Succesvolle innovaties snel opschalen? De STZ Innohub maakt er werk van.

Overal in Nederland werken zorgspecialisten en innovatieteams om toekomstige zorg toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief hoogstaand te houden. ‘In de Innohub verzamelen we innovaties die in de 27 afzonderlijke STZ-ziekenhuizen waardevol zijn gebleken’, vertelt projectleider Hanne Nijhuis. ‘En we kijken: hebben anderen hier ook iets aan? Zo ja, dan kunnen we dankzij de structuur van de STZ heel snel opschalen naar de andere ziekenhuizen. Bijzonder, want in de context van het landelijke zorglandschap duurt dat normaal gesproken jaren. Binnen de STZ-omgeving, waarin ziekenhuizen elkaar goed kennen en vertrouwen, hebben we eigenlijk alleen enthousiaste mensen nodig. De structuren om er een succes van te maken staan al.’

Wat maakt opschaling kansrijk? 

Wat meestal vertraagt bij het opschalen van innovaties, is dat er veel partijen betrokken zijn. En vaak hebben die belangen en procedures die niet op elkaar aansluiten. ‘Binnen de Innohub hebben we daar geen last van’, weet Aniek van Loon. Zij is programmamanager Innovatie bij STZ. ‘Wij kunnen bijvoorbeeld supersnel besluiten of we een innovatie willen uitrollen. Met een interne toets kijken we of een innovatie doelmatig is volgens de criteria van het Integraal Zorgakkoord (IZA) én we toetsen of de opschaling een goede kans maakt. Dat laatste heeft te maken met verschillende factoren waar we nog steeds veel over aan het leren zijn. Denk aan de beschikbare data en techniek, patiëntenpopulatie en bestaande netwerken. En het is fijn als er al interactie is rond een innovatie. Als er al 2 of 3 ziekenhuizen zijn die iets een briljant idee vinden, schaalt het natuurlijk makkelijker op.’ 

Pragmatiek en flexibiliteit 

Blijkt een innovatie na de interne toets doelmatig en opschaalbaar? Dan is het een kwestie van doen. Aniek: ‘Dat is in het huidige zorgsysteem heel verfrissend, dat je gewoon kunt gáán. Dat je kunt bellen en zeggen: 'We hebben een werkgroep, doe je mee?' Die pragmatiek die de Innohub brengt, maakt dat we binnen STZ heel makkelijk kunnen versnellen. En wat ook helpt: qua context lijken topklinische ziekenhuizen veel op elkaar. Dus als je een innovatie opschaalt van 1 naar 3 ziekenhuizen, kun je daar zó veel van leren dat je daarna heel makkelijk van 3 naar 27 gaat. Daar zit een enorme efficiëntie en winst. Tot slot kunnen we dankzij onze opzet de processen waar de innovatie voor in de plaats komt makkelijk afschalen. Ook dát is een belangrijk aspect van innoveren.’ 

Samen de zorgtransformatie versnellen 

Voor ziekenhuismedewerkers is de Innohub vooral een online omgeving waar ze innovaties en implementatietips met elkaar delen. ‘Wij zorgen dat de zorgprofessionals hun ideeën met elkaar kunnen uitwisselen. En daarbij gaat het om zorgmedewerkers van de verschillende ziekenhuizen, maar bijvoorbeeld ook innovatiemanagers en -coaches’, vertelt Hanne. ‘In de korte tijd dat we hiermee bezig zijn, hebben zij al 31 innovaties gedeeld. Als je er goed over nadenkt, is dat écht uniek. Formeel gezien zijn de ziekenhuizen concurrenten van elkaar, maar de verenigingscultuur van de STZ breekt dat mooi open. Iedereen is er heilig van overtuigd dat we dit met elkaar moeten willen. En naarmate mensen zien dat het daadwerkelijk impact heeft, zien we de interactie op de hub steeds groter worden.’ 

Goedkoper én prettiger 

Dat er veel goede ideeën te delen zijn, bleek laatst mooi tijdens de STZ Innovatiechallenge, georganiseerd door de Innohub. Dit jaar deden 74 innovaties mee. Hanne: ‘Finalisten waren onder meer een oplossing waarmee patiënten thuis zelf een katheter kunnen verwijderen en een manier om mantelzorgers een rol te geven in het ziekenhuis.’ Hij legt uit waarom hij bewust 2 voorbeelden noemt van innovaties die de zorg meer in handen plaatsen van mensen zelf. ‘In de media wordt daar weleens negatief over gedaan: “Allemaal bezuinigingen”, zeggen ze dan. Ja, het bespaart kosten, dat klopt. En het heeft ook direct positieve impact. Het maakt de zorg namelijk efficiënter en prettiger voor patiënten. Die vertellen hoe fijn het was dat ze geen vervoer naar het ziekenhuis hoefden te regelen om de katheter te verwijderen. Of dat hun partner ze in het ziekenhuis mocht wassen in plaats van een vreemde. Deze innovaties laten goed zien dat er win-winsituaties mogelijk zijn.’ 

Innovaties óver verschillende zorgpaden heen 

De Grand Jury Prijs ging naar Digitale geboortezorg: Gezond zwanger van het Medisch Spectrum Twente (MST). Daar lijkt op het eerste gezicht niet veel nieuws aan, vertelt Aniek. ‘Het is een app waarin zwangeren op een interactieve manier informatie krijgen over hun gezondheid. Dat bestaat in het commerciële circuit al voor gezonde zwangeren en in de ziekenhuiszorg al voor vrouwen met gezondheidsproblemen. Wat wél nieuw is: deze app brengt die 2 werelden bij elkaar. Iedereen kan er gratis gebruik van maken via de verloskundige en áls er gezondheidsproblemen ontstaan, vindt het ziekenhuis relevante informatie op een bruikbare manier in de app. De kans op zwangerschappen met een goede uitkomst wordt hier echt veel groter van. De jury zei dan ook: “Dit willen we morgen nog voor iedereen, eigenlijk het liefst gisteren."'

Pioniers in transformatie 

De toekomst van de STZ Innohub is gegarandeerd tot juli 2026, maar de ambities reiken veel verder. Aniek: ‘Natuurlijk! Dankzij de subsidie van ZonMw konden we een start maken met dit spannende en bijzondere pionierswerk. Maar we proberen een compleet systeem te veranderen, dat kost tijd!’ Hanne vult aan: ‘Eigenlijk zijn wij zelf ook continu aan het innoveren. Dus daar blijven we voor en achter de schermen aan werken, op verschillende niveaus. Natuurlijk hopen we dat we ons werk op deze plek centraal voort mogen zetten. En dat we straks trots terug kunnen kijken op de bijdrage die we met elkaar hebben geleverd aan deze transformatie.’