‘Even geen focus op problemen maar op de toekomst’

‘Wanneer deze meiden aan hun toekomst werken, groeit het zelfvertrouwen. Het geloof in zichzelf neemt toe, het gaat niet meer om die enge wereld maar ze weten dat ze het aankunnen.’ Onderzoeker Floortje Kunseler van Fier zet het belang van toekomstgericht werken helder neer. Toch wordt er in de praktijk nog te vaak weinig toekomstgericht gewerkt. ‘Dat is de reden dat we hier in deze pilots de focus op hebben gelegd.’

Afbeelding

In de pilot van Sterk Huis ging het om de inzet van een leerwerkcoach. De coach sprak met de meiden - 8 in totaal - over hun dromen, wensen en wat voor werk of vervolgopleiding hierbij nodig is. De leerwerkcoach hielp de meiden vervolgens om deze werk(ervarings)plek of onderwijs te realiseren, intern of extern. Ook was er een intern dagprogramma waaraan de meiden kunnen deelnemen wanneer passend onderwijs of werk nog niet gevonden is. ‘Allemaal met als doel om na het vertrek bij Sterk Huis goed voorbereid aan een nieuw leven te kunnen beginnen’, benadrukt onderzoeker Heleen Sillekens. ‘Deze meiden weten vaak niet hoe ze allerlei praktische zaken moeten regelen en een coach helpt hier ook bij. Ze staan er niet alleen voor.’

Een belangrijke tip voor andere organisaties: Zorg dat het toekomstplan onderdeel is van het totale behandelplan. ‘Zodat iedereen die betrokken is bij het meisje weet dat ze hiermee bezig is. Dan kan ook op andere momenten aandacht worden besteed aan dat toekomstplan. Op die manier blijft het meisje ook gemotiveerd, dat is bij deze groep niet altijd even vanzelfsprekend.’

De deelnemers zijn uitgebreid bevraagd naar hun ervaringen met de leerwerkcoach. ‘Zijn waren zeer tevreden en zouden zelfs nog wel meer contact willen. Het geeft hen vertrouwen in de toekomst.’

Fier heeft zich met de pilot ‘Klaar voor toekomst’ gericht op alle levensdomeinen, vertelt onderzoeker Floortje Kunseler. ‘Wat speelt er allemaal in het leven van deze meiden, wat hebben ze nodig? Wat zijn hun bewuste en onbewuste talenten of kennisvaardigheden? In een toekomstplan zijn de concrete ontwikkeldoelen vastgesteld, ook voor de periode na de instelling. Dat is zó belangrijk voor de continuïteit.’

In totaal deden bij Fier 12 meisjes mee, de gemiddelde leeftijd was 16 jaar. In verschillende interviews zijn ze gevraagd naar hun ervaringen. ‘Hebben ze een beeld van de toekomst? Wat is hun plan? We hebben ook nog wat vragen gesteld over hun welzijn. De antwoorden geven een indicatie dat werken aan de toekomst ook belangrijk is voor het welbevinden van deze meiden.’

Verder blijkt dat het opbouwen van vertrouwen veel tijd kost. ‘Deze meiden, die al veel hebben meegemaakt, vinden het vaak heel spannend om over hun toekomst na te denken. Het is beangstigend om te dromen. Verder is het belangrijk dat eerst allerlei basiszaken goed geregeld zijn, zodat ze zich daar geen zorgen over hoeven te maken en de ruimte krijgen om te dromen.’

De onderzoeker benadrukt ook het belang van maatwerk en een breed activiteitenaanbod. ‘Wanneer een meisje aangeeft een bepaalde sport leuk te vinden, dan proberen we dat ook echt voor haar te regelen.’ Ook Fier pleit - net als Sterk Huis - voor een integrale aanpak. ‘Alle medewerkers moeten weten wat deze jongeren willen bereiken, zodat ze met die visie met ze aan de slag kunnen gaan.’ De inzet van het toekomstplan wordt door de meiden als heel waardevol gezien. ‘Ons advies is om naast het zorgdossier ook het toekomstplan mee te geven in het vervolgtraject. De aandacht ligt daarmee niet alleen op de problemen maar juist ook op de positieve kant. Waar wil ik aan werken en wat wil ik bereiken.’

Tekst: Jessica Maas
Fotografie: Frank Hoyinck (via Hogeschool Leiden)