Bij proefbehandelingen met organoïden moet dialoog met patiënt centraal staan

Het is op dit moment mogelijk om in het laboratorium vanuit humane stamcellen organoïden te kweken. Deze groeien in een driedimensionale structuur en hebben de eigenschappen van het orgaan en de patiënt van wie de stamcellen afkomstig zijn. In principe kunnen zo allerlei mini-organen worden geproduceerd, zoals lever, darmen, hart, longen of hersenen. Onderzoekers gebruiken de organoïden om ziekteprocessen te bestuderen of medicijnen te testen. Maar volgende stappen zijn gericht op transplantaties van organoïden bij patiënten ter ondersteuning van zieke organen.

Gekweekte levers

Als dat inbrengen van lichaamseigen organoïden ooit het gewenste effect bereikt, kan wellicht een orgaantransplantatie voorkomen worden en zijn er minder orgaandonoren nodig. In Utrecht bereiden het Wilhelmina Kinderziekenhuis en het Hubrecht Instituut een studie voor om het gebruik van gekweekte mini-levers mogelijk te maken bij patiënten met een ernstige stofwisselingsziekte. Parallel daaraan hebben onderzoekers van UMC Utrecht naar de ethische aspecten hiervan gekeken. Ze spraken met diverse medische disciplines en een patiëntenvereniging en organiseerden focusgroepen met patiënten, hun ouders en gezonde personen.

Als laatste behandeloptie

Omdat de gezondheidsschade van een stoornis bij kinderen nog beperkt is of juist zo ernstig kan zijn dat er geen tijd meer is om te wachten, denken artsen dat een organoïdenbehandeling juist bij kinderen moet plaatsvinden. Zo’n nieuwe interventie ligt echter ethisch maar ook juridisch gevoelig. Ouders lieten weten dat ze hun kind alleen zouden laten behandelen als er geen andere behandelopties meer zijn. De onderzoekers vinden dat een humane proef met organoïden alleen verantwoord is als tevoren weloverwogen is gekeken naar veiligheid, risico’s en effectiviteit goed zijn onderzocht en artsen daarover in dialoog gaan met patiënten en hun ouders.