De beste ideeën voor betere langdurige zorg ontstaan vaak in de praktijk
De beste ideeën voor vernieuwing van zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) ontstaan vaak in de praktijk. Volgens Trudy Prins, voormalig zorgbestuurder en toezichthouder, komen ze meestal van cliënten, naasten en zorgprofessionals. De subsidieoproep ‘Ruimte voor vernieuwing in de Wlz’ is bedoeld voor zulke ideeën uit de praktijk.
Vernieuwing begint niet bij technologie
Bij vernieuwing in de langdurige zorg wordt vaak automatisch gedacht aan technologie. Daar zet Prins vraagtekens bij. ‘Eigenlijk vind ik technologie geen vernieuwing. Je gaat vaak hetzelfde doen, maar met een ander hulpmiddel.’ Voor haar begint vernieuwing met een andere vraag: wat kan er in het dagelijks leven van mensen met een langdurige en vaak complexe zorgvraag beter?
Daarom spreekt de subsidieoproep ‘Ruimte voor vernieuwing in de Wlz’ haar aan. De oproep vertrekt nadrukkelijk vanuit de dagelijkse praktijk, in plaats van vanuit een al uitgewerkte wetenschappelijke onderzoeksvraag. ‘Wat zie je in de praktijk? Wat kom je tegen en wat denk je wat anders kan?’ Prins vindt dat een interessante insteek, omdat onderzoekers niet altijd volledig zicht hebben op wat er in de praktijk speelt.
Kijk naar de mensen die er werken, wonen en/of zorg ontvangen. Juist zij zien veel en hebben vaak relevante ideeën.
Het begint vaak met een observatie
Volgens Prins hoeven organisaties niet ver te zoeken voor vernieuwende praktijkvragen. ‘Kijk naar de mensen die er werken, wonen en/of zorg ontvangen. Juist zij zien veel en hebben vaak relevante ideeën.’
Ze herinnert zich een zorgprofessional die binnen haar toenmalige organisatie een mbo-opleiding volgde en voor de diplomering moest beschrijven wat er in het werk beter kon. Dat resulteerde in een uitgebreid stuk over intimiteit. Voor bestuurders en leidinggevenden bleek dat een eyeopener. Terwijl veel aandacht uitging naar protocollen, behandelingen en medicatie, was over zo’n basale levensbehoefte als intimiteit veel minder nagedacht.
Van de ene sector naar de andere
Vernieuwing hoeft volgens Prins bovendien niet volledig nieuw te zijn. Ze ziet bijvoorbeeld dat ontwikkelingen uit de ouderenzorg interessant kunnen zijn voor de gehandicaptenzorg of langdurige ggz en andersom. ‘Dat is óók vernieuwing.’
Ook kleine ideeën kunnen grote impact hebben
Prins waarschuwt ervoor om vernieuwing alleen te zoeken in grootschalige projecten. ‘Een klein idee kan ook veel verschil maken.’ Als voorbeeld noemt ze een zorgorganisatie waar een leegstaande schuur werd ingericht als werkplaats voor mensen met dementie. Bewoners gingen daar iedere ochtend naartoe alsof ze naar hun werk gingen. Ze kregen zelfs een lunchpakketje mee. Volgens Prins werden zij actiever en vrolijker en namen de sociale contacten toe. ‘Je hoeft er niet altijd iets ingewikkelds voor te doen of er een miljoen tegenaan te gooien.’
Een klein idee kan ook veel verschil maken
Vraag cliënten en naasten actief mee te denken
Door cliënten en naasten er actief bij te betrekken, vergroot je de kans dat een idee daadwerkelijk waarde voor cliënten heeft. Zij zien soms dingen die binnen een organisatie door routine en werkdruk niet meer opvallen.
Prins geeft het voorbeeld van familieleden die voorstelden vaker fingerfood te serveren. Sommige bewoners konden niet meer goed met bestek omgaan en moesten daardoor worden gevoerd. Met eten dat zij met hun handen konden pakken, konden ze zelfstandiger blijven. Op dat idee was het management nooit gekomen.
Daarom adviseert Prins organisaties om niet af te wachten tot cliënten en naasten zelf met ideeën komen. ‘Organiseer daar bijvoorbeeld speciale avonden voor, waarop mensen ideeën kunnen inbrengen.’
Van praktijkidee naar subsidieaanvraag
Een observatie van een cliënt, naaste of zorgprofessional is nog geen uitgewerkte onderzoeksvraag. Om van een observatie in de praktijk tot een goed subsidievoorstel te komen, ziet Prins een belangrijke rol voor hogescholen en kennisinstellingen weggelegd. ‘Zoek de samenwerking op, bijvoorbeeld met een hogeschool of kennisinstelling die ervaring heeft met subsidieaanvragen. Maar laat die partij niet bepalen wat de onderzoeksvraag wordt. De praktijkvraag blijft leidend.’
Matchmaking en workshop CRJO
Heeft u vanuit de praktijk een relevante vraag of uitdaging die u samen met onderzoekers of andere partijen verder wilt onderzoeken? Tijdens de bijeenkomst op dinsdagmiddag 1 december 2026 in Utrecht krijgt u informatie over de subsidieoproep, kunt u ideeën delen én nieuwe samenwerkingspartners ontmoeten. Ook gaat u aan de slag met Cirkelen Rond Je Onderzoek (CRJO), een methode die helpt om verschillende perspectieven samen te brengen en van een praktijkidee tot een gezamenlijk onderzoeksvoorstel te komen. Gebruik van CRJO is niet verplicht voor een subsidieaanvraag. Wilt u uw idee verder brengen?
Om een vernieuwend idee vervolgens goed te kunnen onderzoeken of uitproberen, is het volgens Prins essentieel dat medewerkers daarvoor voldoende tijd en ruimte krijgen van hun organisatie. ‘Anders overvraag je mensen en is het makkelijker om te blijven doen wat je deed dan om dingen anders te gaan doen.’
Bijdragen aan kwaliteit van leven
Voor Prins is uiteindelijk vooral van belang wat een vernieuwing in de zorg betekent voor het leven van de mensen om wie het gaat. ‘Waar ik in geïnteresseerd ben, is: draagt het bij aan de kwaliteit van leven?’ Een verandering kan misschien weinig effect hebben op meetbare zorgkwaliteit, benadrukt ze, maar wel zorgen voor meer zelfstandigheid, plezier of zingeving.
