Drie projecten gehonoreerd voor een snelle vertaling van laboratorium onderzoek naar kliniek
Oncode Institute versnelt de weg van ontdekking naar concrete impact voor patiënten. Via het Clinical Proof-of-Concept (CPoC)-programma, dat is opgezet om fundamenteel onderzoek naar klinische toepassing te brengen, ondersteunt Oncode projecten die sterke wetenschappelijke inzichten vertalen naar tastbare diagnostische of therapeutische innovaties.
Welke drie projecten zijn gehonoreerd?
Samen laten ze zien waar het programma voor staat: diepgaand mechanistisch inzicht omzetten in praktische oplossingen voor patiënten:
• Het verbeteren van de toegang tot huidkankerchirurgie (Geert Litjens, Radboudumc)
• Een niet-invasieve prenatale diagnostische test (Wouter de Laat, UMC Utrecht)
• Het herstellen van de therapiegevoeligheid bij uitgezaaide borstkanker. (Wilbert Zwart, NKI)
Lees hier onder verder!
AI-ondersteuning kan wachttijden verkorten en de toegang tot Mohs-chirurgie vergroten
Niet-melanome huidkanker neemt snel toe, maar het aantal opgeleide Mohs-chirurgen is beperkt, waardoor veel patiënten maandenlang op een wachtlijst staan. Oncode-onderzoeker Geert Litjens (Radboudumc) en zijn team hebben een AI-tool ontwikkeld die tijdens Mohs-chirurgie nauwkeurig basaalcelcarcinomen in bevroren weefsel kan identificeren – een taak die tot nu toe moeilijk te automatiseren was. Het algoritme is getraind op weefsel van meer dan 3000 patiënten en gevalideerd in meerdere internationale centra, en is nu klaar voor klinische tests. Het project valideert de nauwkeurigheid bij complexe retrospectieve gevallen, de workflow efficiëntie, de proceduretijd en test de methode prospectief, met uitbreiding naar andere vormen van huidkanker zoals plaveiselcelcarcinoom.
“AI heeft een enorm potentieel voor de geneeskunde, maar de weg van laboratoriumontdekking naar klinisch gebruik wordt vaak vertraagd door regelgeving en hoge ontwikkelingskosten. Deze nieuwe CPoC-subsidie helpt die kloof voor de behandeling van huidkanker te overbruggen door een cruciaal onderzoek te ondersteunen om te testen of AI de toenemende druk op Mohs-chirurgen kan verlichten”, zegt Litjens. “Door de vertaling naar de praktijk te versnellen, hopen we de toegang tot deze essentiële, weefselbesparende chirurgie voor toekomstige patiënten veilig te stellen”, voegt hij eraan toe.
Op weg naar een allesomvattende, niet-invasieve prenatale genetische test
Elk jaar staan duizenden Nederlandse koppels, die het risico lopen erfelijke kanker door te geven, voor moeilijke keuzes. De huidige opties – pre-implantatie genetische tests of invasieve prenatale diagnostiek – zijn belastend en emotioneel stressvol. Oncode-onderzoeker Wouter de Laat (UMC Utrecht) en zijn team streven ernaar om een volledig niet-invasieve prenatale diagnostische (NIPD) bloedtest voor families met erfelijke kanker in de klinische praktijk te brengen. Prenatale diagnostiek vereist momenteel een invasieve procedure met een klein risico op een miskraam en kan alleen worden uitgevoerd na 11-12 weken zwangerschap, zegt De Laat.
Gezinnen zouden enorm profiteren van een niet-invasieve test waarbij alleen bloed van de moeder wordt afgenomen op een eerder moment in de zwangerschap: rond 8-10 weken. Ons doel is om een veilige, eenvoudige en toekomstbestendige NIPD-methode te ontwikkelen die geschikt is voor alle risicoparen.
Hergebruik van corticosteroïden ter versterking van hormoontherapie bij uitgezaaide borstkanker
Uitgezaaide borstkanker is voor veel patiënten nog altijd ongeneeslijk en de behandelopties na het ontstaan van resistentie tegen endocriene therapie zijn beperkt. Eerdere studies lieten zien dat zeer caloriearme diëten de respons op hormoontherapie kunnen verbeteren. Deze diëten zijn echter moeilijk vol te houden, kunnen de kwaliteit van leven aantasten en brengen gezondheidsrisico’s met zich mee.
Onderzoek van Oncode-onderzoeker Wilbert Zwart (Nederlands Kanker Instituut) heeft verduidelijkt waarom dergelijke diëten de hormonale respons verbeteren: vasten verhoogt het cortisolgehalte, wat leidt tot activatie van de glucocorticoïdreceptor (GR) in tumorcellen wordt, en daarmee de effectiviteit van hormoontherapie verhoogt. Op basis van deze inzichten toonde preklinisch onderzoek aan dat corticosteroïden het effect van vasten op een veilige manier kunnen nabootsen. Hierdoor kan de gevoeligheid voor hormoontherapie worden hersteld, zonder dat patiënten extreme diëten hoeven te volgen.
In de komende fase II- studie wordt onderzocht of toevoeging van corticosteroïden aan de standaard hormonale therapie de resultaten verbetert bij patiënten met ERα-positieve uitgezaaide borstkanker. De studie maakt gebruik van een gepatenteerde gen-signatuur die de activiteit van de glucocorticoïdreceptor (GR) weergeeft, om te helpen bepalen welke patiënten waarschijnlijk het meeste baat hebben bij deze behandeling. Deze studie laat zien dat er mogelijk een eenvoudige, veilige en betaalbare manier is om de effectiviteit van hormoontherapie bij borstkanker te verlengen”, zegt Wilbert Zwart.
Zonder Oncode Institute was deze studie en de snelle vertaling naar de kliniek niet mogelijk geweest. Dankzij het CPoC-programma van Oncode konden we onze ontdekking snel omzetten in een klinische studie, met als doel het verbeteren van de therapeutische mogelijkheden voor patiënten met behulp van bestaande en goedkope medicijnen. Als deze aanpak succesvol is, kan deze breed beschikbare en betaalbare methode de progressie van de ziekte vertragen, intensievere behandelingen uitstellen of voorkomen en de kwaliteit van leven van patiënten verbeteren.