Sally Wyatt is de nieuwe voorzitter van het programma Promoten van Goede Wetenschap (vervolg op het programma Bevorderen Verantwoorde Onderzoekspraktijken). Dit programma is gericht op het stimuleren van duurzame verbeteringen in het wetenschapssysteem. Eduard Klasen neemt afscheid als voorzitter en geeft met vertrouwen het stokje door aan Sally. Zij wil zich inzetten voor de bredere wetenschapsdomeinen.

Wetenschap doe je niet alleen voor jezelf

Sally Wyatt is  hoogleraar Digital Cultures aan de Universiteit Maastricht en sociale wetenschapper op het gebied van wetenschap, technologie en samenleving. Als wetenschapper onderzoekt zij de impact van digitalisering op de samenleving. In het verleden heeft zij ook onderzoek gedaan naar open data in de wetenschap.

‘’Kwesties als integriteit en verantwoorde innovatie zijn voor mij belangrijk en interessant’’, vertelt Sally. ‘’Je doet wetenschap immers niet alleen voor jezelf maar ook voor anderen’’. Met ‘de anderen’ bedoelt Sally niet alleen mede-wetenschappers en studenten, maar ook de samenleving. ‘’Ik vind het belangrijk dat wetenschappers het goede voorbeeld kunnen geven aan zowel hun volgende generatie wetenschappers als het algemene publiek’’. Voor haar geldt de gouden regel ‘Do unto others as you would have them do unto you’, oftewel behandel anderen zoals je zelf graag behandeld wilt worden.

Hoe ZonMw goede wetenschap begon te bevorderen

Eduard Klasen was van 2016 tot 2022 voorzitter van het programma Bevorderen van Verantwoorde Onderzoekspraktijken (BVO). Hij is oud-bestuurder van het Leids Universitair Medisch Centrum en emeritus hoogleraar Management van Gezondheidsonderzoek. ‘’Het begon allemaal in 2012’’ vertelt Eduard. ‘’Er verschenen toen regelmatig publicaties over hoe het met de wetenschap ging’’. Problemen die toen onder andere naar voren kwamen waren publicatiedruk, gebrek aan interdisciplinaire samenwerkingen en onvoldoende oog voor de maatschappelijke impact van onderzoek. ‘’ZonMw vond dat onderzoeksfinanciers een positie in moesten nemen om goede wetenschap te bevorderen’’ zegt Eduard. ‘’Maar er was toen nog helemaal niks, geen geld en geen plan’’.

Onder leiding van Eduard startte ZonMw in 2013 het project ‘Systeemfalen’, om meer te weten te komen over de oorzaken, gevolgen en oplossingen van systeemfalen (problemen in het onderzoekssysteem). ‘’We zijn organisaties, deskundigen en decanen af gaan reizen en hebben heel veel opgeschreven en geleerd’’, vertelt Eduard.

Vervolgens werd de basis gelegd voor het programma BVO. “Samen met Lex Bouter, professor onderzoeksintegriteit, heb ik een werkgroep opgestart” vertelt Eduard. In 2015 kwam de werkgroep tot de conclusie dat er veel theorieën zijn over factoren die het wetenschapssysteem beïnvloeden, maar dat hier amper onderzoek naar gedaan is. Met deze kennis is het wetenschapsbrede programma BVO opgezet. “Het was uniek toen, maar nu niet meer, gelukkig” zegt Eduard tevreden. “Nu hebben we meer partners, zoals het Research on Research Institute waar we veel van kunnen leren”.

Er ligt een mooie kans voor een vervolgtraject

Sinds de start van het programma BVO zijn er in totaal 17 projecten en een paar grotere onderzoeksinitiatieven gefinancierd. Ook zijn er bijeenkomsten en workshops georganiseerd. De BVO-projecten geven inzichten over wat goed gaat en welke verbeteringen nodig zijn om goede wetenschap te waarborgen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het verbeteren van het peer-review systeem, het opzetten van trainingen voor hogescholen over het uitvoeren van verantwoord onderzoek, en het stimuleren van verantwoorde evaluatie van onderzoekers.

Het programma heeft een eerste en noodzakelijke stap naar het structureel en systematisch onderzoeken van het wetenschapssysteem gezet. “Het programma BVO heeft een mooi netwerk weten te creëren” zegt Eduard trots. Daarnaast heeft het een wezenlijke toegevoegde waarde ten opzichte van actuele ontwikkelingen in de wetenschap, zoals Open Science en het nieuwe erkennen en waarderen. “We hebben breed ingezet en veel gedaan, maar er moet nog wel een tandje bij” concludeert Eduard. “Ik denk dat er een mooie kans ligt voor het vervolgtraject”.  

Eduard geeft het stokje door aan Sally

Het programma BVO is afgerond en we zijn momenteel bezig met het vervolgtraject, namelijk het programma Promoten van Goede Wetenschap (PGW). Eduard heeft met veel plezier en toewijding gewerkt aan het programma BVO. “Na zoveel jaar vind ik het goed om te stoppen, je loopt het risico jezelf te gaan herhalen en dat is niet verstandig, dat moet je niet willen”. Maar volledig uit het zicht wil Eduard niet treden. “Dit onderwerp ligt na aan mijn hart, dus ik blijf graag op de hoogte”. Eduard geeft met genoegen en veel vertrouwen het stokje door aan Sally. “Ik wens Sally veel succes en ook vooral plezier, want het is ook echt leuk”.

Liever één ding voor elkaar dan duizend zaken

Sally is onder de indruk van de prestaties van afgelopen jaren. “Ik hoop dat we hiermee verder kunnen gaan” zegt Sally. “Het is een indrukwekkend, belangrijk en interessant onderwerp en we zijn nog lang niet klaar”. Er zijn nog veel uitdagingen. “Hoe gaan we dit voor bredere wetenschapsdomeinen vormgeven en hoe gaan we de relevantie laten zien van programma PGW?” zegt Sally. “Veel aspecten van goede onderzoekspraktijken, zijn sterk context afhankelijk en gelden niet voor alle wetenschapsdisciplines” zegt Sally. Zij heeft zelf met veel wetenschappers uit verschillende disciplines samengewerkt, en weet zelf als geen ander dat verantwoord onderzoek doen geen universeel concept is. “Het is belangrijk om hier bewust van te zijn” vertelt Sally.

Sally is geïnspireerd door de positieve noot van het programma BVO. ‘’Er is veel aandacht voor goede praktijken en hoe mensen het goed doen’’ zegt Sally. ‘’Ik denk dat we hiermee op een positieve manier invloed hebben’’. Voor de toekomst ziet Sally graag dat reflecteren op de wetenschap als iets normaals wordt gezien. “Reflecteren op je eigen en andermans werk zou niet moeten worden gezien als iets wat losstaat van je werkzaamheden” zegt Sally. “Als wetenschapper is reflecteren deel van je verantwoordelijkheid op ethisch, politiek en wetenschappelijk vlak’’. Voor nu is het vooral belangrijk stap-voor-stap te werk te gaan. ‘’We kunnen niet alles tegelijk doen, we moeten prioriteiten stellen” stelt Sally. Of zoals Eduard zegt: “liever één ding goed voor elkaar krijgen dan duizend zaken tegelijk proberen tot bloei te brengen”.

Vervolg BVO: het programma Promoten van Goede Wetenschap

Het programma Promoten van Goede Wetenschap (PGW) is een vervolgtraject van het  programma Bevorderen Verantwoorde Onderzoekspraktijken (BVO). Het programma BVO heeft de wetenschap zelf onderzocht om robuust, kwalitatief goed en integer onderzoek te kunnen garanderen. Hierbij is het huidige wetenschapssysteem en -cultuur onder de loep genomen, zoals hoe wetenschappers goede wetenschap vormgeven en tegen welke problemen ze daarbij aanlopen. Het programma BVO  startte in 2016 en heeft kennis opgedaan over wat goede wetenschap is en wat het belemmert. In het vervolgprogramma PGW wordt deze kennis ingezet om duurzame systeemverbeteringen in de wetenschap te stimuleren.

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website