Stelling 1 over effecten meten en evalueren

Actie of onderbouwing?

Stephanie Ament is een van de ISP’ers. Ze is stafadviseur persoonsgerichte zorg in het MUMC+ en na haar ISP-opleiding tevens implementatiespecialist en -onderzoeker binnen de Expertise-eenheid Kwaliteit, Innovatie en Onderzoek. Als casus richtte ze zich in de opleiding op de implementatie van het zogeheten remote monitoring-zorgpad (met een app) voor IBD-patiënten (IBD is een chronische darmziekte). Voor de plenaire discussie introduceert Ament steeds een stelling die mede gebaseerd is op de input die de deelnemers vooraf hadden meegegeven. De eerste gaat over de door velen ervaren frictie tussen snel impact willen realiseren en het belang van een gedegen implementatiewetenschappelijke onderbouwing, inclusief het genereren van nieuwe kennis uit de processen. Er ontstaat hierdoor een discussie over het doen van implementatieonderzoek en het werkelijk implementeren.

Versnelde analyse

Ament heeft die frictie zelf ook ervaren. ‘Projecten hebben in het algemeen weinig tijd; met veel geluk duurt de subsidie 3 jaar. Veel projectleiders hebben er moeite mee dat de implementatie van een interventie binnen een korte tijd moet gebeuren. Het lijkt soms contraproductief dat er veel tijd en energie in de wetenschappelijke verantwoording gaat zitten, en niet per se in de praktische implementatie. Rapid analysis is een manier om op een snelle, maar wetenschappelijk minder precieze manier de implementatie op gang te krijgen.’ 

Vertragend onderzoek

De Mentimeter-stemming laat een score van 4 uit 5 zien, wat aangeeft dat de meeste aanwezigen het hier mee eens zijn. In de uitwisseling komt de vraag naar voren of er een spanningsveld is tussen gedegen wetenschappelijk onderzoek en de implementatie van een interventie. Soms gaat de onderzoeksinzet ten koste van de praktijk, omdat het vertragend werkt. Hierin is cruciaal welke mensen je betrekt – ga je voor een praktisch gerichte projectgroep of stel je een promovendus aan? Het is duidelijk dat het schrijven van veel wetenschappelijke publicaties kan leiden tot een vertraging van de implementatie. Maar publicaties hebben intussen wel degelijk ook meerwaarde – andere onderzoekers hebben er veel aan bij de voorbereiding van hun eigen onderzoek. Het moet alleen geen doel op zich worden. Artikelen voor niet-academische doelgroepen (bijvoorbeeld de praktijkprofessionals) hebben vaak juist een groter bereik. 

Met elkaar verenigen

Ament: ‘Wij hebben onze dataset als het ware geparkeerd omdat we later in het traject meer tijd zouden hebben voor evaluatie en onderzoek. Implementatie is deels een kwestie van gewoon gáán.’ Uit de zaal komt een reactie: ‘Je kunt wel snel willen gaan rijden, maar weet je dan wel goed genoeg waarheen?’ Een andere reactie: ‘Maken we niet een te kunstmatig onderscheid tussen wetenschap en veranderkunde? In praktijkgericht onderzoek zijn die 2 juist heel mooi met elkaar verenigd.’ Nog een reactie: ‘Je kunt de gedegen analyse heel goed later doen, ook om te checken of je in de versnelde analyse dingen hebt gemist. Vaak valt dat erg mee, hoewel je vast ook dingen tegenkomt die je graag wél had geweten.’ Het wetenschappelijke aspect kan overigens soms ook een incentive zijn voor mensen om mee te doen in je implementatietraject. ‘Je zet samen iets neer en het levert je ook nog eens een publicatie op.’