. ‘Voor werkgevers willen we bijvoorbeeld een factsheet maken met handvatten en tips uit de bestaande initiatieven. Dit wordt een praktisch overzicht om hen te inspireren. Met Stichting Vuurvrouw ontwikkelen we een vaardigheidstraining voor leidinggevenden om het onderwerp te bespreken met hun medewerkers. En voor bedrijfsartsen willen we de tips en lessen uit dit project toevoegen aan een online platform en app voor toepassing van de richtlijn Overgang en Werk, zodat bedrijfsartsen daarmee werkgevers en vrouwen kunnen adviseren. Daarnaast willen we ook een webinar organiseren voor alle doelgroepen. Wat het onderzoek verder gaat opleveren, is een beeld van de kennis die er nog mist om vrouwen in de overgang te ondersteunen op de werkvloer. Met een overzicht van de kennislacunes kunnen we noodzakelijk vervolgonderzoek opzetten.’
Nu al aan de slag!
Werkgevers, werknemers en bedrijfsartsen die enthousiast zijn, hoeven niet te wachten op de resultaten van het onderzoek. Er is nu al veel wat zij kunnen doen om overgangsklachten bespreekbaar te maken. Dat begint bij het creëren van een open cultuur waarin vrouwen zich vrij voelen om over dit onderwerp te praten en ondersteuning te vragen. Van Oostrom: ‘Gelukkig hoeven werkgevers en bedrijfsartsen niet zelf het wiel uit te vinden. Er zijn handreikingen beschikbaar waarmee ze nu al aan de slag kunnen en binnenkort verschijnt de richtlijn Overgang en Werk voor bedrijfsartsen.’
Meer aandacht voor de overgang op de werkvloer. Begin nu:
Werkagenda Vrouwengezondheid
ZonMw werkt samen met het ministerie van VWS en andere belangrijke partijen aan een werkagenda Vrouwengezondheid. Zo benutten we de beschikbare mogelijkheden optimaal om stappen te zetten richting passende zorg voor vrouwen. Goede ondersteuning bij overgangsklachten is daarbij een belangrijk onderdeel. Lees hier ook meer over onder het thema Vrouwengezondheid van ZonMw.
Samen in actie: doet uw organisatie mee?
Door namens uw organisatie aan de slag te gaan met vrouwengezondheid, kunt u helpen om de bestaande gezondheidsverschillen tussen mannen en vrouwen te verkleinen. Door uw pledge in te dienen, sluit uw organisatie zich aan bij de beweging ‘Samen in actie voor betere vrouwengezondheid’ en zult u betrokken worden bij vervolgstappen van de Nationale Strategie Vrouwengezondheid.
Wilt u vanuit uw organisatie bijdragen aan een betere gezondheid van meisjes en vrouwen?
Over het programma Innovatieve Arbozorg
Dit project maakt deel uit van het ZonMw programma Innovatieve Arbozorg. Het programma richt zich op het verbeteren van de kwaliteit van de arbozorg en de opleiding van bedrijfsartsen. Het versterkt daarnaast de arbeidsgerelateerde zorg. De focus ligt op het voorkomen van ziekteverzuim, arbeidsongevallen en beroepsziekten. Daarmee sluit het programma aan bij de ambities van Arbovisie 2040. In totaal werken 26 projecten binnen dit programma de komende jaren aan het versterken van preventie in de arbozorg.