Samenwerkingsverband Phizi: samen werken aan de juiste zorg op de juiste plek voor huidaandoeningen

Samenwerkingsverband Phizi, opgericht door medisch specialist Gijs van Couwelaar, is één van de projecten die vanuit het ZonMw-programma 'Juiste Zorg op de Juiste Plek' subsidie heeft ontvangen. Binnen dit project worden eenvoudige specialistische ingrepen bij de huisarts uitgevoerd, waardoor onnodige doorverwijzingen naar het ziekenhuis worden voorkomen.

Zorg voorkomen, verplaatsen en vervangen

Zorg voorkomen, verplaatsen en vervangen. Dat is de essentie van het ZonMw-programma 'Juiste Zorg Op de Juiste Plek' (JZOJP). Het programma JZOJP richt zich op regionale samenwerkingsverbanden van zorg- en ondersteuningsprofessionals en -organisaties die mensen goed op elkaar afgestemde zorg, ondersteuning en welzijn bieden. Uitgangspunt is dat de ondersteuning en zorg past bij wat mensen nodig hebben én waar zij behoefte aan hebben. Ook ondersteunt ZonMw regionale samenwerkingsverbanden die onnodig dure of overbodige zorg voorkomen en de zorg verplaatsen naar dichter bij de mensen thuis. Ook stimuleren wij vervangende en/of nieuwe zorgvormen, zoals e-health of maatschappelijk werk. 

Het samenwerkingsverband ‘Phizi’ is één van de netwerken die vanuit het programma Juiste Zorg op de Juiste Plek subsidie heeft ontvangen van ZonMw. Binnen dit project worden eenvoudige specialistische ingrepen bij de huisarts uitgevoerd, waardoor onnodige doorverwijzingen naar het ziekenhuis worden voorkomen.
In onderstaand artikel leest u meer over Phizi en  hoe dit samenwerkingsverband bijdraagt aan de juiste zorg op de juiste plek.

‘Flying doctors’ behandelen huidaandoeningen bij de huisarts

Duizenden mensen melden zich wekelijks in het ziekenhuis met verdachte of te opereren plekjes op de huid. Veel van die bezoekjes blijken onnodig. Medisch specialist Gijs van Couwelaar bedacht een concept om eenvoudige specialistische ingrepen waarvoor een patiënt anders naar het ziekenhuis zou moeten, bij de huisarts te doen. Het resultaat is dat 93 procent van dergelijke huidklachten die bij de huisarts binnenkomen in de eerste lijn behandeld wordt.

Van Couwelaar richtte in 2015 het samenwerkingsverband Phizi op. Tijdens een coschap in Malawi had hij gezien hoe een gespecialiseerde arts naar afgelegen dorpen reisde om op locatie patiënten te helpen. Waarom zou dat in Nederland niet kunnen, vroeg hij zich af. Veel ingrepen bij huidaandoeningen vragen wel specialistische expertise, maar hoeven niet per se in een ziekenhuis uitgevoerd te worden.

Verplaatsen van zorg

Terug in Nederland ging hij als plastisch chirurg aan de slag bij Ziekenhuisgroep Twente (ZGT) en werkte hij zijn idee verder uit. Rond die tijd leerde hij op een symposium over huidkanker in de eerste lijn Martijn Meijs kennen, dermatoloog in het BovenIJ ziekenhuis in Amsterdam-Noord. Beide artsen waren het erover eens dat laagcomplexe ingrepen, mits geconcentreerd en onder bepaalde voorwaarden,  verplaatst kunnen worden naar de huisartsenpraktijk door een specialist ‘in te vliegen’. 

In 2020 kreeg samenwerkingsverband Phizi een zogeheten startimpuls van ZonMw om het samenwerkingsverband verder te brengen. Daarmee werd in het oosten van het land een project opgezet met zorgverzekeraar Menzis. “De samenwerking met ZonMw voelt als erkenning”, zegt Van Couwelaar. Inmiddels werken tien huisartsenpraktijken in onder meer Twente, Amsterdam, Den Haag en Huizen samen met Phizi. Naar het spreekuur komen niet alleen patiënten uit de eigen praktijk van de huisarts, maar ook van omliggende praktijken.

Afbeelding
Portretfoto van Gijs van Couwelaar
De huisarts krijgt een patiënt op het spreekuur met een huidafwijking die mogelijk chirurgische behandeling behoeft. Hij maakt een foto en verstuurt die met korte beschrijving via een beveiligde app voor beoordeling door een medisch specialist in het ziekenhuis
Gijs van Couwelaar
medisch specialist, Ziekenhuisgroep Twente (ZGT)

Triage op afstand

“Het principe is eenvoudig”, legt Van Couwelaar uit. “De huisarts krijgt een patiënt op het spreekuur met een huidafwijking die mogelijk chirurgische behandeling behoeft. Hij maakt een foto en verstuurt die met korte beschrijving via een beveiligde app (conform de AVG) voor beoordeling door een medisch specialist in het ziekenhuis. Andere huisartsen kunnen meekijken. De dermatoloog beoordeelt de huidafwijking  en overlegt indien nodig met een plastisch chirurg en een oncologisch chirurg. Dan volgt een reactie met drie opties: een advies waar de huisarts zelf mee verder kan, een chirurgische behandeling door een specialist bij de huisarts óf een verwijzing naar het ziekenhuis.”

De specialist houdt regelmatig spreekuur bij de huisartsenpraktijk. Een aantal zaken moet daarvoor vastgelegd worden in een samenwerkingsovereenkomst, vertelt Meijs. “In de eerste plaats moet er een geschikte behandelkamer zijn, die op de juiste manier is uitgerust en voldoet aan kwaliteitscriteria. De huisarts zorgt samen met Phizi dat de benodigde materialen er zijn en dat de infectiepreventie in orde is.”

De huisarts stelt ook een assistent beschikbaar die de specialist ondersteunt. “Onze ervaring is dat doktersassistenten het heel leuk vinden om te doen”, zegt Meijs. “Het is weer eens iets anders. Van tevoren praten we ze bij, zodat ze weten wat ze moeten doen. De huisarts kijkt zelf ook regelmatig mee. Zo leren we van elkaar.”

Afbeelding
Portretfoto Martijn Meijs
Ik leer zelf veel van de huisartsen en zij leren weer van mij: gedoseerde kennisoverdracht waar nodig en gewenst. Daarnaast dragen we bij aan zorgvernieuwing die helpt om de zorg goed, toegankelijk en betaalbaar te houden
Martijn Meijs
dermatoloog in het BovenIJ ziekenhuis in Amsterdam-Noord

Voorkomen van zorg

De werkwijze van Phizi heeft veel voordelen, betoogt Van Couwelaar. Door de triage op afstand worden onnodige doorverwijzingen naar het ziekenhuis voorkomen en neemt de druk op het ziekenhuis af. Van de aangemelde huidaandoeningen blijft 93 procent in de eerste lijn. Ruim driekwart daarvan wordt behandeld door de bezoekende specialist, de rest kan de huisarts – indien hij of zij dat wenst – zelf behandelen. 

Een ander voordeel is dat patiënten gewoon naar hun eigen huisarts kunnen. “Het gaat vaak om oudere patiënten die anders moeten regelen dat een mantelzorger hen naar het ziekenhuis vervoert. Dat hoeft nu vaak niet meer.” Verder zijn de kosten voor het gebruik van een behandelkamer bij de huisarts veel lager dan die van het ziekenhuis. 

Patiënten waarderen de zorg door de specialist op locatie gemiddeld met een 9,2. Huisartsen geven een 8,5 voor de samenwerking. “De tien deelnemende specialisten zijn ook heel tevreden”, vertelt Meijs, die zelf een dag in de week het ziekenhuis uit gaat om in drie huisartsenpraktijken spreekuur te houden. “Het is inspirerend om in een andere omgeving én met andere mensen te werken. Ik leer zelf veel van de huisartsen en zij leren weer van mij: gedoseerde kennisoverdracht waar nodig en gewenst. Daarnaast dragen we bij aan zorgvernieuwing die helpt om de zorg goed, toegankelijk en betaalbaar te houden.”

Bekendheid vergroten

Onlangs heeft het samenwerkingsverband een tweede subsidie toegekend gekregen van ZonMw; de zogeheten uitvoeringsimpuls. Die impuls zal Phizi onder meer gebruiken om de bekendheid te vergroten en meer dokters bekend te maken met de Phizi-werkwijze. “We hebben de afgelopen jaren onze werkwijze ontwikkeld en willen die graag verspreiden”, zegt van Couwelaar. “We komen graag in contact met specialisten en huisartsen die ook op deze manier willen werken.”

Patiënten verder helpen

Christiaan Ras is huisarts bij Huisartsenpraktijk Tuindorp Nieuwendam. In de praktijk werken vier huisartsen, die samen zo’n 8000 patiënten hebben. Sinds april 2023 houdt dermatoloog Martijn Meijs, namens zijn vakgroep Dermatologie in het BovenIJ ziekenhuis, wekelijks spreekuur in de praktijk. 

“Als ik een patiënt zie met een huidklacht die ik niet vertrouw of die om andere reden mogelijk een chirurgische ingreep nodig heeft, stuur ik een foto naar Martijn. Meestal krijg ik binnen een aantal uur een reactie en kan ik de patiënt informeren. Voor de patiënt heeft het veel voordelen: die weet snel waar hij aan toe is en kan dicht bij huis behandeld worden als dat nodig is. Voor mij als huisarts is de winst dat ik patiënten sneller kan helpen. Bijkomend voordeel is dat ik steeds meer weet over huidaandoeningen, ook door vragen van collega’s die ik langs zie komen in de app.”
 

Tekst: Jos Leijen
Eindredactie: ZonMw