Een ‘blended, tenzij’-behandeling als het nieuwe normaal

Met het portaal Telerevalidatie kunnen cliënten van Roessingh onderdelen van hun revalidatiebehandeling zelfstandig thuis uitvoeren. Ook kunnen ze er informatie over hun behandeling vinden. Om de inzet van het portaal in revalidatiebehandelingen te versnellen, is een driejarige SET-subsidie van ZonMw ingezet. Ina Flierman, Coördinator Innovatie bij Roessingh, vertelt samen met Kim Los, veranderaar bij Heathnovum, over hoe ze dit SET-traject aanpakten, wat ze daarvan leerden en wat het opleverde.

Ina en Kim startten met het samenstellen van een projectgroep, die een goede afspiegeling moest zijn van alle verschillende therapeuten en teams. Ook zorgden ze ervoor dat de medische staf, het management en de Raad van Bestuur volledig achter hun plannen stonden. De doelen waren nogal ambitieus. Misschien iets té ambitieus, aangezien Ina en Kim in eerste instantie op weerstand stuitten in de organisatie. Vooral behandelaren struikelden over de doelstelling ‘digitaal, tenzij’. ‘Zij hadden het idee dat de behandeling daardoor afstandelijker zou worden. Ook is het niet voor iedereen passend en/of mogelijk om op afstand te revalideren’, vertelt Ina. Zij en Kim moesten naar eigen zeggen ‘praten als Brugman’ om iedereen mee te krijgen. Patiënten zagen het juist als een verrijking van hun behandeling. Ina en Kim hebben er achteraf geen spijt van dat ze de lat hoog hebben gelegd. Kim: ‘Soms is het goed om de stip op de horizon net iets verder te zetten om die reuring te laten ontstaan. Dan krijgt het ook de aandacht die het nodig heeft.’ Uiteindelijk besloten ze hun basisprincipe ‘digitaal, tenzij’ om te vormen naar ‘blended, tenzij’. Dat is ook wat ze bij Roessingh voor ogen hebben, legt Ina uit: ‘Aan de ene kant willen we mensen niet onnodig naar ons revalidatiecentrum toe laten komen, en aan de andere kant zijn sommige behandelingen gewoon te complex om deels of volledig op afstand te kunnen doen.’

Dagelijks zijn er ongeveer 400 patiënten actief aan de slag met telerevalidatie, en dat aantal neemt geleidelijk toe. Dat is ongeveer een derde van het totale aantal patiënten en een verdubbeling sinds de start van het SET-traject. Alle patiënten van Roessingh gebruik laten maken van het portaal is niet mogelijk, zegt Ina. ‘Het blijft dus altijd maatwerk.’ Gedurende de looptijd van de SET-subsidie is continu onderzocht wat patiënten en hun mantelzorgers van de behandeling vinden. ‘De grootste winst is dat patiënten zich meer betrokken voelen bij en daardoor ook actiever worden tijdens hun behandeling. En dat is precies wat veel patiënten graag willen: meer regie over hun eigen behandeling. Bovendien is dat ook het doel van revalidatie: weer zo zelfstandig mogelijk kunnen participeren in de samenleving’, aldus Ina. ‘Patiënten geven daarnaast aan dat ze het fijn vinden om kortere lijntjes te hebben met hun behandelaren. Via het portaal zijn ze vaak beter en sneller bereikbaar.’ Kim vult aan dat ook de mantelzorgers zich meer betrokken voelen bij het revalidatietraject. ‘Door de informatie uit het portaal weten ze beter wat ze wel en niet kunnen doen voor hun naaste.’ Ina en Kim denken ook dat de therapietrouw toeneemt. ‘Patiënten ontvangen elke ochtend een mail over dat er iets klaarstaat in het portaal. Ze ervaren dat als een prettig geheugensteuntje om actief te blijven’, aldus Ina. Uiteindelijk kan de inzet van telerevalidatie dus leiden tot een betere en snellere revalidatie. 

Ina zegt dat de verbeterde inzet van het portaal Telerevalidatie nog niet tot de verwachte tijdswinst en verbeterde efficiëntie leidt. ‘Mensen die thuis bezig zijn met hun oefeningen hebben daar vragen over, die ze via het portaal aan hun behandelaar kunnen stellen. Daarmee wordt het werk dus anders. En dat schuurt weleens, omdat je voor je gevoel vaker achter de computer zit dan je patiënten ziet. Maar ook in die tijd ben je hard aan het werk om goede zorg te verlenen.’ Daarnaast verschuift de complexiteit van de patiënten die behandelaren zien. Waar een deel van de patiënten thuis aan de slag kan, geldt dat bijvoorbeeld niet voor de patiënten met complexere problemen. Maar misschien is het ook nog te vroeg om hier conclusies over te kunnen trekken. Ina en Kim zijn er in ieder geval erg trots op dat de inzet van telerevalidatie bij Roessingh steeds meer vanzelf gaat. ‘Het integreren van telerevalidatie is voor behandelaren steeds meer onderdeel van hun werk geworden’, zegt Ina. ‘Al onze patiënten krijgen nu toegang tot het portaal. Soms wordt er ook al voor de start van een behandeling informatie klaargezet, zodat patiënten zich kunnen voorbereiden op hun eerste afspraak. Ook wordt het portaal bij de start van een behandeling standaard geopend om te kijken of en op welke manier telerevalidatie kan worden ingezet tijdens de behandeling. Dat was 3 jaar geleden zeker nog niet het geval.’ 

Het geheim van hun succes? Ook bij weerstand blijven communiceren met alle betrokkenen. Ga persoonlijk langs bij alle teams, vertel erover op het intranet, verwerk het in je patiëntcommunicatie en deel resultaten van de metingen die je doet. ‘We gingen door totdat we zelf ook bijna gek werden van de boodschap die we overbrachten’, zeggen Ina en Kim lachend. De contacten met andere revalidatiecentra die in eenzelfde soort traject zaten, waren erg nuttig. ‘Ik vond het geruststellend om te horen dat zij met dezelfde worstelingen te maken hadden’, zegt Ina. ‘Hier werd bijvoorbeeld al gauw gezegd dat het allemaal zo traag ging. Dankzij het contact met andere centra kwam ik erachter dat iedereen hier tegenaan liep. Dat kon ik dan weer teruggeven aan de werkgroepen hier.’

Waar andere zorgorganisaties van kunnen leren, is dat het belangrijk is om goed na te denken over met welke tech-aanbieder ze in zee gaan. Voor het portaal Telerevalidatie werkte Roessingh met een relatief klein bedrijf. ‘Zij waren superflexibel, maar op een gegeven moment merkten wij dat we sneller wilden dan zij aankonden. Dat leidde tot teleurstelling en frustratie op de werkvloer, omdat je toch het gevoel krijgt dat je wordt geremd in je ambities’, aldus Ina. Overigens is een grote tech-aanbieder ook niet altijd de oplossing: voor een ander digitaliseringsproject werkte Roessingh juist samen met een groot bedrijf. En daar werken ze supersnel, maar zijn ze weer niet zo flexibel.

Hoe kijken Ina en Kim terug op de afgelopen 3 jaar? Ina: ‘Als je kijkt naar de nogal ambitieuze doelen die we ons vooraf hadden gesteld, dan hebben we amper de helft daarvan gehaald. Maar als ik nu terugkijk, dan denk ik: wat hebben we veel gedaan en veel bereikt! We hebben een enorme stap gezet in het steeds meer behandelen op afstand. En er is geen weg terug meer.’ Want waar de meeste mensen 3 jaar geleden nog enorm afwachtend waren en in de weerstand schoten als het over digitalisering ging, hebben ze inmiddels zelf ook allerlei ideeën en plannen. Ze zijn dus over het algemeen meer digitaal gaan denken. Ina: ‘Binnen Roessingh ben ik niet langer de enige aanjager van digitalisering en meer op afstand behandelen. Inmiddels zijn we met een heel team en daar word ik echt heel blij van.’ Kim omschrijft die verandering heel treffend: ‘We gingen van voordoen, via samen doen naar zelf doen.’

Bekijk meer resultaten en ervaringsverhalen van de SET