Terugblik Conferentie Sociale Benadering in de Praktijk
Op 24 november 2025 organiseerde ZonMw een landelijke conferentie over de Sociale Benadering. De centrale vraag: hoe maken we deze mensgerichte aanpak breed toepasbaar in de zorg? Praktijk, wetenschap, beleid en ervaringsdeskundigen gingen hierover met elkaar in gesprek.
Waarom Sociale Benadering?
In de zorg is lange tijd vooral vanuit ziekte gedacht. Hoogleraar Anne-Mei The, grondlegger van de Sociale Benadering Dementie (SBD), laat zien waarom dat niet meer volstaat. Een diagnose kan iemands sociale rollen – als ouder, partner, vriend, collega – naar de achtergrond drukken. Daardoor ontstaat onbedoeld ontmenselijking.
De SBD draait dit om: niet de aandoening staat centraal, maar het leven dat iemand wil blijven leiden, en de rol van de omgeving daarin.
Wat de aanpak oplevert
In Friesland werd de SBD voor het eerst uitgeprobeerd. Met succes: een vaste ‘gids’ hielp mensen met dementie hun plek in de samenleving te behouden en het zelfvertrouwen terug te vinden. Later bleek dat deze aanpak er mogelijk ook toe leidt dat mensen langer thuis kunnen wonen.
Dit vormde de basis voor de landelijke Social Trials (2019–2024), uitgevoerd in 8 gemeenten. Multidisciplinaire teams onderzochten er hoe ondersteuning het beste kan aansluiten bij mensen met dementie thuis. De Social Trials werden geëvalueerd door PwC Healthcare Nederland, waarbij gekeken werd naar kwaliteit van leven en doelmatigheid. Later kwam er nog een ‘externe’ evaluatie, waaraan inmiddels de laatste hand wordt gelegd.
Veel deelnemende organisaties zijn na afloop zelfstandig doorgegaan en de aanpak verspreidt zich inmiddels naar andere regio’s, sectoren en zelfs naar Aruba.
Voorbeelden uit de praktijk
Tijdens de conferentie deelden verschillende zorgorganisaties hun ervaringen.
- Van Neynsel (Den Bosch) zag het levensgeluk van cliënten stijgen en zet de aanpak sinds de Social Trials structureel voort.
- Buurtzorg Nederland werkt sinds 2024 met alle teams volgens de Sociale Benadering. Door beter gebruik van sociale netwerken daalt de vraag naar wijkverpleging.
- Club Kibrahacha 60+ (Aruba) gaat actief de wijken in om mensen te bereiken die zelf geen hulp vragen.
- Huis van de Tijd (Cordaan, Amsterdam) laat zien hoe een gemeenschap van vrijwilligers, familie, buurt en professionals kan ontstaan. Een plek waar mensen met dementie en hun naasten echt tot bloei komen.
Ervaringsdeskundigen bevestigen deze impact. ‘Ze wordt er gelukkig van – en de hele familie ook’, vertelt de partner van een bezoeker van het Huis van de Tijd.
Een bredere beweging
De Sociale Benadering blijkt geen op zichzelf staande ontwikkeling. Ook andere sectoren werken aan varianten ervan, zoals Welzijn op Recept in de huisartsenzorg, het ecosysteem mentale gezondheid (GEM) in de ggz en programma’s voor palliatieve zorg met meer aandacht voor zingeving en sociale steun.
Achter deze initiatieven liggen gedeelde principes: het gesprek met de persoon zelf, de beweging van zorg naar samenleving, samenwerking met formele zorg en het verbinden van mensen in hun omgeving.
Wat is er nodig om op te schalen?
In het beleidsgesprek werd duidelijk dat het huidige zorgsysteem nog vooral professionele zorg beloont. Initiatieven als de Sociale Benadering sluiten aan bij het leven van mensen, maar vinden in de bekostiging nog onvoldoende ruimte. Tegelijkertijd biedt de arbeidsmarktkrapte kansen: organisaties zoeken naar nieuwe vormen van ondersteuning waarbij netwerken en gemeenschappen een grotere rol spelen.
Bestuurders en beleidsmakers zijn hoopvol: de beweging is zichtbaar, en steeds meer organisaties sluiten zich erbij aan.
Lees het volledige verslag
Deze tekst schetste de hoofdlijnen. In het volledige verslag lees je:
- uitgebreide praktijkvoorbeelden
- meer informatie over onderzoek en evaluaties
- reflecties van ervaringsdeskundigen
- inzichten voor beleid en opschaling