Samen werken om racisme in de zorg te overwinnen
De sessie van psychologe dr. Ama Kissi ging over een betere ggz voor mensen van kleur. Onze samenleving en ook de ggz zijn nog steeds doordrongen van systemisch racisme. Zorgverleners kunnen helpen om racisme aan te pakken door erover te lezen, het niet te trivialiseren en aandacht te besteden aan alle gevoelens die het thema oproept.
‘Het was mooi om te zien hoe veel mensen zich hadden ingeschreven voor mijn sessie’, zegt Kissi, die door De Jonge Psychiater was uitgenodigd om vanuit haar woonplaats Merelbeke (België) naar Hilversum te komen om haar verhaal te doen. Een verhaal dat gestoeld is op ervaringskennis van haarzelf, op klinische observaties in haar spreekkamer en op diverse wetenschappelijke studies.
Systeem
‘Racisme gaat verder dan individuen, het zit in ons hele systeem en het beïnvloedt ook wat er gebeurt in de zorg. Mensen van kleur hebben mede door racisme een hogere kans op psychische problemen, en soms worden die problemen in de zorg alleen maar erger’, zegt Kissi. In haar boek ‘Witte zorg, zwart leed - Waarom onze mentale gezondheidszorg faalt voor mensen van kleur’ beschrijft zij wat er door racisme mis kan gaan in de ggz: verkeerde diagnoses, onvoldoende effectieve behandelingen, bevestiging in het gevoel er niet toe te doen. Zorgverleners vinden het volgens haar vaak moeilijk om dit alles te erkennen. ‘Zorgverleners beschouwen zichzelf als altruïstische wezens. Dus het idee dat je zelf een ander schade zou berokkenen, roept weerstand op.’
Wie wel bereid is om die gevoelens van ongemak toe te laten en het impliciete racisme onder ogen te zien, kan volgens Kissi echt iets doen: ‘Doe het harde werk. Lees erover, ga het gesprek aan, geloof de verhalen die mensen vertellen. En bovenal: benader het niet alleen verstandelijk, maar ook vanuit je gevoel. Als je gevoelens van ongemak uit de weg gaat, maak je het probleem alleen maar erger.’
Toen zij binnenkwam bij Kennis in Beweging, was het eerste dat er opviel hoe overwegend wit het gezelschap was. ‘Dan gaat er altijd even iets door me heen van ‘hoe zal men hier naar mij luisteren?’. Maar het was een goede sessie. Ik vond het jammer dat ik na afloop alweer weg moest om nog op tijd thuis te zijn.’
Doe het harde werk. Lees erover, ga het gesprek aan, geloof de verhalen die mensen vertellen. En bovenal: benader het niet alleen verstandelijk, maar ook vanuit je gevoel. Als je gevoelens van ongemak uit de weg gaat, maak je het probleem alleen maar erger.