Take-off subsidie helpt zorg rond herseninfarcten wereldwijd te verbeteren

Interview met Take-off aanvragers Henk en Merel
Binnen Europa zijn herseninfarcten doodsoorzaak nummer 2 en de belangrijkste oorzaak van lange-termijn invaliditeit. Jaarlijks worden 1,4 miljoen Europeanen door zo’n infarct getroffen. Nicolab, een Amsterdamse onderneming, verbetert via Artificial Intelligence (AI) de behandeling van herseninfarcten en beperkt de gevolgen ervan. In 2016 vroeg Nicolab een Take-off subsidie aan. Oprichters Merel Boers en Henk Marquering vertellen over hoe dat proces verliep.

Wanneer iemand een herseninfarct doormaakt, is de factor tijd essentieel. Elke minuut dat de behandeling later start, kan de patiënt 22 levensdagen kosten. En niet elk ziekenhuis heeft 24 uur per dag (neuro)radiologen beschikbaar. Daarnaast zijn specialisten het regelmatig niet met elkaar eens over de analyse van een infarct. Om die problemen aan te pakken, ontwikkelde Nicolab ANIMATIONS (Automated Neurovascular Image Analysis and Quantification Service), nu bekend onder de naam StrokeViewer. Dat is een set van 6 algoritmes die via AI zorgprofessionals adviseren om snel tot een goede diagnose en behandelplan te komen. Daarnaast maakt de AI alle gegevens beschikbaar aan andere betrokken zorgprofessionals. De ambitie van Nicolab is dat deze algoritmes deel gaan uitmaken van een standaard protocol voor herseninfarcten. Inmiddels wordt Nicolab’s technologie wereldwijd in meer dan 200 ziekenhuizen toegepast.

Henk Marquering

Afbeelding
portretfoto van Henk Marquering

Merel Boers

Afbeelding
portretfoto van Merel Boers

Imaging herseninfarcten op basis AI

Henk Marquering, professor radiologie aan het Amsterdam UMC, was begeleider van onderzoeker Merel Boers tijdens haar promotie: zij was medeoprichter en  uiteindelijk CEO van Nicolab. Ze kijken terug op een succesvolle periode. Henk herinnert zich: ‘Ten tijde van de oprichting van Nicolab, begonnen als medische start-up, waren er veel veranderingen in de zorg rond herseninfarcten. Nederland was eigenlijk het eerste land dat aantoonde dat een behandeling met een katheter heel effectief is. Die bereikt de bloedprop die het infarct veroorzaakt via de lies en verwijderd deze vervolgens. Naar aanleiding van dit succes werd het traject van behandelen van herseninfarct-patiënten wereldwijd aangepast. Er werden in dit traject vervolgens ook meer CT-beelden gemaakt. Met de technologie die binnen Nicolab ontwikkeld is, kan op basis van een AI-analyse het type beroerte worden bepaald. Dan wordt de juiste behandeling vastgesteld. Met dit type analyses waren we binnen het Amsterdam UMC al een tijdje bezig en we dachten dat er wel vraag zou zijn naar de behandelingen die wij ontwikkelden. Toen zijn we Nicolab begonnen; om te zien of daarvoor een markt bestond.’
Het idee was om rond beeldbewerking een marktverkenning te doen en producten verder te ontwikkelen. Daarvoor is onder andere geld nodig en daarom vroeg Nicolab de Take-off subsidie aan.

We zijn trots op onze resultaten; dat we aantoonbaar bijdragen aan het verbeteren van patiëntenzorg

Opbrengsten van het Take-off traject

‘Wij ontvingen de Take-off subsidie vroeg in de ontwikkeling van Nicolab; dat was een moeilijke fase om financiering te vinden,’ vertelt Merel. ‘Je zoekt startkapitaal, maar de eisen waaraan je moet voldoen, zijn best zwaar. In 2016 werd de subsidie toegekend, en nu hebben we een gevalideerd product in de markt staan. Het draait in Nederlandse en meer dan 200 internationale ziekenhuizen, van Australië tot Amerika. Zonder Take-off zou die weg veel moeilijker zijn geweest. We zijn trots op onze resultaten; dat we aantoonbaar bijdragen aan het verbeteren van patiëntenzorg. Studies laten zien dat we patiënten sneller kunnen behandelen; elke minuut is waardevol. En dat ze minder tijd in het ziekenhuis doorbrengenen en er minder zwaar gehandicapt uit komen. Daarnaast is dat voor ziekenhuizen kostenverlagend. Dat levert een goede businesscase op voor de toekomst.’

De software mag (conform wet- en regelgeving) niet zelfstandig worden gebruikt voor diagnostische doeleinden. Het is echter wel geschikt als ondersteunend hulpmiddel om de detectie te verbeteren. Een studie toonde aan dat de AI-software kan bijdragen aan een vermindering van aantal gemiste arteriële verstoppingen in vergelijking met 'handmatige' detectie door artsen alleen bij eerste diagnose. Daarmee kan de software van grote waarde zijn binnen de klinische zorg voor herseninfarcten.

Goede timing

Het moment waarop Nicolab startte, was op twee manieren gunstig, signaleren Henk en Merel. De zorg van beroertepatiënten was aan het veranderen. Een onderzoek (De MR CLEAN trial) had aangetoond dat de behandeling van patiënten anders moest. Henk: ‘Op dat moment zaten artsen te denken hoe ze dat beter konden doen dan ze gewend waren. Ze stonden daardoor al open voor toevoegingen op hun manier van werken en dat was ons geluk.’ Ook een digitale innovatie speelde een grote rol, volgens Merel. ‘We gingen aan de slag met beeldanalyses op basis van kunstmatige intelligentie. Doe je dat lokaal, met een server in het ziekenhuis of doe je het in de cloud? Voor ziekenhuizen was een paar jaar geleden werken in de cloud een no-go. Wij hebben toen toch durven zeggen dat we het alleen op die manier wilden doen. Daarmee waren we de eersten. Het was een belangrijke stap die voor ons achteraf goed heeft uitgepakt. Tien jaar eerder was het niet gelukt. Er werd naar ons gekeken als de partij die de nieuwe standaarden gaat neerzetten. Daarvan hebben we gebruik gemaakt, ook in het buitenland. Door eerst centra te kiezen waar we naam konden maken. Tactisch partijen te kiezen waardoor we regionaal krachtig konden worden.’

Er werd naar ons gekeken als de partij die de nieuwe standaarden gaat neerzetten

Andere organisatie van ziekenhuizen

De manier waarop in Nederland ziekenhuizen zijn georganiseerd, maakte voor Nicolab de introductie van hun innovatie niet makkelijker. Nederland is qua ziekenhuizen extreem gefragmenteerd, vindt Merel. ‘Elk ziekenhuis heeft eigen zeggenschap, dan kun je jaren onderhandelen en nog nergens uitkomen. In Duitsland en Spanje heb je groepen van 30 ziekenhuizen, die nemen binnen een paar maanden een beslissing. Ook in Australië staan ze meer open voor deze manier van samenwerken. Instellingen zijn daar erg verspreid. Daar zijn ze bereid in innovatie grotere stappen te nemen. Dus richten we daar liever onze focus op. Soms kijken ziekenhuizen ook wantrouwig naar ons. Als commerciële partij die zegt dat ze het heel anders moeten doen. En ook is er vaak competitie tussen ziekenhuizen. Dat zijn lastige processen.’

Leermomenten

Wat verliep er anders in het Take-off traject dan Nicolab had verwacht? Voor Henk was dat vooral de andere rol die je als onderzoeker ineens moet spelen. ‘Het schrijven van een businessplan valt voor een academicus best wel tegen. Het vinden van mensen die helemaal te vertrouwen zijn is ook lastig. Je bent wat naïef: als er iemand langskwam die zei ervaring te hebben, waren we geneigd die te geloven. Ook hadden we niet echt een idee van een product waarvoor mensen bereid waren te betalen. Die afstemming op de markt en academische kunde was een uitdaging.’

Een naïeve houding vindt Merel juist wel een voordeel. ‘Als je een gepassioneerd team hebt, vind je wel een manier om je er doorheen te slaan. Natuurlijk pak je het een volgende keer heel anders aan, als je alles achteraf op een rijtje zet. Want academici kunnen van de markt veel leren. Zo bleek de zorg eerder bereid te zijn om te betalen voor een toepassing waardoor ze ’s nachts hun bed niet meer uit hoeven. Iets dat het gebruiksgemak bevordert in plaats van dat het alleen maar beter is voor patiënten.’

Bekostiging

Het structureel financieren van een innovatie is vaak lastig te organiseren. Helaas is dat ook voor Nicolab een uitdaging. Daarover zegt Merel: ‘We hebben met veel zorgverzekeraars gesproken; die werken via bureaucratische systemen die lang duren. Het heeft nog niet geleid tot overeenkomsten.’

Nicolab heeft kunnen aantonen wat hun behandeling voor patiëntenzorg betekent maar dat is tot nu toe niet voldoende gebleken voor een doorbraak. Merel: ‘We weten dat een ziekenhuis na 21 patiënten gezien te hebben al quitte draait. Dan is investering in ons product er al uit; dat heeft ziekenhuizen gestimuleerd. Maar het geld zit vooral bij zorgverzekeraars, waar we niet aan kunnen komen. We blijven er aan de deur kloppen!’

Toekomstplannen van Nicolab

Al is Henk niet meer rechtstreeks bij Nicolab betrokken, hij is trots op hoe Nicolab zich ontwikkeld heeft. ‘Ik ga verder met ondernemen en ben met andere startups bezig. Om te kijken hoe we kennis die we in de academie genereren, via bedrijven bij de patiënten kunnen krijgen.’ Voor de toekomst kijkt Merel vooral naar trajecten die voor en na episodes zitten waarop StrokeViewer zich richt. ‘Uiteindelijk willen we het hele traject van een patiënt die een beroerte krijgt, ondersteunen,’ vertelt Merel. ‘Door het product uit te breiden. Daarvoor werken we samen met Philips en kleinere partijen die net gestart zijn met innovaties. Maar ook met academische centra, al vanaf het begin van hun onderzoeken.’

Tips voor instellingen die Take-off subsidie willen aanvragen

Wat adviseren Merel en Henk aan instellingen die eraan denken een Take-off subsidie aan te vragen? ‘Wees niet te bang om je zwakheden te tonen,’ stelt Merel. ‘Je moet een sterk verhaal hebben en daarvoor veel zaken onderzoeken. Zorg dat dat in orde is maar wees vooral eerlijk over de lacunes in je verhaal. De elementen waarbij je hulp nodig hebt.’

Henk onderschrijft die mening. ‘Veel startups houden het niet lang vol, vaak omdat de markt er niet klaar voor is. De exercitie om tot een businessplan te komen, is heel belangrijk. Dat zijn academici niet gewend. Die oefening is heel waardevol. Het schrijven van een businessplan is echt een onderdeel van de Take-off aanvraag; neem die serieus.’

Nieuwe ronde Take-off subsidie

Take-off bestaat uit twee onderdelen: een haalbaarheidsstudie (fase 1) waarin onderzoekers een subsidie kunnen aanvragen tot maximaal 40.000 euro. Ook kan er een lening tot 250.000 euro worden aangevraagd voor een vroegefasetraject (fase 2). Daarmee kunnen ondernemers hun innovatie levensvatbaar maken.

Via NWO kan er weer Take-off fase 1 en fase 2 subsidie aangevraagd worden:

De sluitingsdatum vooraanmelding is op 6 februari 2024, 14.00 uur en de sluitingsdatum voor de volledige aanvraag is op 5 maart 2024, 14.00 uur.

Meer informatie