Onderzoek naar eigen regie en zelfredzaamheid in de langdurige zorg: 12 projecten van start
De mate waarin cliënten en patiënten zelf keuzes kunnen maken en zo zelfstandig mogelijk kunnen functioneren, is van groot belang voor hun kwaliteit van leven. En het vermindert de druk op zorgprofessionals, familie en naasten als cliënten en patiënten meer zelfredzaam zijn.
12 nieuwe projecten
De projecten starten nog dit jaar met onderzoek naar het versterken van eigen regie en zelfredzaamheid van cliënten en patiënten die zorg ontvangen uit de Wet langdurige zorg (Wlz).
De projecten ontvangen subsidie vanuit de subsidieronde ‘Praktijkgericht onderzoek naar eigen regie en zelfredzaamheid binnen de Wlz’, onderdeel van het Kennisprogramma Langdurige Zorg en Ondersteuning 2023–2027 (LZO II). De projecten richten zich op uiteenlopende vragen uit de praktijk die gaan over eigen regie en zelfredzaamheid binnen de langdurige ouderenzorg, gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg (ggz). Hieronder vind u een overzicht van de nieuwe projecten.
Praktijkonderzoek voor de langdurige ouderenzorg
SusTaining AutoNomy for people with Dementia: navigating the transition from home to a nursing home
Projectleider: dr. J.M.J. Been-Dahmen, Hogeschool Rotterdam
In de praktijk ervaren zorgverleners in de langdurige zorg vaak ongemak om een beroep te doen op eigen regie en zelfredzaamheid als mensen in een verpleeghuis komen wonen. In dit participatief actieonderzoek wordt samen met betrokkenen een toekomstbestendige manier ontwikkeld en getest om de regie en zelfredzaamheid van mensen met dementie zo lang mogelijk te behouden, in de transitie van wonen thuis naar wonen in een verpleeghuis.
Omgaan met dilemma's bij zorgverdeling tussen zorgprofessionals, mantelzorgers en ouderen thuis
Projectleider: dr. N.G. Hovenga, Universitair Medische Centrum Groningen
Mantelzorgers stimuleren de zelfredzaamheid van cliënten thuis met praktische en sociaal-emotionele ondersteuning, wat de zorgverantwoordelijkheid van professionals verlicht. De betrokkenheid van mantelzorgers kan echter stress veroorzaken als zij of zorgverleners niet kunnen doen wat nodig of gewenst is. Dit onderzoek richt zich op het bespreken van de zorgverdeling tussen alle betrokkenen in de langdurige zorg voor thuiswonende ouderen. Met als doel: minder morele stress bij alle betrokkenen.
GROEI: actieonderzoek zorgboerderijen voor behoud eigen regie en zelfredzaamheid met dementie thuis
Projectleider: L. Groen – van de Ven, Hogeschool Windesheim
Zorgboerderijen bieden momenteel dagbesteding voor thuiswonende mensen met dementie, maar zij kunnen ook thuis ondersteuning bieden. Vier zorgboerderijen onderzoeken samen met hun netwerk welke vormen van ondersteuning aansluiten op wensen en behoeften van mensen met dementie en hun mantelzorgers in de thuissituatie. Het doel: passende ondersteuning die de zelfredzaamheid en eigen regie van mensen met dementie versterkt, en de balans tussen draagkracht en draaglast van hun mantelzorgers verbetert.
Reablement in co-creatie: het bevorderen van eigen regie van verpleeghuisbewoners
Projectleider: dr. M. Janssen, Tilburg University
Reablement is een gedachtegoed om zorgvragers te ondersteunen om het leven te leiden zoals zij dat willen door samen te bespreken wat ze zelfstandig kunnen (leren). In co-creatie met bewoners, naasten en professionals wordt een werkwijze reablement intramuraal ontwikkeld, geëvalueerd en verbeterd.
Zelf aan zet in de Wlz: ondersteuning van formele en informele zorgverleners bij Reablement
Projectleider: S. Vluggen, Zuyd Hogeschool
In dit praktijkgericht onderzoek worden in samenspel tussen alle betrokkenen concrete tools (denk aan scholingen of hulpmiddelen) stapsgewijs ontwikkeld en getest. Met de ontwikkelde hulpmiddelen kunnen (in)formele zorgverleners de eigen regie, zelfredzaamheid en kwaliteit van leven van mensen met Wlz-zorg verbeteren.
Praktijkonderzoek voor de gehandicaptenzorg
Eigen regie van mensen met een VB bij onvrijwillige zorg: betekenis van ondersteunde besluitvorming
Projectleider: mr. dr. B.J.M. Frederiks, Amsterdam UMC
In de praktijk wordt door mensen met een verstandelijke beperking (VB) en naasten weinig eigen regie ervaren als het om de besluitvorming van onvrijwillige zorg gaat. Dit project heeft als doel om handelingsopties voor ondersteunde besluitvorming (door) te ontwikkelen om de eigen regie van mensen met een VB bij de besluitvorming van onvrijwillige zorg te vergroten.
Een digitale opvoedpartner: ouders met een Licht Verstandelijke Beperking ondersteunen met LLMs.
Projectleider: K. van Dam, Avans Hogeschool
Ouders met een Licht Verstandelijke Beperking (LVB) ervaren vaak onzekerheid en stress bij het opvoeden van hun kinderen. Adviezen van verschillende professionals zijn niet altijd consistent, wat hun onzekerheid vergroot. Dit project onderzoekt of een voicebot (aangestuurd door een Large Language Model) ouders met LVB kan ondersteunen en daarmee hun eigen regie en zelfredzaamheid vergroot.
Afbouwen onvrijwillige zorg bij NAH+: naar versterking van eigen regie in complexe zorgsituaties
Projectleider: dr. K. Jurrius, Radboud Universitair Medisch Centrum
Dit project onderzoekt hoe onvrijwillige zorg bij mensen met complex niet-aangeboren hersenletsel (NAH+) methodisch verder afgebouwd kan worden met behulp van de inzet van een Multidisciplinair Expertteam. Er wordt gekeken naar hoe eigen regie en zelfredzaamheid geborgd kan worden in een context waar onvrijwillige zorg soms nodig is.
Praktijkonderzoek voor de langdurige geestelijke gezondheidszorg
Handen en voeten geven aan het stimuleren van eigen regie en zelfredzaamheid in de langdurige ggz
Projectleider: drs. A.L.F. Lempens, Trimbos-instituut
Bestaande patronen bij medewerkers, cliënten en naasten kunnen ervoor zorgen dat mogelijkheden voor eigen regie en perspectief onderbelicht blijven. In dit praktijkgericht actieonderzoek worden tools benut en (door)ontwikkeld die aansluiten bij de behoeften van cliënten, naasten en de (veelal praktisch opgeleide) medewerkers die betrokken zijn bij de dagelijkse zorg en ondersteuning van cliënten in de langdurige ggz.
Herstelgerichte waakvlamzorg bij langdurige psychische problematiek
Projectleider: L. de Winter, Universitair Medisch Centrum Utrecht
Dit project richt zich op het verbeteren van herstelgerichtezorg door middel van waakvlamzorg: een flexibele vorm van ondersteuning die opschaling en afschaling mogelijk maakt. Het verbindt domeinoverstijgende samenwerking met de herstelbeweging in de ggz. Het project omvat vijf onderdelen: hersteltraining voor professionals, methodische zelfhulp voor cliënten, een regionaal werkplan, actieonderzoek en een lerend netwerk. Deze aanpak vermindert de zorglast, sluit beter aan op veranderende behoeften en voorkomt terugval en crisiszorg. Zo draagt het bij aan duurzamere zorg en meer eigen regie.
Praktijkonderzoek voor alle sectoren van de langdurige zorg
SAMEN-project: Samenwerken Aan Medicatie-zelfredzaamheid/Eigen Regie bij medicatie in laNgdurige zorg
Projectleider: dr. N. Dijkstra, Hogeschool Utrecht
Het toenemend aantal personen met langdurige zorgondersteuning (Wlz-zorg) en tekorten aan zorgverleners vraagt om efficiënte zorg door mantelzorgers, vrijwilligers en zorgverleners. Dit project ontwikkelt en test methodieken, tools en beleid die mensen helpen om zelfstandig hun medicijnen te gebruiken of daarbij passende ondersteuning te krijgen.
Eigen regie door behoud van activiteiten en rollen van cliënt en naasten gedurende de cliëntreis
Projectleider: dr. G.C. van Dijk, Noorderbreedte
Wanneer iemand verhuist naar een langdurige zorginstelling (Wlz), vallen activiteiten, betekenisvolle rollen en de betrokkenheid van naasten en het sociale netwerk vaak weg. Dit project houdt die verbindingen zoveel mogelijk in stand. De ontwikkelde werkwijze en tool zijn inzetbaar op verschillende momenten van de cliëntreis en in diverse zorgsectoren. Het in stand houden van de activiteiten na verhuizing kan bijdragen aan de eigen regie en zelfredzaamheid van de cliënt.
Cirkelen Rond Je Onderzoek: onderzoek vanuit de praktijk
Voor het opstellen van de onderzoeksvoorstellen konden deze projectgroepen gebruikmaken van de methodiek Cirkelen Rond je Onderzoek (CRJO), ontwikkeld door Hogeschool Utrecht. Deze aanpak helpt onderzoekers, cliënten, naasten en zorgprofessionals om praktijkvragen gezamenlijk te verkennen en te vertalen naar concrete onderzoeksvragen. Zo sluit het onderzoek goed aan op de behoeften uit de praktijk van de langdurige zorg.
Kennisprogramma Langdurige Zorg en Ondersteuning 2023-2027 (LZOII)
Zorgvragen in de langdurige zorg worden steeds complexer en de druk op de zorg neemt toe. Het Kennisprogramma Langdurige Zorg en Ondersteuning (LZO II) ondersteunt zorgprofessionals en organisaties om met actuele kennis betere zorg te kunnen leveren. Door samen kennis te ontwikkelen en te benutten, maken we zorgprofessionals vakbekwaam en daarmee de langdurige zorg mensgericht en toekomstbestendig.