Deelsessie 1: Uitgestelde zorg en toegang tot zorg
De publiekssamenvatting
- Silvan Licher, Erasmus MC
Healthcare avoidance and excess mortality during the COVID-19 pandemic in the Netherlands: a population-based cohort study
Tijdens de eerste fase van de pandemie ging één op de vijf mensen niet naar de dokter. Daarnaast hebben zorgverleners afspraken uit- en/of afgesteld vanwege COVID-19. Het is onduidelijk in hoeverre deze (ervaren) veranderde toegang tot zorg heeft bijgedragen aan de waargenomen oversterfte in Nederland in 2020-2021. In dit bevolkingsonderzoek beantwoorden wij de volgende onderzoeksvraag: Wat is de relatie tussen zorgmijding tijdens de eerste fase van de coronapandemie en waargenomen sterfte? Als antwoord op deze onderzoeksvraag bepalen wij aan de hand van eerder uitgezette vragenlijsten onder 5656 patiënten in hoeverre gerapporteerde zorgmijding tijdens de eerste fase van de pandemie gerelateerd is aan sterfte.
- Mark Verhagen, Leonardo Nunes en Rosan van Zoest, AHTI
Providing context to excess mortality through changes in healthcare use during the COVID-19 pandemic
Sinds het begin van de COVID-19-pandemie is er aanzienlijke oversterfte geregistreerd. Het is de vraag in hoeverre dit volledig toegeschreven kan worden aan nadelige gezondheidsuitkomsten door COVID-19. Dit onderzoek probeert hier extra context aan te bieden door veranderingen in zorggebruik tijdens de COVID-19-pandemie te bestuderen. We zagen dat er in 2020 ongeveer 10% minder niet-COVID-gerelateerde ziekenhuiszorg is gebruikt. Hierbij ging het grotendeels om niet-urgente zorg. Ook zagen we dat zorggebruik onder ouderen, vrouwen, mensen met lage inkomens of een migratieachtergrond sterker is teruggelopen ten opzichte van voorgaande jaren. Ten slotte zagen we dat deze patronen verschillen per medische diagnosegroep. Deze resultaten zijn belangrijk om de oorzaken van oversterfte (op de lange termijn) beter te begrijpen, maar ook omdat ze ingezet kunnen worden om ongelijkheid in de afname van zorg tijdens de COVID-19 pandemie te adresseren, bijvoorbeeld rondom inhaalzorg.
- Eline van den Broek-Altenburg, Amsterdam UMC
Delayed Acute Care and Excess Mortality: Effects of Deferred Diagnoses and Treatment among Patients with Hypertension and Heart Disease
Na het koppelen van de diverse databestanden binnen de veilige RA omgeving van het CBS hebben wij een overzicht gemaakt met descriptive statistics. Wij hebben de focus vooralsnog gelegd op de doodsoorzaken. Zo hebben we onder meer gevonden dat er een opvallende stijging was van sterfte in ICD10 categorie C en D: kanker, immuunziekten, trombose in de periode april-mei 2021. Op zeer korte termijn verwachten wij dat ook de verzekeringsdata van Vektis en de ziekenhuisdata van DHD zullen worden geupload in de RA omgeving. Nadat we deze hebben gekoppeld met de huidige bestanden, zullen we de zorgpaden verder analyseren waarbij de nadruk zal liggen op cardiovasculaire aandoeningen en comorbiditeiten.
Ons vervolgonderzoek zal zich specifiek richten op hartfalen met name in de periode april-mei 2021 omdat we in de doodsoorzaken data een trendbreuk zien met een sterke stijging in deze categorie. Ook zullen we daarbij aandacht hebben voor waar deze patienten zijn overleden (bijvoorbeeld thuis, ziekenhuis, verpleeghuis, verzorgingshuis etc). Als dit in het ziekenhuis zijn, zullen we het zorgpad verder analyseren, met name de tijd tussen diagnose (in eerste of tweede lijn) en behandeling. Wij zullen daarbij kijken naar mogelijk veranderende patronen in cardiovasculaire aandoeningen en behandeling tussen 2018 en 2023. De nog te verkrijgen data van Vektis en DHD zullen ervoor zorgen dat we de rol van andere factoren, zoals comorbidteiten goed kunnen onderzoeken.
De presentatie van de resultaten
- Silvan Licher en Marije Splinter, Erasmus MC
- Mark Verhagen, Leonardo Nunes en Rosan van Zoest, AHTI
- Eline van den Broek, Amsterdam UMC
Meer informatie over de onderzoekers
Silvan Licher
Silvan Licher is huisarts (in opleiding) & assistant professor klinische epidemiologie aan het Erasmus MC. In zijn onderzoek richt hij zich op de uitdaging om de zorg voor de snelgroeiende patiënten met meerdere langdurige aandoeningen te verbeteren binnen ons ziekte-specifieke zorgsysteem. Met gebruik van grote populatiestudies bepaalt hij de prevalentie, patronen en prognose van ‘multimorbiditeit’ in de algemene bevolking. Dr. Licher is in het bijzonder geïnteresseerd hoe infectieziekten (zoals COVID-19) samenhangen met het ontstaan en de progressie van niet-overdraagbare aandoeningen, zoals suikerziekte, hart-en-vaataandoeningen en dementie.
Marije Splinter
Marije Splinter is public health epidemioloog, socioloog en promovenda aan de afdeling Epidemiologie van het Erasmus Universitair Medisch Centrum Rotterdam. Haar onderzoek is gericht op zorggebruik tijdens de COVID-19 pandemie, pandemische paraatheid en multimorbiditeit. Daarbij houdt zij zich onder andere bezig met het identificeren van factoren die ten grondslag liggen aan zorgmijding en onderzoekt zij de gevolgen van dit gedrag voor de volksgezondheid.
Mark Verhagen
Leonardo Nunes
Rosan van Zoest
Rosan van Zoest is arts en onderzoeker. In 2019 promoveerde ze cum laude aan de UvA op het gebied van hiv en verouderingsziekten. Sindsdien is ze werkzaam bij Amsterdam health and technology institute (ahti), waar ze haar onderzoeksvaardigheden en kennis van de zorg inzet om datagedreven werken binnen de gezondheidszorg onder de aandacht te brengen. Met de opkomst van de COVID-19-pandemie ligt haar focus o.a. op de inzet van data voor pandemische paraatheid. Dit werk richt zich op het in kaart brengen van verschillen in toegang tot niet-COVID-zorg gedurende de pandemie en verschillen in ernst van COVID-19-beloop.
Eline van den Broek-Altenburg
Eline van den Broek-Altenburg is gezondheidseconoom, epidemioloog en biostatisticus. Ze is assistant professor (tenure track) en vicevoorzitter Population Health bij de afdeling radiologie bij University of Vermont College of Medicine. Ze is ook gastonderzoeker bij Amsterdam UMC en visiting professor aan de American University of Armenia. Ze heeft een PhD in Health Services Research (met vakgebieden Epidemiologie, Economie en Biostatistiek) behaald in 2018, een MSc in Public Health (2014) en een MA in Political Science (2003).
Informatie organisatie persvoorlichting
- Silvan Licher en Marije Splinter, Erasmus MC
Persvoorlichting: David Drexhage 010 - 703 32 89, press@erasmusmc.nl - Mark Verhagen, Leonardo Nunes en Rosan van Zoest, AHTI
Persvoorlichting: 020 - 303 1050, info@ahti.nl - Eline van den Broek, Amsterdam UMC
Persvoorlichting: Jan G. Spee, 06 -53943537, j.spee@amsterdamumc.nl
Foto's van de sprekers
Silvan Licher
Marije Splinter
Rosan van Zoest
Mark Verhagen
Eline van den Broek-Altenburg
De bovenstaande informatie kunt u gebruiken om naar te verwijzen. Mocht u de tekst en foto’s willen gebruiken, neem dan contact op met pers@zonmw.nl.