'Geef niet alleen een behandeling, geef mensen een toekomst’
De keynote lezing op het ggz-congres ‘Kennis in beweging’ werd gegeven door Anita Hubner. Zij vertelde over haar eigen ervaringen in de ggz en over stigmatisering, vanuit haar professionele kennis als psycholoog en haar kennis als ervaringsdeskundige.
Psycholoog Anita Hubner vertelt indringend over haar persoonlijke ervaringen met het stigma ‘psychiatrisch patiënt’. Terwijl ze psychologie studeerde, werd ze vanwege een psychose opgenomen in de psychiatrie. Die opname vond zij al onprettig, maar het dieptepunt was toen haar psychiater aangaf dat ze maar beter kon rekenen op een toekomst zonder betaald werk. ‘Ik liep een tijdje met mijn ziel onder mijn arm over de afdeling. Ik dacht: misschien heeft hij wel gelijk. Maar toen besloot ik: nee, ik wil toch mijn studie afmaken.’
Strijd voor respect
En het lukte Hubner. Ze werd psycholoog, vond werk en bouwde een eigen leven op. Een leven waarin zij nu vooral strijdt voor meer respect voor de individuele kwaliteiten van mensen met een psychische kwetsbaarheid. Haar boek Vertel ik het wel of vertel ik het niet, haar lezingen, de cursussen voor leidinggevenden die zij verzorgt – het zijn haar bijdragen aan een betere samenleving. Haar pijnlijke ervaring in de ggz, waarbij zij er zelfs naar neigde om zichzelf af te wijzen (zelfstigma), heeft zij weten om te smeden tot een bron van inspiratie.
Verzoeken aan de ggz
Hubner sluit haar lezing af met 3 verzoeken aan de ggz: ‘Heb het in de intake niet alleen over klachten en problemen, maar ook over talenten. Vraag bijvoorbeeld eens: hoe heb jij je staande gehouden terwijl je op de wachtlijst stond? Het tweede verzoek: maak een behandelplan dat gericht is op een waardevol en zinvol leven. Wat zijn iemands ambities, wat maakt diegene gelukkig? En ten derde: durf ook als professional vaker open te zijn over je eigen kwetsbaarheden, je eigen ervaringskennis. Maar het allerbelangrijkste dat ik jullie wil meegeven is: geef mensen niet alleen een behandeling, geef ze ook een toekomst.
Gedrag vanuit stigma
In een gesprek na afloop van haar lezing legt Hubner uit wat zij onder stigma verstaat: ‘Voor mij gaat stigma nog niet eens zozeer over de vooroordelen die mensen hebben. Die zijn er gewoon. Het gaat mij vooral om het gedrag dat daaruit voortkomt. Dat gedrag noemen we stigmatiseren. Dat zorgt ervoor dat jij je werk kunt verliezen, of niet aangenomen wordt voor een baan die bij je past. Dat mensen van je weglopen. Dat je te horen krijgt dat je niet geschikt zou zijn om een kind te krijgen. Als we daar wat aan kunnen doen met elkaar, als we gewoon met respect met iedereen kunnen omgaan, dan is er al heel veel bereikt. Bewustwording van vooroordelen, en ander gedrag kunnen inzetten, dat is de uitdaging.’
Als we gewoon met respect met iedereen kunnen omgaan, dan is er al heel veel bereikt.