‘Spot On helpt onze sociaal-maatschappelijke rol verder versterken’
Complexe maatschappelijke uitdagingen rond sport en bewegen kun je alleen ‘van onderop’ oplossen. Ook lokale sportverenigingen kunnen hieraan bijdragen. Wat is daarbij de meerwaarde van onderzoek voor de vereniging? Als derde in een korte reeks een gesprek met Francis Tromp van korfbalvereniging HKC in Hardinxveld-Giessendam.
Hardinxveld-Giessendam is een kleine Zuid-Hollandse gemeente met nog geen 20.000 inwoners, en de gemeenschap is er hecht. Veel van het gezamenlijke leven speelt zich af op en rond het terrein van de inmiddels 90-jarige Hardinxveldse Korfbal Club, officieel HKC/Creon Kozijnen. De club is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een topclub in het Nederlandse korfbal, vertelt verenigingssecretaris Francis Tromp. Als kind liep ze er al rond. Nu korfbalt ze zelf niet meer, maar zet ze zich vanuit het bestuur in voor de club. HKC is betrokken bij het project ‘Spot On’, dat 28 sportaccommodaties (hotspots) onderzoekt die opvallen doordat ze beter financieel en maatschappelijk rendement lijken te hebben dan vergelijkbare andere locaties. Volgens de onderzoekers is HKC interessant vanwege de bijdrage van de vereniging aan ‘een positieve sociaal-maatschappelijke impact’. Tromp: ‘We spelen als club op hoog niveau en nemen topsport heel serieus, maar we hebben inderdaad ook veel aandacht voor onze sociaal-maatschappelijke rol. Die willen we de komende jaren verder versterken.’
Oog voor de gemeenschap
Dat HKC veel meer is dan een sportclub, wordt duidelijk uit de lange lijst van initiatieven en activiteiten die op het verenigingsterrein plaatsvinden. Samen met het Nationaal Ouderenfonds werkt de club bijvoorbeeld aan De Derde Helft, bedoeld om eenzaamheid onder ouderen tegen te gaan. Voor kleuters is er de KangoeroeKlup, waar de kinderen spelenderwijs bewegen en ook leren samenwerken. Dorpsgenoten kunnen in de naastgelegen sporthal (waar HKC in de winter traint) terecht voor Kombifit, en op het veld om te boksen. Voor de binding met de jeugd zijn er een playbackshow, een sportquiz, filmavonden, een kerstgala en de jaarlijkse pietentraining. De vereniging besteedt ook veel aandacht aan een veilig en sociaal sportklimaat, onder meer met een pestprotocol. Verder is het clubterrein volledig rookvrij en kunnen kinderen uit gezinnen met minder geld via Stichting Leergeld bij HKC terecht. Tromp, in het dagelijks leven belastingadviseur en mede-eigenaar van een accountantskantoor, vertelt er rustig over. Het is voor haar vanzelfsprekend dat een sportvereniging oog heeft voor de gemeenschap waar deze deel van uitmaakt.
We dachten: wetenschap is misschien niet onze core business, maar hier kunnen we veel van gaan leren. En het past bij onze maatschappelijke betrokkenheid om mee te doen, omdat we zo ook wat kunnen brengen vanuit onze ervaringen.
Ruimte effectief benutten
De brede maatschappelijke én sportieve inzet maakt HKC een goede kandidaat voor Spot On, dat samen met de club onderzoekt hoe haar visie en werkwijze tot sociaal-maatschappelijke impact kan leiden. Tromp: ‘Het onderzoek bij ons focust naast gemeenschapsvorming op het effectief benutten van de ruimte. Ons clubterrein wordt vooral in de avonden voor het korfballen gebruikt. Dus stellen we het ook open voor andere doeleinden. De basisscholen in de buurt gymmen hier bijvoorbeeld en er zit een buitenschoolse opvang in onze accommodatie.’ Tromp was niet betrokken bij de subsidieaanvraag, maar kwam bij het onderzoek terecht via de mensen van de lokale Sportservice. ‘We kregen na hun voordracht een mail van Sacha de Groot van de Universiteit Utrecht, onderzoeker van Spot On. Zij kwam langs voor een kennismaking en we waren meteen enthousiast. We dachten: wetenschap is misschien niet onze core business, maar hier kunnen we veel van gaan leren. En het past bij onze maatschappelijke betrokkenheid om mee te doen, omdat we zo ook wat kunnen brengen vanuit onze ervaringen.'
Meerwaarde van onderzoek
De investering zit voor Tromp met name in het faciliteren van de onderzoekers, zodat die bijvoorbeeld met mensen van de club of met het bestuur kunnen spreken. Dat is nu zo’n 4 keer gebeurd. Meer tijd kostte de deelname aan Spot On-meetings in Vaals en Nijmegen, maar dat vond Tromp de investering meer dan waard. ‘Je hoort van andere hotspots hoe zij hun accommodatie inzetten en daar doen wij weer ideeën op voor HKC. Ruimte is schaars en je komt als sportclubs met zijn allen verder als je met elkaar deelt hoe je daarmee omgaat. Meedoen met een onderzoek creëert ook een stukje bewustwording. Je gaat op een andere manier nadenken over wat een vereniging kan bijdragen.’ Een belangrijk inzicht is dat sportclubs meer als een ondernemer kunnen leren denken, zodat ze andere mogelijkheden gaan zien in het gebruik van hun accommodatie. Tromp: ‘Als lokale ondernemers op hun beurt meer vanuit het sociale perspectief kijken, kan het elkaar gaan voeden.’ In Hardinxveld-Giessendam lukt het met die lokale betrokkenheid overigens al langer heel goed, getuige de grote wand met sponsorlogo’s in het verenigingsgebouw. ‘Ik zie bezoekers van andere clubs daar vaak een beetje jaloers naar kijken.’
Wanneer je als vereniging samen met maatschappelijke partners een aanbod creëert voor een veel grotere groep, bereik je veel mensen die anders niet in aanraking komen met sporten en bewegen. Dat heeft een grote maatschappelijke betekenis.
Samen een breed aanbod creëren
Het doel van Spot On is te ontdekken welke principes bijdragen aan het succesvolle gebruik van sportaccommodaties en de openbare ruimte. Met deze inzichten ontwikkelt het project praktische oplossingen om deze plekken beter te benutten. Het idee is dat ook andere locaties daar wat mee kunnen. Tromp hoopt dat er inderdaad een soort algemene werkzame elementen uit de studie voortkomen. ‘Mensen worden hier als kind lid van HKC en blijven vaak hun hele leven lang bij de club. Op zaterdag lopen hier alle generaties rond; niet alleen om te korfballen, maar ook om gewoon samen te zijn. Dat past echt bij ons dorp. Zoiets is misschien niet zomaar te kopiëren naar een grote stad. Maar je ziet al wel hoe belangrijk het is om veel meer aan te bieden dan alleen de clubsport op zich. Wanneer je als vereniging samen met maatschappelijke partners een aanbod creëert voor een veel grotere groep, bereik je veel mensen die anders niet in aanraking komen met sporten en bewegen. Dat heeft een grote maatschappelijke betekenis.’
Van elkaar kunnen leren
Tromp zou een volgende keer vrijwel zeker weer aanhaken bij een onderzoek. ‘Als het thema past bij wat wij doen, is zoiets alleen maar leerzaam. Zeker omdat je in zo’n studie veel van elkaar kunt opsteken.’ Haar droom is dat iedereen in Nederland kan samenkomen en sporten op een vertrouwde plek in de buurt. ‘Sport is goed voor je gezondheid, maar vooral ook voor je sociale contacten. Als wij via een onderzoek onze kennis en ervaring kunnen inbrengen, past dat heel goed bij waar wij als club voor staan. Dus niet alleen een mooie locatie bieden om te sporten, maar vooral ook een plek waar onderlinge verbinding centraal staat.’
Over MOOI in Beweging
Het programma MOOI in Beweging wil onderzoek en innovaties rond sport en bewegen beter laten aansluiten bij de praktijk. 6 complexe maatschappelijke uitdagingen (‘wicked problems’) zijn daarbij startpunt voor onderzoek en innovatie. Om impact te kunnen hebben zijn verschillende partijen nodig: gebruiker/sporter, onderzoeker, overheid en bedrijfsleven; mensen die samen willen leren en innoveren. Samen zorgen zij dat de juiste kennis wordt ontwikkeld en dat die kennis daadwerkelijk leidt tot verandering. Opdrachtgevers van het programma zijn het ministerie van VWS en NOC*NSF. Samenwerkingspartners zijn de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG), Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS), Kenniscentrum Sport en Bewegen, Watertorenoverleg (verband van hoogleraren sport met vertegenwoordiging vanuit uit hogescholen en umc’s), Lectorenplatform Sport en Bewegen, Practorenplatform, Sportinnovator en NOC*NSF.
Meer informatie
- ZonMw-programma MOOI in Beweging
- De projectwebsite van Spot On, een initiatief van Universiteit Utrecht, Mulier Instituut, Hogeschool van Amsterdam en de Haagse Hogeschool
- Informatie over Korfbalvereniging HKC, 1 van de 4 geselecteerde sportverenigingen in Spot On