Implementatie-impuls van onderzoek naar hersen- en psychische aandoeningen

De gehonoreerde projecten zijn:

1. De Leiden Navigatie Training: Implementatie van serious gaming behandeling van verdwaalklachten
   Mensen die hersenletsel meemaken krijgen vaak te maken met verdwaalklachten (30-50%). Wij hebben als onderzoekers en zorgverleners een digitale training ontwikkeld die mensen helpt weer de weg te vinden. Deelnemers leren welke navigatiestrategieën ze het beste kunnen toepassen om de weg te vinden en hoe je dat doet. Bij afronding van het project is de training klaar om in heel Nederland toe te passen en te zorgen dat mensen weer vol vertrouwen op pad kunnen.
2. Het Slaap & Psyche adviespunt: betere zorg met bestaande expertise voor slaap en psychiatrie
   Psychiatrische stoornissen en slaapstoornissen komen zeer vaak samen voor, zowel in de ggz als in de slaapzorg. Soms is er bijkomende verslaving. Psychische problemen en slaapproblemen onderhouden en versterken elkaar, met negatieve impact op welbevinden en functioneren. Ggz en slaapzorg zijn echter gescheiden. Hierdoor zijn behandelingen niet efficiënt en niet optimaal, met langdurige klachten en verminderd functioneren tot gevolg. In het Slaap & Psyche adviespunt worden de eerste stappen gezet om deze zorg te integreren.
3. Implementatie van een home-based computergestuurd cognitief revalidatie programma voor NAH patiënten
   Cognitieve klachten komen vaak voor na niet-aangeboren hersenletsel (NAH). Dit zijn bijvoorbeeld klachten van het geheugen, de aandacht en concentratie. We behandelen deze klachten met persoonlijke strategietraining in combinatie met een computergestuurd cognitief revalidatieprogramma, vergelijkbaar met een computerspel. Door veel oefenen kan een steeds hoger niveau bereikt worden. Patiënten willen ook graag thuis oefenen. Nu er een internetversie van het programma beschikbaar is, willen we dit thuisrevalidatieprogramma gaan implementeren en evalueren binnen het poliklinisch revalidatietraject.
4. Implementatie van effectieve slaapinterventies bij mensen met een ernstige psychiatrische aandoening
   Mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen (EPA) ervaren vaak slaapproblemen, die hun dagelijks functioneren en welzijn sterk beïnvloeden. Er is momenteel weinig aanbod, ondanks bewezen effectiviteit van niet-medicamenteuze behandelingen zoals Cognitieve Gedragstherapie voor Insomnie (CGT-i). Een verkennend onderzoek van MIND bevestigt de behoefte aan praktische en laagdrempelige hulpmiddelen. Dit project richt zich op het implementeren van CGT-i, aangevuld met innovatieve hulpmiddelen, in de ggz. In samenwerking met cliënten, ervaringsdeskundigen en zorgprofessionals maken we slaapzorg breed toegankelijk.
5. Implementatie van de (online) groepspsycho-educatiecursus voor mensen met een bipolaire aandoening
   Groepspsycho-educatie (PE) is een van de meest effectieve interventies voor mensen met een bipolaire aandoening en hun naasten om zelfregie te bevorderen en recidieven te beperken. De interventie is echter niet breed toegankelijk, mensen nemen relatief laat in het verloop van de aandoening deel en de samenstelling van de groep is niet afgestemd op specifieke behoeften zoals de levensfase. Ook is er de wens dat ervaringsdeskundigen participeren in de cursus. Wij willen de toegankelijkheid vergroten door het implementeren van een interactieve groepspsycho-educatie online en verbeteren van beschikbaarheid van fysieke groepspsycho-educatie.
6. Implementatie Handreiking goede zorg bij NAH+
   Wat als je hersenletsel en een psychische aandoening tegelijk hebt?  De wensen en behoeften van mensen met NAH + (ernstige) psychische problematiek zijn door het Kenniscentrum NAH+ samen met cliënten, naasten en zorgprofessionals vertaald in de Handreiking goede zorg NAH+. In dit project willen we samen met de betrokkenen de handreiking implementeren.  Door middel van een leergemeenschap, kennis uitwisseling en praktische ondersteuning te bieden. Om op deze manier de best mogelijke zorg te kunnen geven.
7. Implementatie van kennis over Hoofd, Hart en Hormonen voor interdisciplinaire vrouwspecifieke zorg
   Vrouwen met psychische problemen merken vaak toename van hun klachten in perioden met hormonale schommelingen, en sommigen hebben in de perimenopauze een verhoogde kans op hartklachten. In de huidige zorg worden deze klachten vaak door verschillende artsen behandeld. Binnen het Hoofd Hart en Hormonen (H3) netwerk werken een psychiater, cardioloog en gynaecoloog samen en delen hun kennis. Hierdoor wordt de samenhang tussen deze klachten helder en kunnen zij deze klachten gezamenlijk sneller en beter behandelen.
8. Implementatie van PREMs voor transitie naar passende netwerkzorg voor mensen met NAH/CVA
   Bij de zorg voor mensen met een Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH), waaronder Cerebraal Vasculair Accident (CVA), zijn meerdere zorgverleners en -organisaties betrokken. Dit wordt regionale netwerkzorg genoemd. Op basis van de ervaringen van zorgverleners en netwerk-coördinatoren wordt de kwaliteit van netwerkzorg geëvalueerd. Het doel van dit project is om de ervaringen van patiënten te meten om ook PREMs (Patient Reported Experience Measures) te gebruiken ter verbetering van de kwaliteit van regionale netwerkzorg voor mensen met een Niet Aangeboren Hersenletsel/Cerebraal Vasculair Accident.
9. Implementatie van uniform protocol voor cognitieve monitoring tijdens wakkere hersentumoroperaties
   Tijdens zogenaamde “wakkere” hersenoperaties kunnen we monitoren of specifieke hersengebieden een rol spelen bij belangrijke functies (zoals spreken, bewegen, zien). Echter wordt momenteel niet met alle belangrijke functies standaard rekening gehouden. Een voorbeeld hiervan zijn de zogenaamde executieve functies. In een eerder project met vier internationale neurochirurgische ziekenhuizen hebben we een protocol ontwikkeld voor het bewaken van deze functies. Dit protocol willen we ter beschikking stellen aan alle neurochirurgische ziekenhuizen in Nederland. 
10. Leven met niet-aangeboren hersenletsel vanuit betekenisvolle plekken
    Leven met de fysieke en cognitieve beperkingen die niet-aangeboren hersenletsel met zich meebrengen, kan ingewikkeld zijn. In ons eerdere interdisciplinaire actieonderzoek hebben we een vernieuwend perspectief en een praktische methodiek ontwikkeld, waarin het herstelproces benaderd wordt vanuit betekenisvolle alledaagse plekken: Home & Place making (HMP). We implementeren de HPM-methodiek die ondersteunt bij het stap voor stap, plek voor plek weer opbouwen van het leven, na een ontwrichtende gebeurtenis. Hierbij werken we nauw samen met ervaringsdeskundigen.
11. Meer BEkendheid en GRIP voor mensen met FNS middels een online educatiemodule (BEGRIP)
    Functionele Neurologische Stoornis (FNS) komt voor bij 85.000 Nederlanders. Educatie over de diagnose en behandeling is een essentiële, eerste stap in de behandeling. Idealiter zou er een persoonlijk biopsychosociaal verklaringsmodel opgesteld moeten worden. Goede uitleg vergroot acceptatie van de diagnose, wat het behandelsucces bevordert en zorgkosten verlaagt. In de praktijk schiet de educatie echter vaak tekort door gebrek aan tijd en expertise bij de neurologen. Hierdoor ervaren veel patiënten een kloof tussen diagnose en behandeling, wat tot vermindering van de effectiviteit van zorg leidt.
12. Op Weg naar Thuis: een optimaal leefmilieu voor mensen met het syndroom van Korsakov
    Het syndroom van Korsakov is een ernstige hersenaandoening die wordt gekarakteriseerd door cognitieve en psychiatrische symptomen. De meeste mensen met syndroom van Korsakov wonen in gespecialiseerde verpleeghuizen, echter voelen zij zich hier niet thuis. In samenwerking met cliënten met syndroom van Korsakov wordt bij zorgorganisatie Saffier een woonvorm ingericht die aansluit op hun wensen en mogelijkheden. 5-9 cliënten met syndroom van Korsakov zullen in 2025 naar deze ‘Eigen Regie woonvorm’ verhuizen. Dit project koppelt een evaluatieonderzoek aan dit proces. 
13. PETRA dagboeken als ondersteuning bij gepersonaliseerde hybride zorg in de GGZ
    Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat het bijhouden en bespreken van dagboeken in de geestelijke gezondheidszorg (ggz) van toegevoegde waarde is. Hiermee kunnen we winnen in behandeleffect, wachtlijsten verkorten en meehelpen om de ggz toegankelijk te houden. Met behulp van een digitaal dagboek, genaamd PETRA, stellen cliënten samen met hun zorgverlener een set vragen samen die meerdere malen per dag wordt ingevuld via hun smartphone om inzicht te krijgen in dagelijkse patronen van stemming, activiteiten en situaties. Het PETRAdagboek is geïntegreerd in het elektronisch patiëntendossier en wordt al gebruikt in vijf GGZ-instellingen. Het projectdoel is de implementatie van PETRAdagboeken te optimaliseren in de standaardzorg. 
14. REHABILITY-4-ALL: Intensieve revalidatie voor kinderen en jongeren met niet-aangeboren hersenletsel
    Onderzoek laat zien dat véél bewegen in de vroege fase van revalidatie kan bijdragen aan herstel na niet-aangeboren hersenletsel (NAH), vooral bij kinderen. Daarom hebben we REHABILITY ontwikkeld, een intensieve behandelaanpak van 3 tot 5 uur bewegen per dag. Met REHABILITY-4-ALL wordt deze aanpak geïntroduceerd en geïmplementeerd in alle klinische kinderrevalidatiecentra. Hierdoor gaan kinderen méér bewegen tijdens hun herstelfase, kunnen beter herstellen en weer makkelijker kunnen meedoen in de maatschappij. 
15. Samen beslissen over ECT ondersteund door AI
    Behandeling van ernstige psychiatrische aandoeningen, zoals electroconvulsietherapie, is intensief en kan ernstige bijwerkingen veroorzaken. Uit onderzoek is bekend welke voorspellers voor electroconvulsietherapie-uitkomst klinisch relevant zijn. Echter wordt deze kennis niet systematisch toegepast in de praktijk. Eerder werd in UMC Utrecht een AI-model ontwikkeld om voorspellingen te doen over de effectiviteit van electroconvulsietherapie bij depressie. De bijbehorende tool kan het samen beslissen van arts en patiënt over electroconvulsietherapie ondersteunen, waardoor electroconvulsietherapie doelmatiger kan worden ingezet. 
16. Samen-werken aan werk voor alle patiënten met een beroerte
    Beroerte is een ernstige aandoening die zonder waarschuwing mensen overvalt en met beperkingen gepaard kan gaan. Dit kan een grote impact hebben, zeker als ze nog volop in het werkzame/studerende leven staan. De zorg voor deze patiënten is niet ingericht om hen adequaat te behandelen en ondersteunen bij het zo goed mogelijk oppakken van werk/ studie. Om de kwaliteit van zorg voor patiënten te verbeteren, hebben we voor jonge patiënten met een herseninfarct arbeidsgerichte zorg ontwikkeld, waarin terugkeer naar werk/studie een expliciet behandeldoel is. In dit project gaan we onze kennis en ervaring gebruiken om alle mensen met een beroerte in het Radboudumc te helpen weer naar behoefte en vermogen aan het werk te gaan of te studeren. Daarnaast gaan we in een ander (niet-academisch) ziekenhuis onderzoeken wat er nodig is om deze zorg daar ook te bieden en te implementeren aan mensen met een beroerte. We willen hiermee de kansen op werk of studie vergroten.
17. Triageboxx tegen versnippering in de zorg voor ontwikkelingsproblemen
    Kinderen en jeugdigen krijgen steeds vaker diagnoses zoals autisme en ADHD en rapporteren steeds vaker angst en somberheidsklachten. De zorg voor deze ontwikkelingsproblemen kraakt dan ook steeds meer in zijn voegen. Een belangrijk probleem daarbij is dat hulp- en zorgverleners beslissingen moeten nemen op basis van beperkte informatie. De informatie over kinderen en jeugdigen ligt versnipperd door het zorglandschap en kan heel moeizaam tussen de verschillende sectoren worden uitgewisseld. Dit beperkt de effectiviteit van interventies.
18. VIPwordtFIT!
    Veel jongvolwassenen met psychosegevoeligheid bewegen weinig. Reguliere sport(stimulerings)projecten sluiten vaak niet goed aan bij mensen met psychosegevoeligheid, en de GGZ heeft niet de expertise om begeleiding op gebied van bewegen te bieden. Terwijl sport en bewegen fysieke en mentale gezondheidswinst opleveren op korte en lange termijn. Met VIPwordtFIT! werken de GGZ en het sociaal domein samen om jongvolwassenen met psychosegevoeligheid te stimuleren meer te bewegen.
19. Zelfregie en Herstel Plan
    Zelfregie en Herstel Plan (ZHP) biedt laagdrempelig peer support bij het ontdekken hoe je kunt komen tot mentaal herstel. Het ondersteunt het proces van verbinding met je zelf, verbinding met anderen en het vinden van een nieuw toekomstperspectief. Het is mede gebaseerd op positieve gezondheid, met aandacht voor sterke kanten en mentale uitdagingen. Het gaat om duurzaam herstel in kleine stapjes, ondersteunt door ervaringsdeskundigen. Vind jouw unieke weg naar herstel met peer support op maat.