Workshops - Conferentie 10 jaar ‘Health as the ability to adapt and self-manage’
1e ronde workshops
1.1 PG & huisartspraktijk
Marco Ephraim, huisarts in Zoetermeer, heeft in zijn praktijk ‘hotspotters’ geïdentificeerd. Dat zijn patiënten die veel zorg vragen en hoge kosten met zich meebrengen. In een driejarige pilot is hij tien hotspotters vanuit de principes van Positieve Gezondheid gaan benaderen. Zij werden uitgenodigd voor een gesprek met vragen als: wat is voor jou belangrijk, waar hoop je op, wie of wat is daarvoor nodig? De pilot is geslaagd als vijf patiënten na drie jaar een betere gezondheid ervaren, minder kosten en een hogere tevredenheid aangeven. De eerste resultaten zijn positief: een verbetering in gezondheid in het eerste en tweede jaar, en stabilisering in het derde jaar. Met name de kosten aan medisch specialistische zorg en ziekenhuisopnamen namen af. De ervaringen zijn ook voor de huisarts positief doordat er een andere relatie met de patiënt is ontstaan. De afronding met definitieve resultaten volgt later dit jaar.
Presentatie: PG & huisartspraktijk
1.2 PG & kinderen
Het iPH heeft voor kinderen tussen de 8 en 16 jaar de Kindtool ontwikkeld. De tool bestaat uit een vragenlijst en een spinnenweb met de uitkomsten uit de vragen. Beide zijn geschreven in de woorden die zij zelf gebruiken. Hiermee kunnen de kinderen aangeven wat ze zelf belangrijk vinden als het gaat om hun gezondheid. Het Wilhelmina Kinderziekenhuis en nog vijf ziekenhuizen werken ermee om met hen en hun ouders in gesprek te gaan. Prof. Dr. Elise van de Putte, kinderarts sociale pediatrie geeft aan dat hun antwoorden soms wezenlijk verschillend zijn, wat de basis is voor een gezamenlijk gesprek hierover.
Met oog op doorontwikkeling van de Kindtool voor het basisonderwijs heeft de Universiteit Leiden interviews afgenomen met basisschoolleerlingen en gaat deze analyseren.
Presentatie: PG & kinderen
1.3 PG & succesfactoren in de transitie
Centraal in deze workshop stonden de factoren die de groei van Positieve Gezondheid als onderdeel van de taal en werkwijze in de Nederlandse gezondheidszorg hebben gestimuleerd. De deelnemers hebben onderling uitgewisseld welke uitdagingen er nog liggen om te bestendigen. Ook hebben ze inzicht gekregen in hoe ze de relevante factoren kunnen vertalen naar de eigen situatie en kunnen identificeren waar kansen liggen om zo Positieve Gezondheid te borgen in de eigen setting.
1.4 PG & werkgeverschap
Veel organisaties voelen urgentie om actief te investeren in de gezondheid, vitaliteit en duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Daarnaast zijn er veel organisaties die al werken met Positieve Gezondheid. Zij voelen de behoefte van congruentie en willen Positieve Gezondheid zowel extern als intern gebruiken. Positief Gezond Werkgeverschap geeft richting aan deze behoefte van organisaties. In deze workshop hebben de deelnemers handvatten gekregen hoe ze het gedachtegoed Positieve Gezondheid kunnen laten aansluiten op hun inzet rondom vitaliteit en duurzame inzetbaarheid binnen hun organisatie. En hoe ze werkelijke aandacht aan de mens kunnen geven door middel van de dialoog. Dat levert een meerwaarde op voor medewerkers, teams, leidinggevenden en organisaties.
Presentatie: PG & werkgeverschap
1.5 PG & effect meten
Omdat Positieve Gezondheid een nieuw concept is, is er vanaf het begin aandacht voor het aantonen wat de opbrengsten zijn. Het spinnenweb is oorspronkelijk ontwikkeld als gespreksinstrument, niet als meetinstrument. Met een omvangrijk aantal aspecten (42 items) waarbij determinanten en uitkomsten door elkaar heenlopen, is het een uitdaging om Positieve Gezondheid op een valide gestandaardiseerde en betrouwbare manier te meten. Inmiddels is er een exploratieve en bevestigende factoranalyse uitgevoerd op twee aspecten van het spinnenweb. Daaruit is een valide meetset voortgekomen, bestaande uit 17 van de 42 items, verdeeld over de 6 domeinen. Constatering is dat er nog aanvullend onderzoek gedaan moet worden, maar de eerste stappen zijn gezet.
Presentatie: PG & effect meten
1.6 PG & leefomgeving
Het oorspronkelijke model van Positieve Gezondheid is gericht op het individu. De stap naar een meer collectieve benadering is mogelijk met schalen op niveau van straat, buurt, wijk/gemeente. Hier is sprake van wederkerigheid: jouw eigen gezondheid wordt beïnvloed door de gezondheid van anderen en vice versa. Het model van Positieve Gezondheid kan nog verder worden opgerekt naar het zoeken van een balans tussen people, planet & prosperity. Met het ruimtelijke domein als uitgangspunt worden ook de helende aspecten van de ruimtelijke omgeving, zoals de gezondheidswaarde van groen, meegenomen in de gezondheidsbenadering. Het Louis Bolk Instituut heeft hiervoor diverse tools ontwikkeld.
Presentatie: PG & leefomgeving
1.7 PG & leren van Limburg
Hoe komen we van ziekte en zorg naar gezond gedrag in Limburg die vooral in het zuiden kampt met grote gezondheidsachterstanden? Bestuurlijk Limburg zag in het concept Positieve Gezondheid een mogelijk antwoord hierop. Het Actiecentrum Limburg Positief werd opgericht en ging aan de slag met aanjagen, inspireren en verbinden. Na anderhalf jaar werd de verbinding van de eigen leefomgeving en eigen werkgebied zichtbaar. Steeds meer organisaties, gemeenten, professionals, ondernemers, onderwijsinstellingen en woningcorporaties wilden met Positieve Gezondheid aan de slag. Mooie voorbeelden zijn bijvoorbeeld door de IVN georganiseerde wandelroutes met boswachters en woningcorporaties die zich vanuit Positieve Gezondheid inzetten voor leefbare wijken. Het gedachtegoed is inmiddels goed ingebed in de provincie. De jaren 2022- 2025 staan in het teken van meten en opleveren.
2e ronde workshops
2.1 PG & maatschappelijk vastgoed als vliegwiel voor de wijk
In een aantal stappen werd geschetst hoe in drie jaar in Harderwijk met interactie draagvlak wordt gecreëerd voor een maatschappelijk centrum waarin zorg en welzijn onder één dak komen. Deze interactie lijkt zich later terug te verdienen, bijvoorbeeld door geen bezwaren af te hoeven handelen. Ook werd de rol van de architect belicht: vaak begint het met stenen, maar daar gaat het niet om. Het veld moet het doen. Ook wethouders werden vanaf het begin betrokken. In de zaal was belangstelling hoe je nu de effecten meet van het maatschappelijk centrum. Misschien met je wel een documentaire maken en na een paar jaar nog eens, want het is een paradigmashift op wijkniveau.
Presentatie: PG & maats vastgoed
2.2 PG & mensen met dementie
In deze workshop is samen met de deelnemers op een interactieve wijze aan de slag gegaan met de inzichten uit de Factsheet Positieve Gezondheid bij mensen met dementie. Hoe kan je het andere gesprek voeren? Welke observaties kunnen daarbij helpen? Hoe kun je in de waan van de dag de waardevolle momenten benutten die bijdragen aan Positieve Gezondheid? En welke momenten zijn dat dan? En hoe breng je deze informatie weer samen in het team? Er zijn inspirerende verhalen gedeeld en er is een waardevol en constructief gesprek gevoerd met de deelnemers over hun ervaringen.
Presentatie: PG & mensen met dementie
2.3 PG & HBO en WO
Centraal stond de vraag hoe Positieve Gezondheid bij het hbo en het wo is opgenomen in het lesprogramma. Al snel werd duidelijk dat het mbo in dit debat mist. Juist de mbo-professionals op het gebied van sport, zorg en beauty kunnen via een keuzedeel Positieve Gezondheid uitvoering geven aan dit gedachtegoed. Zij leren het gesprek te voeren volgens het spinnenweb en worden daarop ook getoetst. Dat is, net als bij het hbo, lastig omdat Positieve Gezondheid vaak niet is ‘ingedaald’ bij de organisaties waar (toekomstige) professionals stages lopen. De vraag is dan ook: hoe kunnen wij Positieve Gezondheid gaan zien als een algemeen onderliggend visiemodel in plaats van als een apart model? Het idee om een netwerk van mbo, hbo en wo rondom Positieve Gezondheid op te richten – waar dit soort ervaringen en uitwisseling centraal staan – wordt door alle deelnemers omarmd.
2.4 PG & bekostiging in de regio
Het huidige zorgsysteem beloont het repareren van ziekte, waardoor we nu structurele organisatiekracht missen om mensen gezonder te maken én te houden. We moeten daarom juist nú anders gaan organiseren, financieren en meten. Het Kavelmodel biedt hiervoor de mogelijkheid. In dit model organiseren we samen de randvoorwaarden om met elkaar de gezondheid van de inwoners te verbeteren in een afgebakend geografisch gebied. Gezondheid moet een vanzelfsprekendheid zijn; een basisprincipe voor de inrichting van de samenleving. Gezondheid als het nieuwe normaal. In deze workshop zijn de deelnemers meegenomen in de kracht van het Kavelmodel en hebben ze geleerd hoe ze in hun regio stappen kunnen zetten om vanuit het Kavelmodel te werken. Er is ingegaan op hóe ze anders kunnen organiseren, bekostigen en monitoren.
2.5 PG & cultuur, jongeren en mentale veerkracht
SPOT is een samenwerking tussen Artiance, centrum voor de kunsten, en het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA). Hierin kunnen jongeren onder leiding van kunstdocenten en ervaringsdeskundigen hun talenten ontdekken in de vorm van kunst, creativiteit, theater en muziek. SPOT biedt een veilige omgeving waarin iedereen mag zijn wie hij of zij is. Dit draagt bij aan zelfvertrouwen ontwikkelen, eigen verantwoordelijkheid nemen, zelfacceptatie, een sociaal netwerk opbouwen en lekker in je vel zitten. Jongere Lieke vertelt hoe het voor haar het hoogtepunt van de week is. Bij SPOT vergeet ze haar sores, ze kan hier helemaal zichzelf zijn.
Presentatie: PG & cultuur
2.6 PG & mentale gezondheid
In deze workshop is de link gelegd tussen de veranderende opvattingen binnen de ggz van de laatste jaren en het gedachtegoed van Positieve Gezondheid. De in de ggz steeds breder ingezette herstelondersteunende zorg past goed bij de brede focus op gezondheid en het vermogen om je te kunnen aanpassen aan veranderingen in je leven. In deze workshop hebben de deelnemers geleerd hoe de ggz-praktijk het spinnenweb van Positieve Gezondheid integreert in de bestaande herstel-methodieken. Hierbij is ingegaan op het andere taalgebruik van Positieve Gezondheid in het praten over gezondheid en hoe dit taalgebruik verbindend werkt met andere disciplines in de zorg. Ook hebben de deelnemers geoefend met het spinnenweb en via een oefening ontdekt hoe Positieve Gezondheid in de eigen praktijk binnen de ggz of het sociaal domein kan worden ingezet.
Presentatie: PG & mentale gezondheid
2.7 PG & leiderschap in zorgtransformatie
Wat is er nodig om tot oplossingen te komen als het systeem niet meer werkt? Dat vraagt om creatieve oplossingen en out of the box-denken. BeBright bracht vier fases van transformatie in kaart. Ten eerste moet het probleem doorzocht worden, wat er precies speelt en waar behoeften liggen. Ten tweede een stip op de horizon zetten, een verbindende visie en ambitie ontwikkelen, in kaart brengen wat er moet gebeuren. Ten derde vraagt het veranderen van processen doorzettingsvermogen, vooral als er weerstand komt. En ten vierde uitdragen en doorleven. Dit vraagt van leiders dat zij zich kunnen verdiepen in de ander, doorzettingsvermogen hebben en samen willen leren en ontwikkelen. Compassie hebben met de ander en met jezelf. Voordat een transformatie in gang kan worden gezet moet de vraag helder zijn en moeten de randvoorwaarden gegarandeerd zijn.
Presentatie: PG & leiderschap in zorgtransformatie
2.8 PG & ‘En toen werd je zelf ziek’, masterclass JBZ
De werkgroep ‘En toen werd je zelf ziek’ bestaat uit artsen en verpleegkundigen die weten hoe het is om zelf patiënt of mantelzorger te zijn. Doel is verbeteren van de zorg in het Jeroen Bosch Ziekenhuis. De werkgroep doet dat door het ophalen en benutten van ervaringen van zorgprofessionals. Enkele van de activiteiten die zijn ontwikkeld, zijn een podcast met verhalen van professionals, de publicatie van een verhalenbundel, spiegelgesprekken met medewerkers en een film waarin je door de ogen kijkt van iemand die per ambulance aankomt op de spoedeisende hulp. Hiermee wil de werkgroep bereiken dat zorgprofessionals beter kunnen aansluiten op de leefwereld van de patiënt.
Presentatie: PG & en toen werd je zelf ziek
