Multimorbiditeit bij mannen en vrouwen: pech, toeval of oorzaak?
In 2040 zijn er meer mensen met meerdere langdurige aandoeningen dan dat er mensen zijn met een enkele aandoening. De vraag is of ons huidige ‘ziekte-gerichte’ gezondheidssysteem dan nog volstaat. Vaker zullen er per patiënt meerdere dokteren nodig, waarbij gelijktijdige gezondheidsproblemen eerder regel dan uitzondering worden. Een belangrijke eerste stap is om te begrijpen hoe chronische aandoeningen zich opstapelen, en of dit traject verschilt tussen mannen en vrouwen.
Honderden patiëntendossiers
Voor mijn promotieonderzoek naar het voorspellen en voorkomen van dementie, pluis ik vele patiëntendossiers door op zoek naar de eerste symptomen van dementie. Daarbij valt mij op dat de oudere deelnemers vaak meerdere langdurige aandoeningen hebben. Zo komen zij niet bij de huisarts met geheugenproblemen, maar is er ook een verleden van een beroerte of een ontregelde bloedsuiker (diabetes). Het voorkomen van twee of meerdere van deze chronische aandoeningen wordt multimorbiditeit genoemd. Deze observaties roepen bij mij nieuwe vragen op, waaronder hoe komt het eigenlijk dat sommige patiënten geen of één aandoening krijgen in het leven, en anderen soms wel vier of vijf tegelijkertijd?
Van de één naar de ander
Ik besluit patiëntenverenigingen te bellen om inzicht te krijgen in welke organisaties zich hier zoal mee bezig houden. Vele verenigingen herkennen het probleem, maar geven ook aan dat zij zich, begrijpelijkerwijs, vooral focussen op individuele ziektes of interessegebieden. Via het Longfonds kom ik met een aantal patiënten in contact die hier verder over willen meedenken. Aanvankelijk richt ik mij op lichamelijke aandoeningen, maar de patiënten merken terecht op dat er ook aandacht moet zijn voor de psychische gezondheid. Met hun verdere inbreng schrijf ik samen met een aantal huisartsen en onderzoekers van het Erasmus Rotterdam Gezondheid Onderzoek (ERGO) een onderzoeksvoorstel dat wij indienen bij ZonMw. De samenstelling van de onderzoeksgroep is gevarieerd, van huisarts tot longarts – het perfecte team om dit onderwerp te onderzoeken!
SHIFT
In maart 2020 krijg ik bericht van ZonMw: het voorstel is goedgekeurd, en wij kunnen van start! Het project SHIFT (Sex & gender specific determinants for Health and the Impact on the transition From a single disease To multimorbidity) is geboren. Binnen dit project kijken wij naar verschillen tussen mannen en vrouwen in de aanloop van gezondheid naar multimorbiditeit. Daarnaast zoeken wij uit hoe we een preventieve aanpak zo goed mogelijk kunnen toespitsen op mannen en vrouwen apart. Voordat we echt deze vragen kunnen beantwoorden, verzamelen wij een verscheidenheid aan data.
Niet alleen de zorg, maar ook de onderzoekswereld is traditioneel gericht op een enkele aandoening. Dat betekent dat wij verschillende partners opzoeken om mee samen te werken. Door deze samenwerkingen lukt het ons om de benodigde gegevens te verkrijgen van meer dan 6000 deelnemers van ERGO. Deze deelnemers zijn meer dan 10 jaar gevolgd voor het ontstaan van kanker, chronische longaandoeningen, neurodegeneratieve ziekten (zoals dementie en Parkinson), diabetes, hartaandoeningen en beroertes. Maar niet alleen lichamelijke aandoeningen spelen een rol in het ontstaan van multimorbiditeit. Onze gezondheid valt of staat ook bij hoe wij ons voelen – en daarom kijken wij ook naar psychische aandoeningen zoals depressie.
Symposium
Nadat alle data zijn verzameld en gereed gemaakt voor analyse, hebben wij in de afgelopen weken gewerkt aan het interpreteren en beschrijven van de bevindingen. Op maandag 1 november 2021 hebben wij de eerste bevindingen van het project gedeeld, op het Internationale Symposium voor Multimorbiditeit, in Amsterdam.