Van persoonsgebonden subsidie naar lectoraat Eigen Regie

Susanne van Hooft is opgeleid als verpleegkundige. De eerste jaren werkte zij in een algemeen ziekenhuis, bij de afdeling neurologie. ‘Op de afdeling hadden patiënten 1 of 2 vaste verpleegkundigen. Als de arts visite liep, werd voor iedere patiënt de verpleegkundige erbij geroepen die het meest van hem of haar wist. De hoofdverpleegkundige waardeerde het als je bij de patiënt ging zitten en achterhaalde wat hij of zij belangrijk vond en waar hij of zij naartoe werkte. Die basis heeft mij gevormd.’

Na het ziekenhuis ging Van Hooft aan het werk als wijkverpleegkundige in de thuiszorg. ‘Na verloop van tijd werd ik beleidsadviseur en hield ik me bezig met zorgverbeterprojecten, innovatie en leiderschap. Ik wilde er meer over leren en ben de opleiding Zorginnovatie gaan doen aan de HAN, met aansluitend de master Health Economics, Policy & Law aan de Erasmus Universiteit. Daar ontdekte ik hoe leuk ik het vind om onderzoek te doen. En dan vooral onderzoek waarbij je uitgaat van de praktijk. Het is goed om met 2 poten in allebei de velden te staan. Op die manier kun je de verbinding maken. Bij vragenlijsten ben ik ook altijd het meest geïnteresseerd in de antwoorden op open vragen van mensen uit de praktijk. Bij zo’n antwoord gaan de cijfers van de vragenlijst leven.’ 

Afbeelding

Het onderwerp zelfmanagement kwam tijdens Van Hoofts masteropleiding op haar pad. ‘Het was het onderwerp van lector Transities in Zorg Anneloes van Staa, ik ben bij haar gepromoveerd op een onderzoek naar verpleegkundige competenties voor zelfmanagementondersteuning. Zelfmanagement in dit verband gaat over patiënten met een chronische aandoening. Verpleegkundigen en verzorgenden vinden het belangrijk dat zij bij de patiënt de regie leggen in de manier waarop zij omgaan met hun aandoening. Maar in de praktijk is het lastig, bijvoorbeeld als patiënten op een ander moment medicatie willen nemen dan wanneer jij je ronde doet, of als ze ‘s avonds willen douchen in plaats van in de ochtend. Als je als verpleegkundige of verzorgende niet de ruimte voelt om daarin mee te gaan en je wordt erop afgerekend, dan is het lastig om zelfmanagement te ondersteunen, zo bleek uit mijn onderzoek.’ 

Na haar promotie – Van Hooft was net hoofddocent Verpleegkunde aan de Hogeschool van Rotterdam geworden – las ze over de persoonsgebonden subsidie van ZonMw, waarmee onderzoekers hun eigen onderzoekslijn kunnen opzetten. ‘Ik dacht: ik moet het proberen. Na mijn promotieonderzoek was ik teleurgesteld, ik had zoveel slechte voorbeelden gezien, afdelingen die het niet lukte om hun patiënten te ondersteunen in zelfmanagement. Tegelijk hebben we zoveel mooie interventies. Ik vond dat we moesten kijken naar goede voorbeelden, naar rolmodellen die het wel goed doen. Met dat idee deed ik een aanvraag voor de subsidie en die werd toegekend. Daarmee ben ik het SMILE-project gestart, ofwel Self Management support In clinical Leaders and Education. Door de persoonsgebonden subsidie kon ik de onderzoekslijn uitzetten. Het heeft me geholpen in uitzoeken hoe ik wil werken en wat ik belangrijk vind.’

Na toekenning van de subsidie in 2021 is Van Hooft onderzoek gaan doen bij 5 verschillende instellingen: in de thuiszorg/wijkzorg, de ouderenzorg, bij een academisch ziekenhuis, een perifeer topklinisch ziekenhuis en bij een psychiatrische instelling. ‘We zijn aangehaakt bij wat de praktijk wilde en hebben verpleegkundigen en verzorgenden echt ondersteund in de regie leggen bij de patiënt. 3 punten bleken daarbij belangrijk: stel kleine doelen, maak de stappen concreet en zorg voor een lange adem. Ondersteuning van zelfmanagement moet inslijten. Basis daarbij is samenspraak met de patiënt, samen kijken welke doelen de patiënt kan stellen om langdurig uit zorg te gaan.’

Zelfmanagement gaat in eerste instantie over mensen met een chronische aandoening, maar zorgprofessionals moeten ook goed voor zichzelf zorgen ‘Eigen regie van patiënten en van verpleegkundigen en verzorgenden hangen met elkaar samen. Dat kwam ook aan de orde bij het onderzoek. Zorgprofessionals willen het goede doen voor de patiënt. Als ze vinden dat ze die goede zorg niet kunnen leveren, zie je ze leeglopen. Belangrijk is dat ze zelf erkennen dat ze heel veel wel goed doen. Daarom is het belangrijk om kleine doelen te stellen en dan terug te kijken: dit heb je bereikt.’

Om de ondersteuning van zelfmanagement te stimuleren heeft Van Hooft met haar team goede voorbeelden opgehaald en gedeeld. ‘Verpleegkundigen en verzorgenden geven weinig complimenten aan elkaar, dat moesten ze leren. Op sommige afdelingen werd een bord gemaakt met de goede voorbeelden van ondersteuning. Verder zetten we de voorbeelden ook op Instagram. Snel delen van onderzoeksresultaten vind ik heel belangrijk, omdat dat draagkracht creëert voor je onderzoek. Ik ben ook heel trots op de podcast die we hebben gemaakt: het is echt een vertaling van ons onderzoek naar verpleegkundigen, verzorgenden en studenten. Een heel mooi middel waarin alles samenkomt.’

Luister de podcast via Spotify

Afbeelding

Want dat Van Hooft door wil met onderzoek staat vast, zeker nu zij een eigen lectoraat heeft. ‘Door de persoonsgebonden subsidie en het onderzoek dat ik kon doen, ben ik echt naar het lectoraat toegegroeid. Hogeschool Rotterdam en topklinisch ziekenhuis Franciscus hebben daarvoor samen bij regieorgaan SIA een aanvraag gedaan en subsidie gekregen. Nu wil ik bij het lectoraat sterke verpleegkundige onderzoekslijnen opzetten en zorgen dat meer verpleegkundigen zowel in praktijk als in onderzoek kunnen werken. Dat gaat de zorg op de afdelingen helpen en het behoudt verpleegkundigen voor het vak. Doel is hoe we in samenspraak met patiënten de zorg slimmer kunnen inrichten. Eigen regie is daarbij de vaste waarde, daar sta ik voor.’