Pandemische paraatheid

Wij vergroten de kennis en ervaring over pandemische paraatheid. Dit is de onderbouwing  voor maatregelen voor beleid, onderwijs en (zorg) praktijk rondom het voorkomen, uitstellen en bestrijden/beheersen van pandemieën en daarmee het behoud van volksgezondheid en maatschappelijk functioneren te vergroten.

We doen dit door het:

• Signaleren van kennishiaten op basis van reeds bestaande kennis op thema’s als virussen,  zoönose, klimaat en Antimicrobiële Resistentie (AMR), inclusief de geleerde lessen uit het COVID-19 programma en influenza
• Uitzetten van onderzoek naar het verbeteren van pandemische paraatheid inclusief intersectorale samenwerking en duurzame kennisinfrastructuren
• Verbinden en afstemmen met stakeholders en gebruikers
• Implementeren van kennis ter ondersteuning van beleidsadviezen, regelgeving en praktijkimplementatie

Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn een One-Health benadering,  FAIR data aanpak, en implementatie in de praktijk.

Na het uitbreken van het coronavirus werkt ZonMw aan mogelijkheden om met de kennis uit onderzoeken bij te dragen aan oplossingen in de strijd en preventie van toekomstige pandemieën en de effecten daarvan op de maatschappij.

Dit gebeurt op het gebied van:

• Diagnostiek en behandeling
• Zorg en preventie
• Effect op de maatschappij

Maar er zijn meer programma’s die resultaten uit onderzoek genereren die bijdragen aan preventie, paraatheid en respons zodat effecten van een uitbraak zo beperkt mogelijk blijven.

Er is duurzaam beleid nodig dat multidisciplinaire samenwerkingen stimuleert en investeringen voor de lange termijn inzet. Dit vraagt om intersectorale samenwerkingen, nationaal en internationaal. Er moeten internationale partnerschappen gevormd worden om samen te werken aan wereldwijde oplossingen. Onderdeel hierin is informatie uitwisselen en data delen waardoor implementatiekennis wordt vergroot.

• Kennisprogramma pandemische paraatheid
• Regulatoire pandemische paraatheid
• BE READY 

Tijdens een nieuwe pandemie is het belangrijk dat patiënten snel een effectieve behandeling kunnen krijgen. Zo blijft de schade op zowel patiënt als samenleving beperkt. Maar het ontwikkelen, testen en op de markt brengen van nieuwe therapieën is een langdurig proces dat is verbonden aan allerlei wetten en regels: het regulatoire systeem.

Om nieuwe en effectieve behandelingen tijdens een volgende pandemie sneller beschikbaar te maken, start ZonMw binnen het programma Pandemische Paraatheid met het deelprogramma Regulatoire Pandemische Paraatheid. In dit deelprogramma verzamelen we kennis om tot oplossingen voor deze regelgeving te komen. Dit kan bijvoorbeeld door het huidige regulatoire systeem te evalueren en door mogelijk nieuwe routes om therapieën op de markt te krijgen te onderzoeken en te ontwikkelen. De bijdrage van deze oplossingen aan het versnellen van de beschikbaarheid van nieuwe therapieën staat hierbij centraal.

Europees partnerschap voor pandemische paraatheid

ZonMw vertegenwoordigt Nederland in BE READY, een Europees partnerschap voor pandemische paraatheid dat sinds 2026 actief is. Het partnerschap brengt 21 EU-lidstaten en zes geassocieerde landen samen met als doel Europa beter voor te bereiden op opkomende infectieziekten die een wereldwijde bedreiging kunnen vormen. BE READY werkt vanuit de One Health-aanpak, waarbij de gezondheid van mens, dier en milieu in onderlinge samenhang wordt bekeken.

In totaal nemen 81 partners deel, waaronder onderzoeksfinanciers, kennisinstellingen, publieke gezondheidsinstituten en ministeries.

Een belangrijk onderdeel van het partnerschap is de Strategic Research and Innovation Agenda (SRIA). Dit document beschrijft waar de grootste kennishiaten en verbeterpunten liggen op het gebied van pandemische paraatheid en geeft richting aan het Europese onderzoek op dit terrein.

Daarnaast heeft BE READY een observatory ontwikkeld met landenprofielen voor alle deelnemende landen. Hierin is te zien hoe elk land de nationale infrastructuur voor pandemiebestrijding heeft ingericht. Het Nederlandse landenprofiel is opgesteld in samenwerking met ZonMw, het Ministerie van VWS en het RIVM.
Voor aanvullingen of correcties kunt u een e-mail sturen naar pandemicpreparedness@zonmw.nl.

ZonMw is lid van GLoPID-R, een wereldwijde samenwerking tussen onderzoekers en onderzoekfinanciers op het gebied van paraatheid (preparedness) voor uitbraken van infectieziekten. Via werkgroepen worden lacunes en overlappingen geïdentificeerd om ervoor te zorgen dat investeringen in prioritaire onderzoeksgebieden evenwichtig en gecoördineerd zijn, met de nadruk op instellingen met minder middelen. Het werk van GLoPID-R is gericht op het ondersteunen van R&D om kennis en oplossingen te genereren die levens zullen redden.