Nieuwe impuls voor meer kennis en betere zorg bij gokproblemen
Een toenemend aantal mensen in Nederland ervaart gokschade, voornamelijk jongeren. Beschikbare zorg wordt door deze groep niet altijd als toegankelijk ervaren, waardoor problemen zich opstapelen. Recentelijk zijn er 7 projecten door ZonMw gefinancierd met als doel de zorgdrempel voor mensen met een kansspelverslaving te verlagen.
Te weinig bescherming tegen kansspelverslavingen
Sinds het ingaan van de wet Kansspelen op afstand (Koa) in 2021 is het aantal mensen dat gokt toegenomen. Uit een evaluatie van de wet bleek dat kwetsbare spelers onvoldoende beschermd worden tegen het ontwikkelen van een verslaving. Daarentegen is er een relatief kleine groep mensen met een verslaving die voor deze klachten zorg ontvangt. Er hangt veel stigma rondom kansspelverslavingen en veel mensen die risico lopen op het ontwikkelen ervan, zoeken geen hulp.
Eerdere en betere hulp
Om de zorg voor mensen met een kansspelverslaving of mensen uit hun omgeving te verbeteren en toegankelijker te maken, heeft ZonMw recentelijk 7 projecten gefinancierd. Deze projecten hebben een praktijkgerichte benadering, om zo sneller te komen tot nieuwe behandelingen, vroegere signalering van verslaving en een laagdrempeligere zorgtoegang. Het doel hiervan is om ernstigere problematiek te voorkomen.
Een multidisciplinaire aanpak
Uniek is dat ook persoonlijke en maatschappelijke problemen mee worden genomen binnen de nieuwe onderzoeken. Denk hierbij aan financiële, relationele en psychologische schade. Er bestaat een duidelijke relatie tussen kansspelverslaving en andere aandoeningen zoals depressie, alcoholgebruik en suïcidaliteit. Vaak ontstaat gerelateerde problematiek in een laat stadium van kansspelverslaving. Met deze projecten willen we dat zoveel mogelijk tegengaan.
7 projecten gericht op de zorgtoegang voor mensen met gokproblemen
De volgende projecten gaan aan de slag om de zorgtoegang voor mensen met gokproblemen te verbeteren.
1. Implementatie van een community-based signalering- en doorverwijzing-netwerk voor gokschade
Gokschade heeft verstrekkende gevolgen voor personen, gezinnen en gemeenschappen. In Nederland ontbreekt een systeem voor vroegsignalering en doorverwijzing, vooral in sociale en eerstelijnszorg. Professionals missen vaak kennis en middelen, waardoor gokschade te laat wordt herkend. Dit project brengt een netwerk van professionals in Rotterdam samen met als doel om gokschade vroegtijdig te herkennen en toegang tot zorg te verbeteren. Met een Community-Based Participatory Research aanpak werken onderzoekers, professionals en ervaringsdeskundigen samen aan het ontwikkelen en implementeren van een functioneel netwerk, betere hulpmiddelen en verbeterde zorgtoegang om gokschade in Rotterdam te verminderen.
2. Vroegsignalering en Ondersteuning voor Jongvolwassenen in Nederland
Gokken onder 16- tot 25-jarigen in Nederland is sterk toegenomen. Onderwijzers, ouders en zorgprofessionals hebben de middelen niet om gokproblematiek bij deze doelgroep te detecteren of benoemen. In dit project richten de onderzoekers zich op vroegtijdige detectie van gokproblemen en passende hulp voor jongeren. De onderzoekers beogen een duurzame impact te creëren op de detectie en behandeling van gokproblemen bij jongeren in Nederland.
3. Zorgtoestroom van jongeren bevorderen met communicatie
Veel jonge mensen die gokken zijn zich onvoldoende bewust van de zorgopties en het risico dat ze lopen om problematisch gedrag te ontwikkelen. Daarom is het vergroten van dit bewustzijn noodzakelijk. Dit project zal communicatiecampagnes ontwikkelen en testen om jongeren bewuster te maken van zorg en hun zorgbehoefte, en om stigma’s te adresseren. Met deze campagnes en een theoretisch model leveren de onderzoekers concrete communicatiemiddelen die de zorgtoegang kunnen verbeteren.
4. LVB-sensitieve benaderingen en netwerken voor de vroegsignalering van gokproblemen
Er bestaan zorgen over een toename van gokproblemen bij mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB). Het doel van het project is om professionals uit te rusten met vaardigheden en hulpmiddelen om mensen met een LVB die (risico lopen op) het ontwikkelen van gokproblemen beter te herkennen en te ondersteunen. Ook willen de onderzoekers ondersteuning bieden aan naasten.
5. Evaluatie van Zelfhulp Gokken met buddy-ondersteuning en cognitieve distortions module
Gokproblemen komen veel voor en het aantal mensen in Nederland met gokproblemen is sterk gestegen sinds de legalisering van online gokken. De online Zelfhulp Gokken (ZHG) is een door het RIVM erkende, veel gebruikte gratis online zelfhulp, gebaseerd op motiverende gespreksvoering en cognitieve gedragstherapie. Onderzoek naar de ZHG ontbreekt nog, dus is het doel van dit project het gebruik en de effectiviteit van de ZHG te onderzoeken.
6. Ontwikkeling en validatie van een vroegsignaleringstool voor online risicogokkers
Een groot aantal online gokkers lopen het risico om schade te ondervinden (bijvoorbeeld financiële of sociale schade). Er zitten vaak meerdere jaren tussen het begin van gokken en de ontwikkeling van een gokverslaving. Dit is een kans om dergelijke risico gokkers vroegtijdig te identificeren en de ontwikkeling ervan te stoppen voordat er aanzienlijke schade wordt aangericht. Hiervoor zijn valide beoordelingsinstrumenten die risicovol gokken betrouwbaar identificeren nodig. Dit project wilt dat instrument ontwikkelen, valideren, evalueren en verspreiden voor gebruik in Nederland.
7. Magnetische stimulatie ter behandeling van gokverslaving
De behandeling van gokverslaving bestaat meestal uit therapie bij een psycholoog. Helaas profiteert niet iedereen daarvan. Daarom zijn nieuwe behandelvormen nodig. Magnetische stimulatie van de hersenen is een recent ontwikkelde behandeling, die bij verschillende psychische aandoeningen effectief is gebleken, waaronder bij sommige verslavingen. Deze behandeling is nauwelijks onderzocht bij mensen met een gokverslaving. Het doel van deze studie om de effectiviteit van magnetische stimulatie te onderzoeken bij een groep mensen met gokverslaving, middels geavanceerde Theta Burst Stimulatie.
Ervaringskennis hoog in het vaandel
Alle aanvragen in de subsidieronde ‘Zorg en zorgtoegang voor mensen met kansspelproblemen’ werden beoordeeld door externe, internationale referenten en de programmacommissie Preventie van kansspelverslaving. Daarnaast werd ook beoordeeld in hoeverre de subsidieaanvragen aansluiten bij de behoeften van cliënten en hun naasten. Dit werd gedaan door een cliënten- en naastenpanel, dat op verzoek van ZonMw is samengesteld door MIND Landelijk Platform Psychische Gezondheid. Deelnemers aan het panel deden dit op persoonlijke titel en vanuit hun eigen ervaring, geen van hen was is dienst van ZonMw of MIND. Met dit beoordelingsproces waarborgt ZonMw onafhankelijkheid.
Het vervolgprogramma Preventie van kansspelverslaving 2025 – 2030
Recentelijk heeft het programma Preventie van kansspelverslaving een nieuwe impuls van 21 miljoen euro gekregen om de komende 6 jaar de preventie en behandeling van gokverslavingen te blijven verbeteren. Dit vervolgprogramma gaan we vanuit ZonMw uitvoeren in opdracht van de Kansspelautoriteit. Onder andere vanwege online kansspelen met 24/7 toegankelijkheid en gerichte online marketing blijft de noodzaak bestaan om gokproblematiek binnen de Nederlandse maatschappij terug te dringen.
Lees hier meer over het nieuwe programma en de plannen voor de komende jaren.
