Overzicht projecten Praktijkgericht onderzoek naar opschaling van digitale of hybride zorg

Aanbieders van langdurige zorg staan onder grote druk door krapte op de arbeidsmarkt en een toenemende zorgvraag. Om de houdbaarheid van het zorgsysteem te waarborgen moeten zorgprocessen slimmer en efficiënter ingericht worden. Capaciteitsmanagement, via planning op basis van AI-gebaseerde software, kan hierin een belangrijke rol spelen. De doelstelling van dit project is om met praktijkgericht implementatieonderzoek inzicht te verkrijgen in de waarde van AI-gebaseerde planningssoftware in de dagelijkse zorgpraktijk van de VVT (intramuraal en extramuraal), en in factoren die succesvolle implementatie en opschaling bevorderen of belemmeren. Het onderzoek volgt een mixed methods design, waarbij kwantitatieve data over effecten in de praktijk wordt opgehaald bij organisaties die starten, gestart zijn of overwegen te starten met TONOS Care. Met vragenlijsten en interviews wordt kwalitatieve data over barrières en kansen voor opschaling verzameld. 

dr. N. Hofstra, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen 
Sector: VVT 
Zorgaanbieder: Saffier 

Jaarlijks heeft ruim 15% van alle Nederlanders contact met de huisartsenspoedpost. Bij 42% gaat het om gezondheidsproblemen waarbij niet meteen zorg nodig is. Digitale triage kan patiënten helpen hun zorgbehoefte beter in te schatten en zo de druk op de huisartsenspoedpost verlagen. Ervaringen uit het buitenland laten echter wisselende effecten zien. Over de effectiviteit, invloed op toegankelijkheid, veiligheid en ervaringen van gebruikers is in Nederland nog onvoldoende bekend. Dit project onderzoekt de vertragende en versnellende factoren voor opschaling en implementatie van het digitale triage proces op de huisartsenposten aan de hand van de volgende onderzoeksvragen: 

1. Welke vormen van digitale triage worden toegepast? 

2. Wat zijn de effecten van digitale triage op de zorg via de huisartsenspoedpost? 

3. Wat versnelt en vertraagt implementatie en opschaling? 

4. Welke competenties hebben zorgprofessionals, patiënten en organisaties hiervoor nodig? 

L. Ramerman, Nivel 
Sector: HAP 
Zorgaanbieder: Roha 

Huisartsenpraktijken staan onder grote druk: er zijn te weinig medewerkers, de zorgvraag groeit en de telefoon staat roodgloeiend. Digitale triage, waarbij patiënten digitaal hun klacht doorgeven aan de praktijk, kan hierbij helpen. Toch gebruiken weinig praktijken dit. De reden voor het achterblijven van het gebruik en de effectiviteit van digitale triage, zijn nog onvoldoende onderzocht. Dit project onderzoekt of digitale triage in de Nederlandse huisartsenzorg werkt, voor wie het goed uitpakt en wat er nodig is voor brede implementatie. Ze kijken naar ervaringen van patiënten én zorgverleners, meten of de ervaren werkdruk afneemt, en brengen in kaart welke vaardigheden zorgprofessionals nodig hebben om goed met deze digitale toepassing te kunnen werken. Ze combineren cijfers met gesprekken en observaties in de praktijk. De resultaten helpen om patiënten sneller en beter te helpen, en maken verder inzichtelijk of digitale triage de werkdruk kan verlichten voor huisartsen en assistenten.  

dr. J Helleman PhD, Erasmus MC  
Sector: HAZ  
Zorgaanbieder: Leidsche Rijn Julius Gezondheidscentra  

De ggz kampt met grote uitdagingen. Hybride zorg kan bijdragen aan efficiëntere, veilige en meer persoonsgerichte zorg, maar is nog beperkt. Vooral bij mensen met persoonlijkheidsproblematiek is het aanbod gering, terwijl de behoefte groot is en wachtlijsten groeien. Dit onderzoek ontwikkelt en evalueert een implementatiestrategie voor hybride behandeling van persoonlijkheidsproblematiek in 3 ggz-instellingen en onderzoekt de effecten van de hybride behandelingen. Projectdoelen: inzicht in effecten op respectievelijk cliëntniveau (onder andere ervaren symptomen, functioneren, tevredenheid, regie) en organisatieniveau (onder andere tevredenheid behandelaren, kosten, tijd); inzicht in bevorderende en belemmerende factoren voor implementatie. Het project omvat 4 werkpakketten:

1.  IST-SOLL analyse en cocreatie van de implementatiestrategie
2. implementatiestudie
3. effectstudie met budgetanalyse
4. verspreiding met onder andere ontwikkelen generieke implementatiehandreiking voor ggz en kennisdelingsactiviteiten. 

P. Rohrbach, Open Universiteit 
Sector: GGZ 
Zorgaanbieders: MiSiNeuroPsy, De Viersprong en GGZ-Drenthe 

Steeds meer mensen gebruiken apps om zelf iets te doen aan hun gezondheid. In de huisartsenzorg is nog niet bekend hoe zulke apps het beste gebruikt kunnen worden, wat ze opleveren voor patiënten en zorgverleners, en hoe ze breder kunnen worden ingezet. Ze onderzoeken 3 bewezen effectieve apps: voor urineverlies, duizeligheid en vermoeidheid na kanker. Samen met burgers, patiënten, en zorgverleners kijken ze wat goed gaat en wat lastig is, en verbeteren de apps. Ze testen 4 korte vragen in de apps die gebruikers invullen. Ze kijken of deze vragen duidelijk en betrouwbaar zijn, zodat ze ook in andere apps kunnen worden gebruikt. Ook meten ze effecten op kwaliteit van zorg, bereikbaarheid, kosten en milieu. Tot slot vergelijken ze de 3 apps en werken aan een handleiding om ook andere apps goed in te voeren in de huisartsenzorg. Zo zien ze hoe apps patiënten helpen, hoe ze huisartsenzorg bereikbaar en betaalbaar houden, en hoe dit landelijk kan worden geregeld. 

V.A. van Vugt, MD PhD, Stichting Amsterdam UMC 
Sector: HAZ 
Zorgaanbieders: Amsterdamse Huisartsenalliantie, Instituut Verantwoord Medicijngebruik en Tired of Cancer B.V. 

Het aantal mensen met huidkanker stijgt explosief, wat de druk op huisartsenpraktijken verhoogt. Ongeveer 83% van de consulten voor verdachte plekken blijkt voor goedaardige huidafwijkingen. Een mogelijke oplossing is het inzetten van zelfzorg AI-apps waarmee mensen thuis, foto's van verdachte plekken kunnen maken. Gebruikers ontvangen direct een risicobeoordeling, waarna ze zelf kunnen beslissen of een huisartsbezoek nog nodig is. Hoewel deze apps veelbelovend zijn, ontbreekt praktijkonderzoek naar hun effectiviteit in de eerste lijn en de voorwaarden voor succesvolle opschaling. Met dit project bepalen ze het effect van zo’n app op consulten, kosten en evalueren ze succesfactoren en obstakels. Deze kennis wordt ingezet voor het opschalen van deze apps en het ontwikkelen van richtlijnen en competenties van zorgverleners. Hiermee willen ze onnodige consulten verminderen, zodat huisartsen meer tijd hebben voor patiënten die zorg nodig hebben en de huisartsenzorg toegankelijk blijft. 

M. Wakkee, MD PhD, Erasmus MC 
Sector: HAZ 
Zorgaanbieders: Huisartsenpraktijk L. Broek en CZ groep 

In de jeugdzorg besteden professionals veel tijd aan administratie. Dat kost tijd die ze liever gebruiken voor gesprekken met jongeren en ouders. Met spraakgestuurd rapporteren (SGR) kunnen zij hun verslag inspreken, zodat het automatisch wordt uitgewerkt. Dit kan de werkdruk verlagen, de verslaglegging verbeteren en jongeren en ouders meer betrekken bij wat er wordt opgeschreven. In dit project onderzoeken ze samen met 3 jeugdzorgorganisaties hoe SGR in de praktijk werkt: wat levert het op aan tijd, kwaliteit en tevredenheid, en wat maakt het succesvoller of juist lastiger om te gebruiken? Ze kijken daarbij ook hoe SGR goed kan worden ingevoerd in het dagelijks werk. De resultaten helpen om SGR verantwoord en duurzaam te gebruiken in de jeugdzorg en andere sectoren. Zo dragen ze bij aan minder administratie en meer tijd voor écht contact tussen professional, jongere en gezin. 

L. Boendermaker, Hogeschool van Amsterdam 
Sector: SD 
Zorgaanbieders: Levvel, Jeugdbescherming West, ETZ 

In de ggz gaat veel tijd van behandelaren op aan administratie, vooral aan gespreksverslagen. Dit verhoogt de werkdruk en gaat ten koste van aandacht voor cliënten. Spraakgestuurd rapporteren (SGR), waarbij gesprekken automatisch worden samengevat, kan deze belasting verlichten. Er is nog weinig bekend over de effecten in de praktijk en over wat nodig is voor een duurzame invoering. In dit project meten ze in 3 ggz-instellingen de tijdswinst die SGR oplevert, onderzoeken ze ervaringen van cliënten en professionals en analyseren ze onder welke omstandigheden invoering goed verloopt. Resultaten worden besproken binnen het RIGH:T platform. De opbrengsten zijn relevant voor cliënten (meer aandacht tijdens gesprekken, begrijpelijke verslagen), professionals (minder werkdruk, meer tijd voor zorg), organisaties (inzicht in implementatievoorwaarden) en beleidsmakers (kennis over effecten en haalbaarheid van opschaling). Dit project draagt zo bij aan meer ruimte voor directe cliëntenzorg. 

E. Velthorst, GGZ Noord-Holland-Noord 
Sector: GGZ 
Zorgaanbieders: GGZ Noord-Holland-Noord, GGZ Eindhoven 

Huisartsen hebben een hoge werkdruk door de tijd die nodig is voor de verslaglegging van consulten. Dit gaat ten koste van de tijd voor patiënten en leidt tot stress en lagere kwaliteit van zorg. Met dit project onderzoeken ze of spraakgestuurd rapporteren huisartsen kan helpen. Deze systemen maken automatisch een verslag van het gesprek tussen huisarts en patiënt. Ze kijken of dit leidt tot tijdswinst, minder administratieve lasten en betere communicatie met patiënten. Ook kijken ze hoe patiënten en huisartsen dit ervaren. Daarnaast kijken ze naar de implementatie in de praktijk: welke factoren invoering versnellen of juist vertragen, en hoe opschaling naar meer praktijken haalbaar is. Het onderzoek vindt plaats in meerdere huisartsenpraktijken in Nederland. Ze vergelijken consulten mét en zonder spraakgestuurd rapporteren en interviewen zowel patiënten als huisartsen. Zo ontstaat een volledig beeld van de effecten en kunnen ze handvatten bieden voor brede implementatie. 

R.C.A. van Linschoten, MD PhD, Erasmus MC 
Sector: HAZ 
Zorgaanbieders: Amsterdamse Huisartsen Alliantie, Rijnmond Dokters en Regionale Organisatie Huisartsen Amsterdam 

Zorgprofessionals in ziekenhuizen besteden dagelijks veel tijd aan het registreren van hun bevindingen in het elektronisch patiëntendossier (EPD). Dit kost tijd, is foutgevoelig en zorgt ervoor dat patiënten soms minder aandacht ervaren tijdens het consult. Met spraakgestuurd rapporteren kunnen zorgprofessionals hun bevindingen direct inspreken, waarna deze automatisch in het EPD verschijnen. Dit kan tijd besparen, de kwaliteit van verslaglegging verbeteren en de werkdruk verlagen. In dit project onderzoeken ze de effecten van spraakgestuurd rapporteren binnen 3 vestigingen van een kliniek voor medisch-specialistische zorg kliniekenketen. Ze kijken naar tijdswinst, nauwkeurigheid, kosten en de ervaringen van zowel zorgprofessionals als patiënten. Ook onderzoeken ze wat er nodig is om de technologie op grotere schaal in te voeren, in aansluiting op beleidsstukken als het IZA/AZWA, voor betere zorg, minder administratieve lasten en meer tijd voor de patiënt. 

P.J.T. Rood, HAN University of Applied Sciences 
Sector: MSZ 
Zorgaanbieder: DC klinieken 

Aanbieders van langdurige zorg staan onder toenemende druk. Hybride medicatieaanreiking in intramurale settings kan ondersteunen door cliënten zelfredzamer te maken en zorgprofessionals te ontlasten. Met een medicijndispenser wordt medicatie op vaste of voorgeschreven tijden aangereikt, wat bijdraagt aan veiligheid en efficiëntie. Dit project onderzoekt kennishiaten in bestaand bewijs en ontwikkelt handvatten voor implementatie en opschaling. Ze combineren kwalitatieve methoden (surveys, interviews) met kwantitatieve analyses (tijdsmetingen, logdata). Daarnaast voeren ze een contentanalyse uit op landelijke incidentmeldingen (VMI) rond medicijndispensers. In 2 organisaties in Friesland en Zuid-Holland verzamelen ze praktijkkennis. In meerdere werkpakketten onderzoeken ze adoptie en gebruikskwaliteit van hybride medicatiehulpmiddelen, tijdsbesparing, taakverschuiving in medicatiezorgmomenten en een kosten-batenanalyse.  

Prof. Dr. H.H. Nap, Vilans  
Sector: VVT  
Zorgaanbieder: IVM, Patyna, Pieter van Foreest

Aanbieders van langdurige zorg staan onder toenemende druk. Hybride medicatieaanreiking kan hierbij ondersteunen door cliënten, zorgprofessionals en mantelzorgers te ontlasten. Met een dispenser wordt medicatie op vaste tijden aangereikt, wat bijdraagt aan veiligheid en efficiëntie. Dit project richt zich op het verkrijgen van inzichten in kennishiaten binnen bestaand bewijs en het ontwikkelen van handvatten voor succesvolle implementatie en opschaling. We combineren kwalitatief onderzoek, zoals surveys en interviews, met kwantitatieve methoden, waaronder tijdsmetingen en logdata-analyses. Bij diverse organisaties met landelijke spreiding verzamelen we praktijkkennis. Binnen meerdere werkpakketten onderzoeken we doelgroep en extrapoleerbaarheid, efficiëntie in zorgprocessen, adoptie en zelfredzaamheid van professionals en cliënten, evenals duurzaamheid. 

H.H. Nap, Vilans 
Sector: VVT
Zorgaanbieder: Pieter van Foreest, Liberein, IVM, Alphega Apotheek

Dit project onderzoekt hoe een nieuwe behandeling voor traumaklachten sneller en breder kan worden ingevoerd in de geestelijke gezondheidszorg. Bij GGz Centraal is een groepsbehandeling ontwikkeld waarbij EMDR-therapie wordt gecombineerd met Virtual Reality (VR). Ze onderzoeken welke factoren de invoering en opschaling van deze aanpak bevorderen of belemmeren. Daarnaast onderzoeken ze of deze behandeling net zo goed en veilig is als de gebruikelijke individuele therapie, en of cliënten sneller hun behandeldoel bereiken. Ook brengen ze kosten, wachttijden en verschillen tussen patiëntgroepen in kaart. Ze vergelijken de nieuwe groepsbehandeling met de huidige zorg en verzamelen gegevens over effect, tijd en kosten. Ook spreken ze met cliënten, behandelaren en andere betrokkenen. Het doel is om kennis te ontwikkelen die helpt om deze behandeling succesvol op te schalen, zodat meer mensen met traumaklachten sneller geholpen kunnen worden in de GGZ. 

dr. L.M.A. Braakman-Jansen, Universiteit Twente  
Sector: GGZ  
Zorgaanbieder: GGz Centraal  

Dit project heeft als doel de implementatie van evidence‑based voordelen van slimme infusietechnologie te versnellen. Het project richt zich op het vaststellen van de concrete meerwaarde van slimme infusietechnologie op het gebied van vermindering van medicatiefouten, verbetering van registratie in het elektronisch patiëntendossier (EPD) en reductie van het aantal (onnodige) alarmen aan het bed. Daarnaast wordt onderzocht in hoeverre deze technologie leidt tot minder administratieve lasten, efficiënter alarmbeheer en lagere beheerinspanningen. Dit draagt bij aan zowel een positievere patiëntbeleving — door rust aan het bed — als aan een verbeterde werkervaring voor zorgverleners. Een belangrijk onderdeel van het project is het verkrijgen van inzicht in de financiële en organisatorische impact, en technische oplossingen die in de praktijk succesvol zijn geïmplementeerd. Daarmee ontstaat een onderbouwd beeld van wat werkt, hoe het werkt en onder welke voorwaarden.  

dr. ir. S.J.P.M. Van Engelen PhD, Leids Universitair Medisch Centrum  
Zorgsector: MSZ  
Zorgaanbieder: UMCU en Rijnstate  

Telemonitoring bij COPD wordt in steeds meer Nederlandse ziekenhuizen gebruikt voor (poli-)klinische zorgverlening, maar de manier waarop dit gebeurt verschilt sterk. Daardoor is nog onduidelijk wat de beste aanpak is en hoe dit landelijk kan worden opgeschaald. In dit project onderzoeken de Hogescholen HAN, Hogeschool Utrecht en Windesheim in samenwerking met de ziekenhuizen Rijnstate, Isala, Gelre en Slingeland en (patiënt-)organisaties als Longfonds en Digizo.nu welke factoren bepalen of telemonitoring goed werkt en duurzaam kan worden ingevoerd/opgeschaald. Ze meten effecten op kosten, zorggebruik en ervaringen van patiënten en zorgverleners en vergelijken ziekenhuizen met en zonder ervaring met telemonitoring. De resultaten vertalen ze naar praktische handreikingen en lesmateriaal voor zorgprofessionals en studenten. Zo kunnen andere ziekenhuizen sneller en beter telemonitoring invoeren, met als doel betere zorg, minder belasting voor patiënten en efficiënter gebruik van zorgcapaciteit.  

dr. P.J.T. Rood, HAN University of Applied Sciences  
Sector: MSZ  
Zorgaanbieder: Rijnstate, Isala, Gelre Ziekenhuizen, Slingeland Ziekenhuis  

Dit project onderzoekt hoe beeldzorg in de de VVT passend en duurzaam kan worden ingezet en opgeschaald. Bewijs voor de maatschappelijke waarde en passende inzet van beeldzorg ontbreekt nog grotendeels. Ze onderzoeken daarom onder welke voorwaarden beeldzorg bijdraagt aan goede, persoonsgerichte zorg en ondersteuning.  4 zorgorganisaties in Noord- en Oost-Nederland, mbo- en hbo-instellingen werken hierin samen. Via praktijkmetingen brengen ze tijdswinst, ervaren kwaliteit van zorg en andere opbrengsten in kaart en vertalen dit naar een maatschappelijke businesscase. Ook onderzoeken ze factoren zoals werkdruk, organisatiecultuur en digitale vaardigheden.  Het project levert een praktisch rekenmodel, een toolkit en een indicatiekader op dat helpt bepalen welke cliënten baat hebben bij beeldzorg. De kennis wordt breed gedeeld binnen de sector en het onderwijs om hybride zorg verder te verbeteren.  

I.D. Hagenauw MSc, Hanzehogeschool Groningen  
Sector: VVT  
Zorgaanbieder: ZINN zorg, Carinova, Antonius, Zorggroep Drenthe 

Zorgmedewerkers in de langdurige zorg staan onder druk door personeelstekorten en complexere zorgvragen. Hybride incontinentiezorg ondersteunt hierbij met sensortechnologie die het verzadigingsniveau van incontinentiemateriaal toont, zodat alleen wordt verschoond wanneer dat nodig is. Dit voorkomt onnodige en intieme controles, vermindert verstoring van dag- en nachtrust, verkleint de kans op lekkages en helpt cliënten beter af te stemmen op passend materiaal, wat hun kwaliteit van leven verhoogt. Voor zorgprofessionals betekent dit minder fysieke belasting en lagere werkdruk. In dit project onderzoeken ze in meerdere zorgorganisaties voor welke cliënten hybride incontinentiezorg werkt, wat het oplevert en wat nodig is voor succesvolle invoering. Door sensorgegevens te combineren met observaties, vragenlijsten, interviews en bestaande praktijkkennis ontwikkelen ze onder andere factsheets, meetinstrumenten en handreikingen die veilige, effectieve en doelmatige opschaling ondersteunen.  

Dr. Ir. W.A. Kaptein, Hogeschool Rotterdam  
Sector: VVT  
Zorgaanbieder: Pieter van Foreest, Amsta, Omring 

Dagstructuurondersteuning helpt cliënten bij hun dagplanning. Het herinnert hen aan dagelijkse handelingen en afspraken en biedt cliënten meer ritme en structuur. Doordat zij zo meer dagelijkse handelingen zelfstandig kunnen doen, wordt de zorgmedewerker of naaste, die eerder deze herinneringen gaf, ontlast. In dit project onderzoeken ze hoe het gebruik van verschillende technologieën om dagstructuur te ondersteunen in de praktijk wordt ervaren, welke drempels zich voordoen en hoe deze kunnen worden verlaagd. Gezamenlijk met cliënten, mantelzorgers en zorgverleners brengen ze de toegevoegde waarde in de praktijk in kaart. Ze kijken naar de financiële haalbaarheid en de factoren die van invloed zijn op betaalbare implementatie en opschaling. Ze leren van VVT-organisaties en hun cliënten die op dit moment al gebruik maken van hybride dagstructuur ondersteuning en werken samen aan het optimaliseren van de inzet, zodat voor cliënten de passende inzet kan worden versneld.  

drs. S. Balalic, Hanzehogeschool Groningen  
Sector: VVT  
Zorgaanbieder: De Hoven, Zonnehuisgroep Noord, Treant, Zorggroep Meander/Icare