Sensoren ontlasten oudere cliënten met diabetes en leveren zorgorganisatie Omring tijd op

In Nederland is er een groot aantal ouderen met diabetes mellitus type 2 (DM type 2), bij wie de bloedsuikerspiegel regelmatig moet worden gemeten. Dit kan met traditionele prikmomenten, maar voor een groep cliënten met DM type 2 ook via het FreeStyle Libre 2 Flash Glucose Monitoring Systeem (FGM). FGM werkt eenvoudiger dan de naam doet vermoeden. Bij de cliënt wordt een sensor op de arm geplakt, die gedurende 2 weken constant glucosewaarden meet. Deze waarden zijn via een digitaal platform beschikbaar voor de cliënt, eventuele mantelzorgers en de zorgprofessional. Hierdoor zijn schommelingen in de bloedwaarden beter inzichtelijk en zijn er minder prikmomenten nodig. 

Het idee om FGM in te zetten voor ouderen met diabetes type 2 zonder intensief insulinegebruik ontstond bij Omring vanuit Zinnige zorg van zorgverzekeraar VGZ. Binnen Zinnige zorg worden projecten zoals FGM, aangemerkt als ‘best practice’: projecten die de zorg voor de patiënt verbeteren en de druk op de zorgsector verlagen. Het initiatief kwam van een wijkverpleegkundige: zij merkte dat huisartsen voor dit type cliënt vaak veelvuldige prikmomenten aanvragen die tijdrovend en onprettig zijn. Met de constante monitoring van de sensor kon dit efficiënter. Binnen het SET-project ‘Freestyle Libre, met zorg ontzorgen van cliënten’, ging Omring aan de slag met de inzet van FGM binnen de organisatie. Meriam Rolfes, transformatiemanager op het gebied van het Integraal Zorgakkoord (IZA) bij Omring, neemt ons mee in het opschalings- en implementatieproces.

Implementatie verloopt bij Omring volgens een vast proces, van het eerste idee tot en met inbedding in de organisatie. Meriam benadrukt daarbij het belang van het betrekken van zorgmedewerkers: ‘Wij implementeren over de as van de zorgprofessional. Dat betekent dat de medewerker vanaf het begin betrokken is bij het implementatieproces en dat expertise uit verschillende functies wordt samengebracht in een kernteam.’ 

Nadat een multidisciplinair kernteam een plan van aanpak voor implementatie van bijvoorbeeld FGM maakt, voeren ze een pilot uit binnen de organisatie. Tijdens de pilot staan vragen centraal als: wat werkt goed en wat kan beter? Wat is het effect voor de patiënt? Geleerde lessen uit de pilot worden vervolgens meegenomen in een organisatiebreed implementatieplan, dat gebaseerd is op de ervaringen van de zorgprofessional. 

Ook gebruikerservaring speelt een grote rol bij het inrichten van de processen. Meriam: ‘Onze medewerkers hebben zelf de sensor opgeplakt om te ervaren hoe deze aanvoelt en welke factoren invloed hebben op het functioneren ervan.’ Deze betrokkenheid van de zorgprofessional zorgt op natuurlijke wijze voor ambassadeurschap. ‘De professional staat achter de protocollen en het borgingsplan, en kent de toepassing. Zo beschikt hij of zij over voldoende kennis om deze over te dragen aan nieuwe collega’s en met vertrouwen en plezier volgens de nieuwe processen te werken’, zegt Meriam.

Momenteel maken 188 cliënten binnen Omring gebruik van de Freestyle Libre. Cliënten zijn tevreden en geven het hulpmiddel een 8,3. De constante monitoring vervangt vele prikmomenten, waardoor de cliënt niet meer afhankelijk is van (thuis)zorg. Dit zorgt voor meer regie en vrijheid over de eigen dagstructurering. Ook vanuit gezondheidsperspectief zijn er mooie voordelen: de zorgprofessional kan beter anticiperen op schommelingen en zo een hypo (potentieel gevaarlijk te laag bloedsuikergehalte) bij de cliënt voorkomen. 

De zorgprofessionals geven de Freestyle Libre een 8,4. Voor hen levert het afschaffen van de prikmomenten veel tijd op, waardoor meer ruimte ontstaat voor andere taken. Ook opent de monitoring het gesprek over leefstijl en eetpatroon, wat breder gaat dan ongezonde voeding. Meriam vertelt: ‘Soms is een schommeling simpel te verklaren, bijvoorbeeld als iemand op een verjaardag een stukje taart heeft gegeten. Maar ook verminderde inname van eiwitten en het slaappatroon kunnen een effect hebben.’ 

Leefstijlverandering is niet voor alle cliënten een makkelijk onderwerp. ‘Gewoontes zijn, ook als ze ongezond zijn, moeilijk te veranderen, vooral als je het al je hele leven zo hebt gedaan.’ Wel kan met leefstijlaanpassingen veel worden bereikt. Zo kan medicatie met kleine veranderingen in leefstijl vaak worden afgebouwd bij diabetes type 2 of in ieder geval worden gestabiliseerd. Met de stabilisatie van de medicatie en het bloedsuikergehalte, komen ontstekingen bij cliënten minder vaak voor. 

Omring is al jarenlang voorstander van de inzet van zorginnovaties. De organisatie heeft dan ook eerder van de SET-subisidie gebruik gemaakt, voor een e-health toepassing voor efficiënte en veilige toediening van medicatie. Meriam vertelt: ‘Sensoren en andere digitale toepassingen zijn vaak nieuw, waardoor het tijd kost voordat zorgprofessionals vertrouwen hebben in deze hulpmiddelen. Met een subsidie zoals de SET krijgen wij als organisatie de ruimte om het uit te proberen en het vertrouwen in de technologie te kweken. Waar zorgprofessionals eerder hun eigen observaties gebruikten om de data van de monitor te valideren, is het nu andersom: de data uit de sensor bevestigt wat de zorgprofessional vermoedde.’

Sensoren hebben dan ook een bredere toekomst binnen de organisatie. Naast diabetes kampen veel oudere cliënten met vormen van dementie. Met verschillende sensoren kan bijvoorbeeld geregistreerd worden of iemand ’s nachts uit bed komt of hoe het eetpatroon eruit ziet. Deze data geeft de zorgprofessional inzicht in het leefstijlpatroon van de cliënt en daarmee in de status van de dementie. ‘Bij mensen met dementie ontbreekt het vaak aan dagstructuur. Door het leefpatroon inzichtelijk te krijgen, kunnen we beter beoordelen hoe het met de cliënt gaat en welke ondersteuning nodig is. Zo kunnen cliënten toch zo lang mogelijk zelfstandig in een vertrouwde omgeving blijven wonen.’

• Er maken 188 cliënten gebruik van de Freestyle Libre
• Cliënten geven het hulpmiddel een 8,3 
• Mantelzorgers geven het hulpmiddel een 8,1 
• Zorgmedewerkers geven het hulpmiddel een 8,4