43 wetenschappers ontvangen Vici-beurs

Dr. Anne C. Rios, Prinses Maxima Centrum
Het gedrag van T cellen aansturen voor de behandeling van hersentumoren
T cellen kunnen in het lab aangepast worden, zodat ze tumorcellen kunnen herkennen en aanvallen. Hoe goed dit in patiënten lukt bepaalt of ze voor de behandeling van kanker gebruikt kunnen worden. Dit hangt af van het specifieke gedrag van de cellen in de omgeving van de tumor. In dit onderzoek worden verschillende modellen gebruikt voor het nabootsen van een zeer kwaadaardige hersentumor in kinderen. Met deze modellen testen de onderzoekers hoe goed verschillende T celtherapieën voor deze agressieve vorm van kanker werken en of ze verder verbetert kunnen worden door het aansturen van hun tumor aanvallende gedrag.

Prof. dr. Judith C. Sluimer, Maastricht Universiteit
Reset de bloedvatfunctie van buitenaf om oude bloedvaten te verjongen
Veroudering van de bloedvaten is een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten, zoals hoge bloeddruk, of een hartaanval, maar er is geen goede behandeling voor. De onderzoeker toonde aan dat in buitenste laag van de bloedvaten vinden de eerste tekenen van vaatwandveroudering zichtbaar zijn. Ze wil daarom de functie van cellen in de buitenste laag van de bloedvaten aanpassen om veroudering van de bloedvaten te voorkomen of om te keren. Ze verwacht dat dit nieuwe behandelingsmogelijkheden zal opleveren voor verouderde bloedvaten en resulterende hart- en vaatziekten. Zo kunnen we onze bloedvaten jong houden en gezond oud worden.

Dr. Chun X. Yi, Amsterdam UMC
Het ontrafelen van het microgliale obesogene geheugen dat ten grondslag ligt aan het terugkaatsen van het livan het lichaamsgewicht om obesitas te bestrijden
Gewichtstoename na gewichtsverlies vormt een belangrijk obstakel in de behandeling van obesitas. In dit onderzoek wordt onderzocht hoe microglia in de hersenen van obese mensen een “obesogene herinnering” opslaan, waardoor neuronen worden aangetast die de voedselinname en het lichaamsgewicht reguleren. De pathways die in dit proces worden geïdentificeerd, zullen worden gevalideerd in menselijke hersencellen en bieden nieuwe inzichten die de weg kunnen banen voor effectievere therapieën tegen obesitas.

Prof. dr. Michiel F. Schreuder, Radboudumc
Betere nieren na vroeggeboorte – het PREKID project
Ieder jaar worden er in Nederland meer dan 11.000 kinderen te vroeg geboren. De nieren zijn dan nog niet helemaal aangelegd, maar moeten ineens gaan werken. Dat zorgt ervoor dat aanleg afgeraffeld wordt, waardoor er later hoge bloeddruk en nierschade optreedt. Om dat voor te zijn, gaan onderzoekers bekijken of stamcellen de nierontwikkeling kunnen redden, en of medicijnen kunnen voorkomen dat de weg naar nierschade ingezet wordt.

Prof. dr. Odile A. van den Heuvel, Amsterdam UMC
Dwangmatige hersenen (her)vormen
Hoe de hersenen zich vormen gedurende de ontwikkeling, draagt bij aan het risico op een dwangstoornis (ofwel obsessieve-compulsieve stoornis), met terugkerende gedachten en handelingen. Tegelijkertijd vormen chronische dwangklachten de hersenen door de continue herhaling van gedrag. De hersenen zijn plastisch en dus vatbaar voor behandeling: met intensieve gedragstherapie of met magnetische hersenstimulatie kunnen we de hersenen weer ‘hervormen’. Omdat iedereen anders is (ook de hersenen), zal de behandeling het grootste effect hebben wanneer deze optimaal aansluit bij het profiel van het individu.

Prof. dr. Joost Wiersinga, Amsterdam UMC
Sepsis voorkomen is beter dan genezen
Elke infectie kan zich ontwikkelen tot sepsis, levensbedreigend orgaanfalen dat wordt veroorzaakt door een ontregelde respons van ons immuunsysteem op binnendringende bacterien of virussen. De sterfte is hoog en, naast antibiotica of antivirale middelen, bestaat er geen specifieke behandeling voor sepsis. De focus van dit project is om de overgang van een ongecompliceerde infectie naar sepsis beter te begrijpen. Zo kan toekomstige zorg voor sepsis worden verschoven van behandeling naar preventie.

Dr. Niels P. Riksen, Radboudumc
Een tweede hartaanval voorkomen
Van alle mensen die een hartaanval doormaken, krijgt ongeveer tien procent binnen twee jaar opnieuw een hartaanval or herseninfarct. Dit project onderzoekt welke mechanismen hieraan ten grondslag liggen. In het bijzonder richt het zich op de rol van het afweersysteem in het ontstaan van hartaanvallen. Met deze resultaten kunnen artsen beter de individuele kans voorspellen dat patiënten nogmaals een hartaanval krijgen. Ook helpen de resultaten om nieuwe behandelingen te ontwikkelen om dit risico te verkleinen.

Dr. Stefan Nierkens, UMC Utrecht, Prinses Maxima Centrum 
Een gezonde thymus om de werking van celtherapie in kinderen te verbeteren
Kinderen met moeilijk te behandelen bloedkanker of aangeboren foutjes in het afweersysteem of stofwisseling kunnen als laatste redmiddel behandeld worden met een stamceltransplantatie. Helaas werkt dit maar in de helft van de behandelde kinderen. Er zijn aanwijzingen dat kinderen met een sneller herstel van afweercellen betere overlevingskansen hebben dan kinderen met een langzamer herstel. Wij onderzoeken daarom welke factoren belangrijk zijn voor een snel herstel van de getransplanteerde afweercellen, met speciale aandacht voor een verrassende rol van de thymus. Een snel herstel van de thymus zou de overleving en kwaliteit van leven na een stamceltransplantatie kunnen verbeteren.