Vier onderzoekers van het Oncode Instituut ontvangen Cancer Grand Challenges-beurzen
ZonMw financiert in opdracht van het ministerie VWS het Oncode Institute sinds de oprichting in 2017. Het Oncode Instituut is een onderzoeksinstituut dat meer dan 800 onderzoekers uit 13 Nederlandse partnerinstellingen verenigt.
Cancer Grand Challenges
Het doel is om baanbrekende ontdekkingen in kankeronderzoek te versnellen en deze om te zetten in nieuwe diagnostische methoden en behandelingen voor kankerpatiënten. Het instituut richt zich op drie pijlers: excellent wetenschappelijk onderzoek, samenwerking en valorisatie.
Begin maart hebben vier Oncode onderzoekers een subsidie ontvangen vanuit de Cancer Grand Challenges: Reuven Agami (Nederlandse Kankerinstituut), Sebastiaan van Heesch (Prinses Máxima Centrum), Puck Knipscheer (Hubrecht Instituut) en Madelon Maurice (UMC Utrecht).
Deze onderscheidingen benadrukken de uitzonderlijke inzet en impact van de onderzoekers van het Oncode Institute, evenals de maatschappelijke waarde van voortdurende investeringen in fundamenteel kankeronderzoek. Van groot belang is dat de nieuwe financiering de volgende stappen mogelijk maakt om fundamentele ontdekkingen te vertalen naar klinische toepassingen die uiteindelijk patiënten ten goede komen.
Cancer Grand Challenges is een wereldwijd onderzoeksinitiatief, mede opgericht door Cancer Research UK en het National Cancer Institute in de Verenigde Staten. Het initiatief ondersteunt interdisciplinaire teams met maximaal 25 miljoen dollar per team, gedurende ongeveer vijf jaar. Dit jaar zijn wereldwijd vijf nieuwe teams geselecteerd, goed voor een totale investering van maximaal 125 miljoen dollar.
Het donkere proteoom van kanker ontsluieren – Team ILLUMINE
Oncode-onderzoeker Reuven Agami (Nederlandse Kankerinstituut) leidt Team ILLUMINE, waar ook Oncode-onderzoeker Sebastiaan van Heesch (Prinses Máxima Centrum) deel van uitmaakt. Het team onderzoekt het zogenaamde donkere proteoom: voorheen onbekende eiwitten die door kankercellen worden geproduceerd en die niet alleen door bekende genen of DNA-mutaties kunnen worden verklaard
Door deze verborgen eiwitten systematisch in kaart te brengen en te karakteriseren, willen de onderzoekers nieuwe tumorantigenen identificeren en geheel nieuwe mogelijkheden voor immuuntherapie openen, vooral voor vormen van kanker die momenteel moeilijk te behandelen zijn. Het project bouwt voort op eerder fundamenteel onderzoek dat werd ondersteund door Oncode Institute en ontvangt nu een belangrijke internationale financiële impuls om dit werk verder uit te breiden.
“Ik ben een wetenschapper in hart en nieren. Wat mij het meest enthousiasmeert, is het moment waarop ik iets onverwachts ontdek en besef dat het van betekenis kan zijn. Met ILLUMINE is die nieuwsgierigheid uitgegroeid tot een wereldwijde inspanning, en ik ben trots om deel uit te maken van zo'n team van baanbrekende wetenschappers.”
“Met ILLUMINE verkennen we een verborgen laag van de kankerbiologie die tot nu toe grotendeels onopgemerkt is gebleven. Dankzij Cancer Grand Challenges konden we een wereldwijd team samenstellen met expertise die reikt van Fundamenteel onderzoek tot de klinische toepassing, waardoor een werkelijk geïntegreerde aanpak mogelijk is. Dit samenwerkingsmomentum geeft ons het vertrouwen dat inzichten uit het ‘donkere proteoom’ van kanker uiteindelijk kunnen leiden tot nieuwe therapeutische mogelijkheden.”
Inzicht in mutatiesignaturen – Team CAUSE
Oncode-onderzoeker Puck Knipscheer (Hubrecht Institute) maakt deel uit van Team CAUSE, dat wordt geleid door de Universiteit van Californië in San Diego. Dit team onderzoekt mutatiesignaturen: herkenbare patronen van DNA-schade in kankergenomen die eerdere blootstellingen en cellulaire processen weerspiegelen.
Hoewel er bijna 100 mutatiesignaturen zijn geïdentificeerd, blijven de oorzaken van de meeste daarvan onbekend. Door scheikunde, genomica, kunstmatige intelligentie en epidemiologie te combineren, heeft Team CAUSE als doel de oorsprong van deze signaturen bloot te leggen en deze kennis te vertalen naar betere strategieën voor kankerpreventie en beter geïnformeerde behandelingsbeslissingen.
“We zullen kanker niet binnen vijf jaar volledig kunnen voorkomen. Maar door te begrijpen welke mutaties de ziekte aansturen, leggen we de basis voor toekomstige preventie en veiligere therapieën. Zonder die kennis hebben we geen uitgangspunt om effectief in te grijpen.”
Kankercellen herprogrammeren – Team REWIRE-CAN
Oncode-onderzoeker Madelon Maurice (UMC Utrecht) levert een bijdrage aan Team REWIRE-CAN, dat wordt geleid door University College London. Dit team richt zich op therapieresistentie bij darmkanker door nieuwe strategieën te ontwikkelen om de signaalnetwerken van kankercellen te herprogrammeren.
In plaats van oncogene signalen simpelweg te blokkeren, willen de onderzoekers kankercellen uit hun fijn uitgebalanceerde ‘Goudlokje’-toestand duwen naar kwetsbaardere omstandigheden die effectief met een behandeling kunnen worden aangepakt.
“Ons team gaat een van de belangrijkste aannames in kankertherapie ter discussie stellen. In plaats van oncogene signaalroutes te blokkeren, vragen we ons af of we deze signalen juist kunnen opvoeren tot voorbij de grens van wat kankercellen kunnen verdragen, om zo resistentie tegen bestaande therapieën te doorbreken. Wat mij het meest enthousiast maakt, is het écht interdisciplinaire karakter van dit project. Door fundamentele wetenschappers, clinici, geneesmiddelenontwikkelaars en patiënten samen te brengen, creëren we een unieke kans om de behandeling van gevorderde darmkanker fundamenteel te herzien.”