NWA Bouwstenen voor integraal beleid op Planetary Health
Het NWA-programma Bouwstenen voor integraal beleid op Planetary Health richt zich op het ontwikkelen van een aanpak die kan worden gebruikt in het beleid van de Rijksoverheid om beter rekening te houden met de gevolgen van dat beleid voor de gezondheid van mensen en de planeet.
Aanleiding
Mondiale milieuveranderingen vormen een bedreiging voor de menselijke gezondheid. Andersom verandert de menselijke gezondheidszorg het mondiale milieu, bijvoorbeeld door broeikasgasuitstoot. Planetary health, of planetaire gezondheid, is een onderzoeksconcept dat de samenhang tussen de gezondheid van de planeet, natuur en mensen onderzoekt. Deze samenhang is erg complex maar ook erg belangrijk om mee te wegen in bestaand en nieuw beleid. Beleidsmaatregelen van de Rijksoverheid houden nu nog te weinig rekening met hun uitwerking op planetary health. Er is behoefte aan een integrale aanpak waarmee beleidsmaatregelen in onderlinge samenhang kunnen worden beoordeeld op hun gevolgen voor de planeet, natuur en mensen.
Doel
Het NWA-programma Bouwstenen voor integraal beleid op Planetary Health heeft als doel een aanpak te ontwikkelen die kan worden gebruikt om in het Rijksbeleid beter rekening te houden met (on)bedoelde gevolgen van dat beleid voor de planeet, natuur en mensen. De focus ligt op de ontwikkeling van een breed toepasbare aanpak voor Planetary Health Impact Assessment (PHIA). De verwachting is dat hierbij wordt voortgebouwd op al beschikbare kaders voor Health Impact Assessment (HIA) en Environmental Impact Assessment (EIA). Dit zijn eerder ontwikkelde methoden om een inschatting te maken van de impact van beleidsmaatregelen op gezondheid en milieu.
Vanwege het belang van verbinding tussen onderzoek, beleid en praktijk vereist het programma samenwerking tussen onderzoekers uit verschillende disciplines (interdisciplinariteit) en de hele kennisketen (fundamenteel, toegepast en praktijkgericht onderzoek). Ook transdisciplinariteit wordt geborgd door samenwerking, co-design en co-creatie met maatschappelijke partijen.
Budget en looptijd
Het budget van de subsidieoproep was in totaal 2,86 miljoen euro. Er is 25 februari 2026 één project gehonoreerd. Deze startte 1 september 2026 en heeft een looptijd van 5 jaar.
Co-creation and Integration of Planetary Health Impact Assessment in policy practice (CINPHIA)
Projectleider: dr. Marleen Bekker (Wageningen University and Research)
De komende 5 jaar gaat het CINPHIA-consortium onder andere een Planetair GezondheidsKompas ontwikkelen om tot bruikbare kennis te komen voor uitvoerbaar integraal beleid dat de planetaire gezondheid beschermt en herstelt. Beleidsmakers brengen met dit kompas voorafgaand aan de besluitvorming de mogelijke effecten van beleid in kaart, zodat zij tijdig kunnen bijsturen. Daarnaast vergroten zij hiermee de betrokkenheid van burgers, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven bij het formuleren van heldere en haalbare doelen.
‘De missie van CINPHIA’, vertelt projectleider Marleen Bekker, ‘is om een daadkrachtige gezamenlijke aanpak voor de bescherming van onze gezondheid en onze leefomgeving mogelijk te maken. Door onderzoekers, beleidsmakers en professionals uit verschillende sectoren met burgers samen te brengen, willen we ervoor zorgen dat bij belangrijke beslissingen altijd wordt gekeken naar wat goed is voor zowel mensen als de planeet.’
Samenwerking
ZonMw voert dit thematische programma van de Nationale Wetenschapsagenda uit in samenwerking met NWO. Initiatiefnemers van dit programma zijn de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
Commissieleden
- prof. dr. Johan Mackenbach (emeritus, Erasmus MC)
- dr. Lea den Broeder (emeritus, Hogeschool van Amsterdam, RIVM)
- dr. Sjaak de Gouw (gepensioneerd, GGD Hollands Midden)
- Rob Smal (Ministerie van EZK)
- dr. Laurens Hondema (Ministerie van VWS)
- dr. Yvonne de Kluizenaar (SCP)
- prof. dr. Tamara Metze (TU Delft)
- dr. Charlotte Bekker (Radboud UMC)
- dr. Martijn van der Steen (RVS, NSOB)