Samenwerken in de geboortezorg

Verloskundige en voorzitter Kirsten Schatorjé en collega Yvonne Combee van VSV de Slinge in de Achterhoek delen de eerste inzichten en ervaringen.

Verloskundigen, echoscopisten, gynaecologen, kinderartsen, obstetrieverpleegkundigen, kraamverzorgenden, jeugdverpleegkundigen en lactatiekundigen. De lijst met zorgverleners die zich inzetten voor de juiste begeleiding van zwangere vrouwen voor, tijdens en na de bevalling is lang. Om de  multidisciplinaire samenwerking en kwaliteit in de geboortezorg in de regio en op landelijk niveau Nederland verder te verbeteren, bestaat sinds 2013 een landelijk dekkend netwerk van verloskundige samenwerkingsverbanden (VSV’s).

Kirsten Schatorjé is verloskundige in Doetinchem én voorzitter van VSV de Slinge. ‘De Slinge is een relatief klein VSV, met 7 verloskundige praktijken, een vertegenwoordiger van de jeugdgezondheidszorg, de kraamzorg, lactatiekundigen en 1 ziekenhuis in de regio Doetinchem.’ De afgelopen jaren heeft ze als voorzitter met al die partijen hard gewerkt aan de onderlinge samenwerking. ‘Ik ben ervan overtuigd dat die korte lijntjes de geboortezorg echt ten goede komen.’

Landelijk werd in 2023 door alle landelijke partijen in de geboortezorg het basiskader vastgesteld. Hierin zijn de taken en verantwoordelijkheden van de VSV’s opgenomen. Met een subsidie van het programma Versterking Verloskundige Samenwerkingsverbanden van ZonMw hebben de 68 VSV’s dit jaar de kans gekregen om de zorg verder te professionaliseren en de kwaliteit van de geboortezorg te verbeteren.

Het programma zorgt dat veel plannen in een stroomversnelling komen. Schatorjé: ‘Voorheen kregen we wel de opdracht om te professionaliseren en er waren ideeën genoeg maar dat moest dan allemaal wel in de eigen uren of vrije tijd gebeuren. Het beschikbare budget geeft rust en ruimte om meer plannen uit te werken.

Yvonne Combee, eerstelijns verloskundige en lid van VSV de Slinge ziet dat er bij collega’s van de verschillende organisaties meer inzicht is in elkaars werk.  ‘Ik ken de kinderarts, de verpleegkundigen in het ziekenhuis, ik ben al vaker op de kinderafdeling geweest. Door de samenwerking binnen het VSV weten we beter van elkaar wat we doen. Ik begrijp beter hoe in het ziekenhuis wordt gewerkt en zij weten hoe wij werken’, vertelt Combee, ‘Als een moeder nu bijvoorbeeld opgenomen moet worden op de kinderafdeling, kan ik veel beter uitleggen wat haar te wachten staat.'

Een voorbeeld in het werk waarin deze samenwerking concreet vorm heeft gekregen is het inzetten van de slimme meters voor geelzien. Combee nam samen met een kinderarts en een verpleegkundige van het ziekenhuis, deel aan de werkgroep Transcutane bilirubinemeters. Deze niet-invasieve methode meet het zogeheten TSB-gehalte wanneer een baby na de geboorte geel ziet. ‘Nu moeten we daarvoor bloedprikken. Dat is toch ingrijpend voor een pasgeboren baby en moeder. Dit meetinstrument is veel objectiever dan waarneming met het oog. De zorg rondom het geelzien van de baby is op deze manier beter georganiseerd.'

Voorzitter Schatorjé heeft nog meer praktische voorbeelden. Zo wordt de communicatie met aanstaande ouders verbeterd door de gezamenlijke voorlichtingsavonden die het VSV organiseert. ‘Alle zorgverleners hebben nu een soortgelijk verhaal. Deze voorlichtingsavonden zijn online en worden vertaald in 7 talen. Op die manier weten ook aanstaande ouders die de Nederlandse taal niet machtig zijn wat ze kunnen verwachten van de geboortezorg hier.’

Ook zogeheten spiegelgesprekken, waarin de moeder terugblikt en vertelt hoe ze de zorg voor, rond en na de bevalling heeft ervaren, maken onderdeel uit van het nieuwe palet. ‘Juist de ervaringen van de moeders bieden veel inzicht. Wat gaat goed en wat niet.'

Ook de aanstelling van een kwaliteitsfunctionaris en coördinator helpt. Binnen De Slinge hebben de zorgverleners de afgelopen jaren tal van protocollen vastgesteld, van zwangerschapsvergiftiging tot stuitligging. Alle protocollen van het VSV kunnen nu – met hulp van de kwaliteitsfunctionaris – geactualiseerd worden. ‘Dit stond al zo lang op onze agenda. Deze protocollen helpen ons om de zwangere goed voor te bereiden op wat komen gaat. Heeft ze te maken met een stuitligging, dan kunnen we haar goed informeren over wat er in het ziekenhuis staat te gebeuren. Op die manier heeft zij geen last van de overdracht van de eerste naar de tweede lijn.'

Het zorgpad is voor de zwangere en de zorgverleners – door de verbeterde samenwerking binnen het VSV – veel duidelijker geworden. En dat is precies één van de doelstellingen van het subsidieprogramma Versterking VSV’s.

De kwaliteitsfunctionaris van De Slinge gaat de komende tijd ook aan de slag met de beschikbare data van het samenwerkingsverband. ‘We verzamelen al jaren informatie over de vroeggeboren baby’s, bijvoorbeeld. Aan data geen gebrek; maar nu hebben we ook de tijd om aan de hand van die resultaten echt een verbeterslag te maken.'

Schatorjé: ‘Mijn tip aan andere ’VSV’s zou zijn: blijf concreet, overvraag medewerkers ook niet, iedereen heeft het druk. De mensen in onze verschillende werkgroepen gaan met een bepaald onderwerp aan de slag en maken dat ook af. Zoals de aanschaf van de bilirubinemeters of een protocol over fluxus dat verbeterd moet worden.’

Yvonne Combee is het daar helemaal mee eens. ‘Ik ben zelf heel praktisch ingesteld, daarom vond ik het fijn om met dit onderwerp aan de slag te gaan. Heel tastbaar.’ Ze ziet dat de subsidie letterlijk meer lucht in de samenwerking geeft. ‘Moeilijkheden gaan toch vaak over geld, zeker in de zorg. Nu was het óns budget en dat maakt zeker een verschil.

Schatorjé hoopt dat de komende periode de VSV’s onderling nog meer kennis gaan uitwisselen. ‘We zijn allemaal druk met onze eigen projecten, maar het is heel goed om al die kennis en nieuwe inzichten te delen. Inmiddels heeft het NRCG van ZonMw opdracht gekregen om hier met de methode ‘reflectieve monitoring’ mee aan de slag te gaan.  'Het is mooi om te zien wat er met deze subsidie allemaal van de grond komt. Ik hoop ook echt dat er na deze 2 jaar structureel geld is om de basis en structuur van de VSV’s op orde te houden.’