Internationale erkenning voor hoogleraar Paula Sterkenburg

Ze was al geen onbekende, in vakkringen in binnen- en buitenland. Haar wetenschappelijke publicaties, boeken, video’s, interventies, apps en serious games krijgen al langer internationaal erkenning. Maar de ICEVI Europe Award is wel de kers op de taart.

‘Het is een erkenning voor al het werk dat wij doen. Ik zeg expliciet wij, want ik doe dit natuurlijk niet alleen. Zonder mijn collega-wetenschappers, praktijkprofessionals, alle cliënten en hun families, Bartiméus, de Vrije Universiteit en ZonMw was dit resultaat niet mogelijk.’ Wat is dat resultaat? Waar houdt Paula Sterkenburg zich mee bezig?

‘Stel een ouder spreekt een kindje met een visuele beperking toe. Om zich op de ouder te richten, draait het kind zijn oor naar de ouder. De ouder kan denken: mijn kind wil mij niet. Een misinterpretatie, want mensen met een visuele beperking vertonen nu eenmaal ander non-verbaal gedrag, hebben een andere mimiek. Dat maakt sociale relaties moeilijk’, vertelt Paula. 

Het verbeteren van sociale relaties van mensen met een visuele of visuele-en-verstandelijke beperking is al ruim 30 jaar Paula’s passie. Opvallend daarbij is de inzet van ICT als hulpmiddel én de combinatie van wetenschap en praktijk. Hoe is dat zo gekomen?

‘34 jaar geleden kwam ik uit Zuid-Afrika naar Nederland voor een tussenjaar na mijn studie klinische psychologie. Dat werd 2 jaar, 3 jaar… Op een gegeven moment kon ik bij Bartiméus, expertisecentrum voor mensen met een visuele beperking, als begeleider aan de slag. Ik vond en vind het heel bijzonder om met mensen met een visuele en/of verstandelijke beperking te werken. Mede door mijn psychologiestudie ben ik geïnteresseerd in sociale relaties en gehechtheid. Dat thema behoort tot het DNA van Bartiméus. Toen was de match snel gemaakt.’
Na het behalen van haar Nederlandse doctoraalexamen psychologie ging Paula als gz-psycholoog bij Bartiméus aan het werk. Het werd de start van een vruchtbare wetenschappelijke carrière tot aan bijzonder hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam. ‘Daarbij kijk ik altijd naar de relatie wetenschap en praktijk.’

Haar praktijkgerichte onderzoek steunt op 4 pijlers vertelt Paula Sterkenburg. ‘De eerste is preventie: wat kun je doen om problemen in sociale relaties van en met mensen met een visuele en/of verstandelijke beperking te voorkomen? Vervolgens: hoe kan je signaleren of er problemen zijn? De derde: hoe kan je sociale relaties bevorderen of verbeteren? En ten slotte: hoe kun je relaties herstellen als er problemen zijn?’ 

Om die vragen te beantwoorden, deed Paula samen met collega’s en PhD’s talloze onderzoeken, publiceerde vele artikelen, maar ook ontwikkelde ze interventies en produceerde ze video’s en verschillende apps, waaronder serious games. ‘Paula's toewijding en kennis hebben een enorme impact. Ze maakt complexe wetenschappelijke kennis toegankelijk en toepasbaar, waardoor het leven van onze cliënten direct verbetert’, aldus Julianne Meijers, bestuurder van Bartiméus, bij de bekendmaking van de ICEVI Europe award.

Die combinatie wetenschap en praktijk komt vooral tot uiting in de academische werkplaats Affect-Us, waarvan Paula coördinator is. In een academische werkplaats werken onderzoekers, praktijkprofessionals en ervaringsdeskundigen samen aan boeken, apps, publicaties, games, netwerkbijeenkomsten en tools die je direct kunt toepassen in de praktijk. Zoals de Wereld van Empa, een serious game waarin begeleiders en ouders van kinderen met een beperking leren wat het effect is van sensitief en empathisch reageren en de EMB Hi Sense app, gericht op het verhogen van sensitiviteit voor mensen met ernstig meervoudige beperkingen (EMB).

Heel trots is Paula op de game ‘Jij&ik’. Die bevordert sociale relaties bij mensen met een licht verstandelijke beperking. ‘De grote subsidie die we ontvingen uit het ZonMw-programma Gewoon Bijzonder, zorgde ervoor dat we veel impact kunnen maken.’

Wat wil Paula nog bereiken? ‘Ik zou graag nog meer aan preventie werken. Wat je kunt voorkomen, hoef je niet te repareren. Ook zou ik moderne technologie, zoals AI, intensiever willen inzetten. En ik zou onze kennis nog meer internationaal willen uitdragen en bundelen.’
Wat kan ZonMw daaraan bijdragen? ‘De internationale contacten aanreiken bijvoorbeeld. Maar vooral oog blijven houden voor de kleine doelgroepen, zoals mensen met een visuele en/of verstandelijke beperking.’