Verpleging en verzorging in beeld

Over een realistische verbeelding van verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en verzorgenden
Verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en verzorgenden zijn dé onmisbare schakel in preventie, zorg en ondersteuning. Dat moet natuurlijk ook blijken uit beelduitingen die we gebruiken. Daarom heeft ZonMw een onderzoeksgroep van Fontys Hogeschool gevraagd om een beeldwijzer en representatieve beeldbank te ontwikkelen.

Hardnekkige stereotypen werken door in het imago

 'Het zijn alleen maar vrouwen. Ondergeschikt aan een arts. In de weer op een IC. En altijd maar die steunkousen.' Nog altijd hebben verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en verzorgenden last van de clichématige wijze waarop zij in beeld gebracht worden. De tentoonstelling 'Wat een beeld van de verpleegkundige' (nog tot eind 2024 te bezoeken in Meppen, Drenthe) laat bijvoorbeeld zien hoe hardnekkige stereotypen tot op de dag van vandaag doorwerken in het imago van de sector en de beroepstrots. 

Beeldwijzer en beeldbank

Om hier verandering in te brengen, zijn Pieterbas Lalleman, Daniëlle Arets en Michiel Bles (Fontys Hogeschool) door ZonMw gevraagd om de huidige beeldvorming in de media te analyseren en met deze beroepsgroepen in gesprek te gaan over de gevolgen van deze beeldvorming. Op basis daarvan worden een beeldwijzer en een representatieve beeldbank opgesteld. Dat doen ze door:

  1. De huidige en gewenste toekomstige representatie (en mogelijke framing) van verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten in journalistieke uitingen in kaart te brengen.
  2. Inzicht te genereren in gebruikte beelden rondom verpleging en verzorging aan de hand van een analyse van historische fotoarchief van het historisch college FNI.
  3. Inzichtelijk te maken waarop veelgebruikte beelden worden gepercipieerd en wat er nodig is voor toekomstig beeldmateriaal door de onderzoekresultaten voor te leggen aan focusgroepen. 
  4. Een meer representatief beeld samen te stellen door het opstellen van een beeldwijzer die dient als raamwerk en instructie voor fotografen en communicatieprofessionals .
  5. Het begeleiden van fotografen en communicatieprofessionals bij het maken van nieuwe beelden. 
  6. Een beeldbank op te stellen die daarna uitgebreid kan worden op basis van de beeldwijzer.

Aanpak

'Aan de hand van een uitgebreide beeldanalyse van journalistieke archieven, (historische) beeldbanken en foto's uit 5 Nederlandse kwaliteitskranten van de afgelopen 4 jaar, brengen de onderzoekers in kaart welke stereotyperingen en beelden van kracht zijn. Op basis van deze analyse ontwikkelt de onderzoeksgroep in co-creatie met cruciale stakeholders, waaronder beroepsvereniging V&VN, een beeldwijzer. Dit gebeurt onder andere door middel van focusgroepen en memberchecks met verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en verzorgenden, journalisten van de vakmedia in de zorgsector en communicatie- en beleidsmedewerkers van zorgorganisaties. Dit leidt tot een nieuwe beeldbank met beelden die meer representatief en minder stigmatiserend zijn, te gebruiken door bovenstaande doelgroepen.' Het project loopt van april tot november 2024.

Even voorstellen

Afbeelding
Dit onderzoek en de beeldbank zijn een mooie eerste stap in een realistischere representatie.
Pieterbas Lalleman
Lector leiderschap

Pieterbas Lalleman is lector leiderschap bij het Fontys lectoraat Persoonsgerichtheid in een ouder wordende samenleving. Samen met zijn team doet hij veel onderzoek naar leiderschap, zeggenschap en beeldvorming rondom verpleegkundig en verzorgend werk. Vaak ook met een historisch perspectief. 

Afbeelding
Ik geloof in de kracht van ontwerpend onderzoek waarbij de behoeften van gebruikers centraal staan.
Daniëlle Arets
Lector en ervaren design onderzoeker

Daniëlle Arets is een ervaren design onderzoeker met een achtergrond in cultuur-en wetenschapsstudies (Universiteit Maastricht), media wetenschap (Aarhus Universiteit, Denemarken) en journalistiek. Afgelopen 8 jaar heeft ze mede richting gegeven aan het lectoraat strategische creativiteit aan Design Academy Eindhoven waar ze tal van onderzoeksprojecten en innovatieve producten en diensten ontwikkeld heeft. 

Afbeelding
Door een beeldwijzer voor ontwikkelaars én gebruikers van beeld te maken, dragen we bij aan een structureel betere representatie.
Michiel Bles
Onderzoeker, docent en zelfstandig multimediamaker

Michiel Bles is zelfstandig multimediamaker met ervaring in media, non-profit en de creatieve industrie. Daarnaast is hij afgestudeerd socioloog en docent foto- en videojournalistiek aan Fontys Journalistiek. Hij is curator en coördinator van Het Beelddepot. 

ZonMw en verpleging en verzorging

Verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en verzorgenden zijn dé onmisbare schakel in preventie, zorg en ondersteuning. Daarom investeren wij in kennis en samenwerking door en voor deze beroepsgroep, gericht op de verdere versterking van hun professionaliteit. Daarmee werken we aan de kwaliteit van zorg én de aantrekkelijkheid van het beroep. Lees hoe wij dat doen op www.zonmw.nl/vv