Werken aan een landelijke infrastructuur om beleidsparticipatie mogelijk te maken
Het speelveld van de zorg is de laatste jaren sterk aan het veranderen. De positie en stem van inwoners en patiënten in het zorgbeleid wordt steeds belangrijker. Hoe zorgen we er met elkaar voor dat we de stem van de mensen om wie het gaat ook echt horen? Deze transitie vraagt iets van de overheid, zorgorganisaties en professionals.
Met subsidie van ZonMw zijn 36 projecten in het hele land aan de slag gegaan om de eerste stap in de transitie te zetten. In 28 van de 31 zorgkantoorregio’s zijn één of meer coalities gevormd. De coalities bestaan uit diverse zorgpartijen die samen een brede kennis en netwerk hebben in de regio. Veel hebben al ervaring met participatie van inwoners en patiënten bij beleidsvorming. Het uiteindelijke doel van het ZonMw programma is het opzetten van een participatiehub in elke zorgkantoorregio. De participatiehub zorgt ervoor dat de organisaties die beleid maken in contact komen met de juiste vertegenwoordigers van inwoners en patiënten. Het programma is in juli 2024 gestart. Niet iedereen is tegelijk gestart dus de projecten bevinden zich in verschillende fases.
Coalitievorming in Flevoland
In Flevoland zitten Astrid Stomphorst (programmamanager) en Rutger van Weeren (adviseur inwonersparticipatie) van Flever nog midden in de coalitievorming. Astrid Stomphorst geeft aan dat zij van onderaf begonnen zijn. “We hebben allereerst in subregio’s bijeenkomsten georganiseerd. Dit deden we met de mondige inwoners die we tot dan toe in beeld hadden maar ook met de minder mondige en ongeorganiseerde inwoners. We hebben ze twee vragen voorgelegd; wat is je droom voor participatie in Flevoland en wat is er voor nodig om die droom te realiseren? Daarna hebben we met elkaar een aantal thema’s gekozen om uit te diepen. Op deze manier wordt het echt een proces van de inwoners, patiënten en cliëntenvertegenwoordigers.”
We moeten een nieuwe, gezamenlijke taal ontwikkelen.
Rutger van Weeren benadrukt dat het een uitdaging is om het gesprek weg te krijgen van de beleidstafel. “We moeten het gesprek anders gaan voren, qua vorm en qua plek, om nieuwe inzichten op te kunnen doen. We moeten naar de mensen toe, ze verbinden in een netwerk en een nieuwe, gezamenlijke taal ontwikkelen. Maar er is tijd en ruimte nodig om dat vorm te geven.”
Amsterdamse Stadsregio
Ruud Fiere en Enis Reyhan van Vereniging Cliëntenbelang Amsterdam zijn hun project in augustus gestart. Zij kennen in hun stadsregio een bijzondere infrastructuur in de zorg. Daar is al langere tijd een relatie tussen de stadsdorpen, de gemeente en diverse zorgpartijen. Maar ook Cliëntenbelang Amsterdam probeert mensen te bereiken die niet vanzelfsprekend aan de overlegtafels zitten. Ruud Fiere: “Het is belangrijk om een stem te geven aan hen om wie het gaat. We zien dat verschillende doelgroepen verschillend communiceren. Daarom maken we gebruik van de expertise van onze coalitiepartners zoals de Gouden Mannen of het Moeder Netwerk. Zij zorgen voor een diversiteit in de groep mensen die we mee willen laten participeren.”
Denk vanuit de mensen en niet vanuit het beleid.
De stadsdorpen in Amsterdam zijn bewonersorganisaties die al veel kennis hebben over participatie en het omgaan met de overheid. “Zij hebben al veel ervaring in belangenbehartiging en het bij elkaar brengen van bewonersinitiatieven en organisaties” vertelt Enis Reyhan. “Veranderingen in zorg, personeel en financiering geven nieuwe uitdagingen. Die vragen om een cultuurverandering waarin veel meer wordt gehandeld vanuit het belang van mensen. Hun stem en invloed in het beleid is daarom cruciaal.”
Nieuwe subsidierondes in 2025
Het programma Infrastructuur beleidsparticipatie is in april 2024 van start gegaan. De eerste subsidieoproep om een breed gedragen regionale coalitie te vormen sloot 24 september 2024. Dit was de eerste stap voor het tot stand brengen van de participatiehubs. Op 30 januari 2025 start een nieuwe subsidieronde voor huidige coalities om mee te doen aan een Ontwikkelexpeditie; een leer- en ontwikkeltraject om samen op pad te gaan naar…
Eind maart start de subsidieronde voor het maken van een Regionaal Actieplan.
Op deze pagina publiceert ZonMw de nieuwe subsidiemogelijkheden.
ZonMw-programma Infrastructuur beleidsparticipatie
Deze subsidieoproep is de eerste oproep binnen het ZonMw-programma ‘Infrastructuur voor beleidsparticipatie door inwoners en patiënten bij regionale vraagstukken over gezondheid, zorg en ondersteuning’. Het programma heeft als doel het opzetten en vormgeven van een werkbare, landelijk dekkende infrastructuur voor beleidsparticipatie.