Sterker door de ggz

De geestelijke gezondheidszorg (ggz) staat anno 2026 in Nederland nog steeds flink onder druk. Steeds meer mensen doen een beroep op psychische zorg, terwijl de wachttijden te lang zijn. Dit levert schrijnende situaties op, vooral voor de mensen met een complexe zorgvraag die deze zorg juist hard nodig hebben. 

In 2025 werd de ‘Versterkingsagenda mentale gezondheid’ aangekondigd. De maatschappelijke opgave die hierin benoemd wordt, is om de trend van de dalende kwaliteit van mentale gezondheid in Nederland te keren en de druk op de ggz te verlichten.

Om hieraan bij te dragen is blijvende ontwikkeling én toepassing van kennis nodig. In opdracht van VWS start daarom het 10-jarige programma ‘Sterker door de ggz’. Het programma bouwt voort op de kennis en resultaten van het Onderzoeksprogramma ggz (2016-2026) en richt zich binnen de bredere maatschappelijke opgave specifiek op de bijdrage die kennisontwikkeling en kennisbenutting kunnen leveren aan de curatieve ggz voor volwassenen.

Doel

De beoogde impact van het programma ‘Sterker door de ggz’ is het versterken van de mentale gezondheid van Nederlanders door een verbeterde in-, door- en uitstroom van de curatieve volwassenen ggz.

Het hoofddoel van het programma ‘Sterker door de ggz’ is om met kennisontwikkeling en kennisbenutting bij te dragen aan het verbeteren van de kwaliteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid van de curatieve ggz voor volwassenen, zodat mensen die dat nodig hebben sneller passende zorg en/of ondersteuning ontvangen.

Om bij te dragen aan de beoogde impact en het hoofddoel zijn drie samenhangende programmalijnen uitgewerkt.

• Programmalijn 1: Kwaliteit

  Bijdragen aan kennisontwikkeling voor een goed onderbouwd en kwalitatief zorg- en ondersteuningsaanbod.

• Programmalijn 2: Betaalbaarheid

  Bijdragen aan kennisontwikkeling om de effectiviteit en betaalbaarheid in balans te houden en schaarse middelen, behandelcapaciteit en arbeidskracht doelmatig in te kunnen zetten.

• Programmalijn 3: Toegankelijkheid

  Het beter toepassen en benutten van reeds bestaande en binnen dit programma ontwikkelde kennis (vanuit programmalijn 1 en 2), om zo bij te dragen aan de toegankelijkheid van goed onderbouwde, kwalitatieve en betaalde interventies die de in-, door- en uitstroom van de curatieve ggz voor volwassenen verbeteren.

Samenwerking

Het programma ‘Sterker door de ggz’ is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met het ggz-veld. Zo wordt in opdracht van ZonMw gelijktijdig met de totstandkoming van dit programmavoorstel een ggz- onderzoeksagenda opgesteld. Hierin staan prioritaire kennisonderwerpen voor de inhoudelijke invulling van dit programma voor de eerste vier jaar. Daarnaast zal gedurende de looptijd van het programma regulier afgestemd worden met (koepels van) veldpartijen uit de geestelijke gezondheidszorg om input uit het veld op te halen. Ook in het verder brengen, toepassen en implementeren van resultaten uit de projecten zal ZonMw de samenwerking met partijen uit het ggz-veld opzoeken.

Verder zal vanuit het programma ‘Sterker door de ggz’ samengewerkt worden met gerelateerde ZonMw programma’s gericht op mentale gezondheid. Ontwikkelingen op het gebied van (geestelijke) gezondheid worden hierdoor in samenhang uitgevoerd zodat dit een versterkend effect creëert. Door de scope van ieder programma nauw met elkaar af te stemmen wordt eventuele overlap zoveel mogelijk voorkomen.

Programmaspecifieke informatie

Binnen het programma worden verschillende programmabrede activiteiten uitgevoerd die voor het gehele programma (inclusief alle lijnen) worden uitgevoerd.

• Ervaringsdeskundigheid binnen de projecten

  Aandacht voor participatie en ervaringsdeskundigheid is in het programma verankerd doordat er iemand met ervaringsdeskundig perspectief zitting neemt in de programmacommissie en er een cliënten naastenpanel wordt opgesteld die alle aanvragen mede zal beoordelen. Maar ook op projectniveau is de inbreng van cliënten en naasten een belangrijke voorwaarde. Alle projecten dienen aan te tonen hoe zij aansluiten bij de behoeften van mensen met een psychische aandoening en hun omgeving, en op welke wijze zij bijdragen aan het versterken van de eigen regie van cliënten en hun omgeving. Daarbij moet de rol van cliëntvertegenwoordigers en ervaringsdeskundigen binnen elke samenwerking en onderzoeksvoorstel expliciet worden beschreven en financieel worden onderbouwd.

• Opdrachten en verkenningen

  Binnen het programma kunnen opdrachten en verkenningen uitgezet worden over specifieke thema’s. Het resultaat van opdrachten en verkenningen is dat kennis over relevante en actuele beleidsthema’s op korte termijn opgehaald en uiteengezet wordt. Een opdracht kan worden verstrekt wanneer resultaten bijvoorbeeld nodig zijn voor verdere vormgeving van beleid. De opdrachten en verkenningen kunnen onder elke programmalijn vallen.

• Internationale samenwerking

  Binnen het programma vindt, waar relevant, internationale afstemming en samenwerking plaats. Internationale afstemming vindt plaats door het over en weer delen van kennis zoals onderzoeks- en kennisagenda's, resultaten, nieuwe perspectieven, en oplossingsrichtingen.

• Programmabrede communicatie- en implementatie activiteiten

  ZonMw ondersteunt met dit programma (aankomende) professionals, cliënten- en naasten, onderzoekers, beleidsmakers, zorgorganisaties en opleidingen. Openheid en transparantie zijn heel belangrijk binnen ZonMw vandaar dat communicatie gebruikt wordt voor het zo breed mogelijk verspreiden van subsidiemogelijkheden. Daarnaast worden verschillende activiteiten georganiseerd om de resultaten van projecten en kennis te delen en toepassing in de praktijk te bevorderen.