COVID-19

Bij de start van de coronapandemie werd het COVID-19-programma in hoog tempo en onder uitzonderlijke omstandigheden opgezet. ZonMw financierde in eerste instantie interventiestudies met mogelijk direct effect op de volksgezondheid. Daarnaast werd een subsidieronde gestart voor kleinschalige projecten die praktische oplossingen boden voor tekorten aan materialen en andere praktische problemen in en buiten de ziekenhuizen. Tegelijkertijd werkten we samen met diverse kennispartners aan het overkoepelende COVID-19-hoofdprogramma dat in april 2020 van start ging.

De resultaten uit het COVID-19-programma zijn meegenomen in het overheidsbeleid tijdens de pandemie. Ook worden ze gebruikt in het kennisprogramma Pandemische Paraatheid om ons voor te bereiden op een volgende pandemie. Het COVID-19-programma loopt door tot en met 2026.

Tijdens de pandemie was er in de huisartsenzorg en de medisch-specialistische zorg grote behoefte aan duidelijkheid over diagnose en behandeling van COVID-19. Wij hebben daarom onderzoek gefinancierd om deze kennis te ontwikkelen, inclusief de (door)ontwikkeling van innovaties.

De onderzoeken naar COVID-19-vaccins en -vaccinatie richtten zich op het genereren van kennis die direct te gebruiken was voor patiënten en behandelaars in Nederland. Daarnaast droegen de onderzoeken bij aan de besluitvorming over de optimale inzet van COVID-19-vaccins in Nederland.

Bij Long COVID, tegenwoordig post-COVID genoemd, houden mensen langdurig klachten na COVID-19. Er is nog veel onduidelijk over het ziektebeeld. Daarom is er behoefte aan meer kennis over de oorzaak en mogelijke behandelingen. Binnen het COVID-19-programma is een aantal onderzoeken naar post-COVID gefinancierd, voornamelijk binnen het deelprogramma Aanhoudende klachten en nazorg, dat daarna doorontwikkelde tot een zelfstandig onderzoeksprogramma.

Welke effecten hadden de coronapandemie en de gerelateerde maatregelen op de gezondheid van de Nederlandse bevolking? Deze vraag stond centraal in het deelprogramma Gezondheidsonderzoek bij rampen COVID-19. De resultaten van dit deelprogramma helpen beleidsmakers en professionals om ontwikkelingen in gezondheid te duiden, om kwetsbare groepen te identificeren, en om beter voorbereid te zijn op toekomstige crises.

Door de coronapandemie hadden veel werkenden extra ondersteuning nodig om hun mentale vitaliteit te versterken, bijvoorbeeld bij langdurige gezondheidsklachten of thuis- of hybride werken. Met het deelprogramma Mentale vitaliteit van werkenden gaven we belangenbehartigende partijen de mogelijkheid om voor hun achterban ondersteuning en tools van speciaal geselecteerde professionals in de huren. Daarnaast konden veelbelovende, innovatieve interventies in arbeidsorganisaties worden ingezet en geëvalueerd.

ZonMw financierde ook onderzoek naar besmetting en verspreiding van COVID-19. Hierin worden vragen beantwoord als: Wat is de rol van kinderen en scholen? En hoe kun je besmettingen in publieke ruimtes voorkomen?

In 2020 en 2021 was er een nog niet verklaarbare oversterfte te zien. Er overleden meer mensen dan verwacht. ZonMw financierde onderzoek naar deze oversterfte tijdens de coronapandemie.

COVID-19 en de maatregelen leidden tot veel maatschappelijke onrust. Er was behoefte aan meer duidelijkheid over de effecten van de maatregelen. Want als er een volgende pandemie komt, willen we beter voorbereid zijn. ZonMw financierde daarom onderzoek naar de effecten van de maatregelen op verschillende aspecten van de samenleving.

Hoewel het programma zich in eerste instantie focuste op de Nederlandse situatie, vroegen het internationale karakter van de coronacrisis en de mondiale effecten van de maatregelen daartegen, een bredere, wereldwijde blik. Vanuit ZonMw werd en wordt afgestemd met GloPID-R, een internationaal netwerk van onderzoeksfinanciers op het gebied van infectieziektenuitbraken.

ZonMw organiseerde ook een unieke samenwerking met FAIR-data-experts om een werkwijze, tools en een dataportaal te ontwikkelen voor het produceren en gebruiken van FAIR-metadata en -data. Zo dragen we bij aan toekomstig en innovatief onderzoek.