Handvatten voor hulpverleners van verslaafden met licht verstandelijke beperking

Middelengebruik bij mensen met een LVB leidt vaak tot extra complicaties, zoals school- en werkuitval, seksueel en financieel misbruik en psychiatrische en andere gezondheidsproblemen. Hun begeleiders willen dergelijke gevolgen uiteraard voorkomen. Maar uit het Verbeterproject LVB & verslaving van het Trimbos-instituut uit 2013 bleek dat zij interventie alleen als gelegitimeerd ervaarden, als de cliënt daarmee instemt of er om vraagt. Eerder ingrijpen als de cliënt dat niet expliciet wil, vinden ze moeilijk. Het belang van autonomie en eigen regie staat daarmee soms preventie en goede zorg in de weg.

Ethisch framework

Onderzoekers van Amsterdam UMC en het Trimbos-instituut wilden de begeleiders helpen bij het maken van keuzes bij dit soort dilemma’s. Om een beter inzicht te krijgen in de problematiek interviewden ze zorgverleners en bestudeerden ze hen tijdens hun werk via participerende observaties. Dit onderzoek heeft geleid tot een ethisch framework als basis voor moeilijke beslissingen.

Complex ideaal

De onderzoekers merkten dat autonomie bij deze verslaafde cliënten een complex ideaal is. Dit ideaal gaat al gauw voorbij aan het belang van relaties van het individu met anderen. De onderzoekers adviseren de hulpverleners om in contact te blijven met de cliënten, dwang te vermijden, perspectief te bieden en netwerken te bouwen rondom het individu. De resultaten van het onderzoek zijn opgenomen in de brochure 'Waar bemoei ik me mee?'en in een scholingsmodule. Inmiddels is er ook een handreiking Middelengebruik en verslaving bij mensen met een LVB.