Winnaar Drug Repurposing Venture Challenge: van off-label naar een nieuwe indicatie voor sirolimus

Het komt gelukkig maar bij 1 op de 5.000 tot 10.000 kinderen voor, en niet allemaal hebben ze de ernstige variant. Maar bij de complexe vorm van congenitale vaatmalformaties – kluwens van aders of lymfevaten – kunnen kinderen vaak niet normaal naar school of spelen met vriendjes. Maroeska te Loo herinnert zich een jongen van 10 jaar die in een rolstoel binnenkwam bij het expertisecentrum van het Radboudumc. Hij had een lymfatische vaatmalformatie in beide benen, en de beschikbare pijnmedicatie hielp niet. Het was 2015. In muizen was net aangetoond dat sirolimus, een medicijn tegen afstoting bij niertransplantaties, ook iets deed bij vaatmalformaties. Het geneesmiddel grijpt aan op de zogeheten mTOR-pathway, aldus Te Loo. ‘Ik vertel kinderen en ouders altijd dat dit de ‘motor’ van de cel is, die bijvoorbeeld bloedvaten laat groeien. Maar bij vaatmalformaties draait de motor veel te hard. Dat zorgt voor abnormale groei, stolsels, ontstekingen én pijn.’ Te Loo vroeg de jongen en zijn ouders om experimenteel sirolimus te proberen. ‘Dat wilden ze. Omdat het medicijn ernstige bijwerkingen kan geven, startten we bewust met een lage dosering.’ 

Buiten spelen

De behandeling slaagde. Te Loo: ‘Hij kwam 3 maanden later lopend naar het spreekuur. Zijn moeder had eigenlijk nog maar 1 klacht: haar zoon ging ’s morgens buiten spelen en ze kon hem ’s avonds amper nog binnenkrijgen…’ Aangemoedigd door het resultaat gingen Te Loo en collega’s ook andere kinderen met sirolimus behandelen, met vergelijkbare resultaten. Dit was de aanleiding voor het eerste GGG-onderzoeksproject (zie onderaan dit artikel). ‘Onderzoek rond zeldzame aandoeningen is vaak lastig vanwege het lage aantal patiënten. Maar wij hadden op een gegeven moment zelfs een wachtlijst voor deelname.’ De studie, die tussen 2017 en 2021 liep, bevestigde de resultaten uit de behandelpraktijk. Sirolimus blijkt pijnklachten bij 90% van de kinderen en 70% van de volwassenen sterk te reduceren. Met relatief milde bijwerkingen, dankzij de lage dosering. Internationale studies komen tot vergelijkbare resultaten en sirolimus is inmiddels onderdeel van de behandeling, vertelt Te Loo. In het nu lopende VIMP-project werkt haar team onder meer aan een landelijke richtlijn, zodat de klinische praktijk in elk expertisecentrum hetzelfde wordt.

Expliciet registreren

Voor Te Loo en haar team was het duidelijk: sirolimus moet toegankelijk blijven voor patiënten met congenitale vaatmalformaties. ‘We gebruiken het off-label; het is immers niet geregistreerd voor deze indicatie. En dat geeft risico’s. Als het bijvoorbeeld in onbruik raakt voor de oorspronkelijke indicatie, kan de productie zomaar verminderen. Wij willen voorkomen dat het daardoor moeilijk verkrijgbaar wordt. Verder zijn er nieuwe geneesmiddelen in ontwikkeling, gericht op mutaties die malformaties veroorzaken. Dat is mooi, maar deze medicijnen zijn bij hun introductie waarschijnlijk erg duur. En omdat ze specifiek voor een nieuwe indicatie worden geregistreerd, drukken ze een niet-geregistreerd geneesmiddel als het ware weg.’ Daar komt nog wat bij, vervolgt Te Loo. Juist omdat sirolimus zich richt op de mTOR-pathway, is de toepassing veel breder dan de nieuwe geneesmiddelen, die immers aangrijpen op een specifieke mutatie. ‘Sirolimus is dus voor een grotere populatie inzetbaar. Maar dan moeten we het wel expliciet voor deze indicatie zien te registreren.’

Complex proces

Zo’n registratieproces is enorm complex en kostbaar, vervolgt Te Loo. ‘We beseften dat we ondersteuning nodig hadden van mensen die weten wat er allemaal bij komt kijken. Experts uit de biotech-wereld, bijvoorbeeld, en mensen die verstand hebben van regulatoire zaken. En mensen die inzicht hebben in de productie. We willen een andere formulering van sirolimus ontwikkelen die minder bijwerkingen geeft en dat kunnen we zelf. Maar je hebt ook een bedrijf nodig met kennis over geneesmiddelontwikkeling, dat bovendien in een nieuw geneesmiddel kan investeren. En met ons het traject kan ingaan voor toelating van de nieuwe formulering door EMA en FDA.’

Winnend ondernemingsplan

De Drug Repurposing Venture Challenge (DRVC) van ZonMw en FAST kwam precies op het juiste moment. Het was volgens Te Loo dé gelegenheid om begeleid te worden in het opzetten van een solide ondernemingsplan. Het team van het Radboudumc kwam op 8 oktober 2025 zelfs als winnaar van deze challenge uit de bus. ‘We hadden een paar maanden intensief aan ons plan gewerkt, dat we in een pitch presenteerden. Een vijfkoppige jury bestookte ons met allerlei vragen. Over de begroting, de farmaco-economische analyses, de verwachte effecten van de nieuwe formulering, en of we daarmee alle bijwerkingen zouden voorkomen. Dat vragenvuur wisten we kennelijk goed te pareren.’ Overigens gaat het team nog in gesprek over een van de kritiekpunten van de jury, die de begroting veel te laag vond. Te Loo: ‘Wij vinden het door hen genoemde bedrag juist te hoog. Het gaat om een zeldzame aandoening waarbij al bewezen is dat sirolimus werkt. Dus hoeven we alleen nog maar een trial te doen met de nieuwe formulering. Het is onze inzet het medicijn toegankelijk te houden, dus ook zo goedkoop mogelijk. Zodat het maatschappelijk verantwoord blijft.’

Serieuze partner

Het team gaat de gewonnen cheque van 20.000 euro inzetten voor een zogeheten orphan drug designation-traject, dat de formulering alvast voorlopig erkent als weesgeneesmiddel. Te Loo: ‘Dat geeft het een exclusieve status die ons weer interessant maakt voor farmaceutische bedrijven die willen investeren. Lukt het toch niet met een bedrijf, dan zoeken we het in grants. Maar na de prijsuitreiking hebben zich al 2 bedrijven bij ons gemeld. Wij zíjn ook een serieuze partner, met onze wetenschappelijke kennis en ons sterke netwerk. En vooral vanwege de nauwe samenwerking met patiënten.’ 

Allemaal winnaars

Het team heeft veel geleerd van de challenge, besluit Te Loo. ‘Het belangrijkste is misschien wel dit: wil je een geneesmiddel voor je patiënt veiligstellen, werk dan vanaf het begin aan de registratie. Als onderzoekers en artsen willen we altijd het liefst snel publiceren, maar misschien kun je beter eerst nog even je mond houden. Dat maakt je interessanter voor bedrijven, en die heb je gewoon hard nodig in dat complexe toelatingsproces.’ Te Loo noemt het hele traject van de challenge een privilege. ‘Je krijgt erg goede coaching met heldere feedback. Daar leer je echt alleen maar van. Alle teams die hebben meegedaan kunnen de kennis weer verder verspreiden op de eigen werkplek. Wij hebben nu die cheque, maar ik denk dat de deelnemers eigenlijk allemaal winnaars zijn.’

• GGG-project 848015013: ‘Treatment of congenital vascular malformations using Sirolimus: improving quality of Life’
• GGG-project 10140462310002 (VIMP): ‘Behandeling van vasculaire vaatmalformaties met Sirolimus: implementatie in de klinische praktijk’
• SAVE wint Drug Repurposing Venture Challenge (oktober 2025)
• FAST-webpagina over de Drug Repurposing Venture Challenge
• Podcastaflevering 'Innovatie & betaalbaarheid hand in hand | Drug Repurposing' met bijdrage van dr. Maroeska te Loo (vanaf 40:35 min)
• Website van het Radboudumc Expertisecentrum Hemangiomen en Congenitale Vaatmalformaties Nijmegen (Hecovan)
• Programma Goed Gebruik Geneesmiddelen
• Onderwerp Geneesmiddelen