Agenderen kennisvragen door overheidspartijen

Bij deze uitnodiging hoort het document ‘Aanmeldformulier kennisvragen overheidspartijen’ en het document ‘Toelichting aanmeldformulier’.

Gericht agenderen door overheidspartijen

Het kaderprogramma Passende Zorg staat open voor het agenderen van kennisvragen door overheidspartijen. Zij dienen bij het agenderen van kennisvragen aan te geven welke specifieke kennis zij nodig hebben, zodat ZonMw hierover gerichte subsidieoproepen kan openen. Het doel is om met deze nieuwe kennis bij te dragen aan het pakketbeheer, oftewel aan beslissingen over welke zorg vergoed blijft (of juist niet meer) vanuit de Zvw, aan het ontwikkelen en onderhouden van richtlijnen en kwaliteitsstandaarden, en/of aan de contractering van zorg door partijen.

Het agenderen van impactvolle kennisvragen vraagt om een onderbouwing door overheidspartijen hoe ze tot deze kennisvraag zijn gekomen, waarom deze kennisvraag belangrijk is en waarom de kennisvraag met gerichte overheidssteun beantwoord dient te worden.

Overheidspartijen kunnen nieuwe kennisvragen agenderen, maar ook kennisvragen naar aanleiding van onderwerpen van de Pakketagenda passende zorg 2026-2028 (op voorwaarde dat de kennisvraag passend is binnen deze uitnodiging).

Passende zorg

Passende zorg is de aanpak om de zorg in Nederland voor iedereen goed, toegankelijk en betaalbaar te houden (Integraal Zorg Akkoord, IZA, 2022). Passende zorg is mensgericht. Bij passende zorg staat de waarde van zorg voor de patiënt centraal en wordt alleen zorg vergoed die echt werkt, én die zo optimaal mogelijk is georganiseerd. Passende zorg is waardegedreven: het voegt waarde toe aan de gezondheid van mensen tegen een proportionele inzet van middelen, personeel en grondstoffen. De beweging naar passende zorg is een gezamenlijke opgave van de zorgsector en de samenleving. Kennisontwikkeling helpt alle betrokken partijen – zorgverleners, patiënten en cliënten, onderzoekers, beleidsmakers, richtlijnontwikkelaars, overheidspartijen, koepelorganisaties en zorgverzekeraars – bij het kunnen maken van verstandige keuzes (onder andere samen beslissen) uit het (zorg)aanbod.

Het samenstellen van het pakket van passende zorg

Het is belangrijk dat iedereen bijdraagt aan een passend en betaalbaar basispakket van verzekerde zorg. Daarom is pakketbeheer (oftewel het samenstellen van het pakket van passende zorg) een taak waarbij, behalve Zorginstituut Nederland, meerdere partijen zoals zorgverleners, patiëntenorganisaties en zorgverzekeraars betrokken zijn. Het met elkaar samenstellen van het basispakket van verzekerde zorg stelt alle betrokken partijen in staat gezamenlijk te bepalen onder welke voorwaarden zorg passend is. Het leveren en vergoeden van niet-passende zorg wordt daarmee voorkomen. Het kaderprogramma Passende Zorg helpt partijen bij het bevorderen van passende, verzekerde zorg.

Kaderprogramma Passende Zorg 2024-2028

Het kaderprogramma Passende Zorg 2024-2028 stelt partijen in alle Zvw zorgsectoren in staat om hun kennis te vergroten en om deze kennis in te zetten voor betere zorg. Het programma stimuleert kennisontwikkeling over waardegedreven zorg om zo onderbouwde besluiten te kunnen nemen over welke zorg verzekerd blijft vanuit het basispakket van de Zorgverzekeringswet, en hoe we de zorg zo optimaal mogelijk kunnen organiseren.

Wie kunnen kennisvragen agenderen?

Belangrijk: deze uitnodiging om impactvolle kennisvragen te agenderen binnen gerichte subsidierondes is uitsluitend bestemd voor overheidspartijen. Het gaat hierbij om Zorginstituut Nederland (het Zorginstituut), het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).

Voor beroeps- en koepelorganisaties die kennisvragen willen agenderen is een aparte uitnodiging beschikbaar. 

Waaraan moet een kennisvraag voldoen?

Als een kennisvraag aan alle hierna genoemde voorwaarden voldoet, dan is deze passend voor de gerichte ronde:

• De kennisvraag betreft niet-farmacotherapeutische zorg geleverd vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw) of een combinatie van de Zvw en de Wet langdurige zorg (Wlz). Uitzondering hierop is onderzoek waarbij niet-farmacotherapeutische zorg wordt vergeleken met (een combinatie van) farmacotherapeutische zorg, op voorwaarde dat het geneesmiddel al tot de standaardzorg in Nederland behoort. 
  • Ter verduidelijking: kennisvragen naar het effect van zorg die niet geleverd wordt vanuit de Zvw of een combinatie van zorg uit de Zvw en Wlz, komen niet in aanmerking. Dit geldt ook voor innovatieve zorg waarvoor nog onvoldoende bewijs is of het werkt en indicatieverruiming voor zorg die al wordt toegepast bij een beperktere groep patiënten.
• De kennisvraag betreft de ontwikkeling van nieuwe kennis op basis van een vergelijking van 2 of meer vormen van zorg (‘interventies’). Het kan hierbij gaan om een vergelijking van: i) specifieke diagnostische of therapeutische interventies; ii) behandelstrategieën die van elkaar verschillen, bijvoorbeeld wat betreft timing, intensiteit/dosis, en/of volgorde van behandelingen, iii) (organisatie van) zorgpaden.
• Kennisvragen waarbij medisch-specialistische zorg (MSZ) wordt onderzocht zijn alleen passend als het een vergelijking met niet-MSZ betreft.*
• Het onderzoek op basis van de kennisvraag levert bruikbare resultaten op voor de toets op het basispakket, en/of voor het ontwikkelen en onderhouden van richtlijnen en/of kwaliteitsstandaarden, en/of voor contractering van zorg (inclusief bekostiging). 
• De kennisvraag betreft een kennishiaat onderbouwd op basis van literatuuronderzoek. Waaraan het literatuuroverzicht moet voldoen leest u in de toelichting op het aanmeldformulier.
• De relevantie van de kennisvraag is objectief onderbouwd op basis van de criteria zoals opgenomen in het Maatschappelijk agenderingskader van Zorginstituut Nederland.
• Organisaties, die geen mede-indiener zijn maar wel betrokken zijn bij te onderzoeken zorg, onderschrijven het belang van de kennisvraag met een steunverklaring, waaronder ook een patiëntenorganisatie.
• De kennisvraag heeft een heldere afbakening en is uitgewerkt als een PICO(ts). Voor de PICO(ts) geldt dat het duidelijk is welke patiënten (P) het betreft, van welke vorm(en) van zorg het effect wordt onderzocht (de interventie(s), I), wat de zorg is waarmee wordt vergeleken (de comparator, C) en welke uitkomsten (O) voor welke tijdsperiode (t) daarbij belangrijk zijn. Voor het studiedesign (s) geeft u een eerste denkrichting als deze beschikbaar is (facultatief). 

* Onder MSZ valt zorg die in het ziekenhuis of de praktijk van de medisch specialist wordt geleverd. Met interventies binnen de MSZ worden alle interventies bedoeld waarvan de hoofdbehandelaar een medisch specialist is. Zie ook deze pagina van het Zorginstituut.
Binnen deze uitnodiging is ruimte voor het agenderen van kennisvragen waarbij medisch specialistische interventies worden vergeleken met a) interventies uit de eerstelijnszorg en b) interventies die worden uitgevoerd door de GGZ/psychiaters. Kennisvragen naar zorg vanuit alleen de MSZ kunnen niet geagendeerd worden voor deze uitnodiging. Het agenderen van deze kennisvragen vindt plaats via het programma ZE&GG. Als de kennisvraag uit de MSZ door de betreffende koepelorganisatie niet passend is bevonden voor agendering binnen het programma ZE&GG, dan kan de kennisvraag – mits deze voldoet aan de gestelde voorwaarden – geagendeerd worden voor een gerichte subsidieronde binnen het kaderprogramma Passende Zorg. Dit vraagt om toelichting hierop in het aanmeldformulier.

Wat is het beschikbare budget?

Binnen het kaderprogramma Passende Zorg is voor 2026 een budget van 5 miljoen euro beschikbaar voor de gerichte rondes. De uitnodiging staat doorlopend open voor het indienen van kennisvragen. Als het budget voor eind 2026 is uitgezet wordt aansluitend een volgende doorlopende uitnodiging opengesteld.

Hoe kunt u kennisvragen indienen?

De overheidspartijen kunnen kennisvragen aandragen. Hiervoor is een aanmeldformulier (‘aanmeldformulier kennisvragen overheidspartijen’) beschikbaar via de ZonMw-website (zie download onderaan deze pagina). Hierin wordt een beschrijving en onderbouwing gevraagd van onder andere de relevantie van de kennisvraag aan de hand van het Maatschappelijk agenderingskader van Zorginstituut Nederland en de PICO(ts). Op het formulier vermeldt u ook de naam van de contactpersoon en bestuurlijk verantwoordelijke van uw organisatie. Wanneer meerdere overheidspartijen gezamenlijk een kennisvraag agenderen, dan is er één organisatie die optreedt als contactpersoon. Ook dienen de bestuurlijk verantwoordelijken van alle overheidspartijen het formulier (mede) te ondertekenen (dit mag op aparte formulieren). Het aanmeldformulier met de bijlagen stuurt u vervolgens per mail naar programmapassendezorg@zonmw.nl. Het indienen van kennisvragen kan doorlopend tot eind 2026.   

Hoe worden ontvangen kennisvragen beoordeeld? 

ZonMw controleert binnen 1 week na ontvangst of het aanmeldformulier compleet is. Als er informatie ontbreekt verzoeken we de contactpersoon om binnen 5 werkdagen deze informatie alsnog aan te leveren. Binnen 9 weken beoordeelt de Commissie Onderzoek Passende Zorg (integrale ZonMw-Zorginstituut commissie) of het dossier volledig is en of vervolgens een gerichte subsidieronde opengesteld kan worden. De contactpersoon ontvangt hierover bericht.

Publicatie gerichte subsidieoproepen voor kennisvragen 

Voor geselecteerde kennisvragen wordt een subsidieoproep voor een gerichte subsidieronde gepubliceerd op de ZonMw-website en in de Staatscourant.

Waar nodig wordt de kennisvraag (in PICO(t)-format) aangescherpt op advies van de commissie. De commissie kan zich op dit punt laten ondersteunen door Zorginstituut Nederland. Daarnaast kan de commissie feedback geven op het aangeleverde studiedesign(s). Het aanleveren van een eerste denkrichting voor het studiedesign is facultatief.

ZonMw organiseert na het publiceren van de subsidieoproep een bijeenkomst voor geïnteresseerde (hoofd-)aanvragers en/of projectgroepleden. Het doel van deze bijeenkomst is tweeledig. 

1. Informeren: een toelichting op de kennisvraag, de subsidieoproep, de subsidieprocedure en de tijdslijnen.
2. Basis projectgroep: het gezamenlijk komen tot een basis voor de projectgroep en bepalen wie de rol van hoofdaanvrager op zich neemt.

Toekomstige uitnodiging

Het kaderprogramma Passende Zorg is een lerend kaderprogramma waarin jaarlijks de methode van lerend evalueren wordt toegepast. De opgedane inzichten worden, in afstemming met VWS en stakeholders, meegenomen voor de rondes in volgende jaren. Indien nodig worden door ZonMw tussentijds aanpassingen gedaan. Het is mogelijk dat een uitnodiging voor overheidspartijen voor het agenderen van bredere en andere kennisvragen volgt.

Meer informatie over het kaderprogramma Passende Zorg 2024-2028 vindt u op de ZonMw- programmapagina.