Proactieve zorgplanning heeft een centrale rol in het proces van de palliatieve zorg, stelt het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland. Proactieve zorgplanning wordt hierin gedefinieerd als ‘het proces van vooruit denken, plannen en organiseren. Met gezamenlijke besluitvorming als leidraad is proactieve zorgplanning een continu en dynamisch proces van gesprekken over huidige en toekomstige levensdoelen en keuzes en welke zorg daar nu en in de toekomst bij past.’

Proactieve zorgplanning heeft een positief effect op het welbevinden van de patiënt en diens naasten. Ook heeft het positieve effecten op de kwaliteit en doelmatigheid van zorg.

Méér dan een wilsverklaring

Proactieve zorgplanning gaat nadrukkelijk over meer dan een doordachte wilsverklaring en het benoemen van een wettelijk vertegenwoordiger. De levensdoelen en keuzes van de patiënt staan centraal. Belangrijke onderwerpen om te bespreken zijn onder andere de culturele achtergrond van de patiënt en levensbeschouwing, (niet-)behandelafspraken, ziekenhuisopnames, plaats van zorg en sterven, crisissituaties, levenseindebeslissingen en nazorg. Afspraken die voortkomen uit deze gesprekken worden vastgelegd in een individueel zorgplan. 

Tijdig

Het kwaliteitskader stelt dat proactieve zorgplanning tijdig aan de orde moet worden gesteld. De zorgverlener kan hier al vroeg in het ziektetraject mee starten, om op die manier al met de patiënt na te denken over het naderende levenseinde en wat dat betekent voor de patiënt. Een negatief antwoord op de surprise question kan een gepast eerste moment zijn om na te denken over de betekenis van de laatste levensfase en het proces van proactieve zorgplanning. Andere momenten die vragen om proactieve zorgplanning zijn onder andere:

  • op aangeven van patiënt, naasten, zorgverleners of vrijwilligers;
  • bij progressie van ziekte of kwetsbaarheid;
  • in een vroeg stadium van ziekten met cognitieve stoornissen tot gevolg, zoals dementie; 
  • bij overgang van ziektegerichte naar symptoomgerichte behandeling;
  • bij meerdere ziekenhuisopnames in een relatief korte periode;
  • als de voordelen van ziekte- of symptoomgerichte behandeling niet meer opwegen tegen de nadelen;
  • bij verwachte functionele of cognitieve achteruitgang door ziekte of kwetsbaarheid;
  • bij opname in een verpleeghuis of hospice; 
  • bij ernstig fysiek, psychisch of spiritueel lijden. 

Belangrijk is dat proactieve zorgplanning een dynamisch proces is en dat het samen met de patiënt en diens naasten regelmatig opnieuw doorlopen wordt.

Bron: Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland, IKNL/Palliactief, 2017

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website