Agenderen kennisvragen door overheidspartijen

Bij deze uitnodiging hoort het document ‘Aanmeldformulier kennisvragen overheidspartijen’ en het document ‘Toelichting aanmeldformulier’.

Gericht agenderen door overheidspartijen

Binnen het kaderprogramma Passende Zorg kunnen overheidspartijen kennisvragen agenderen die bijdragen aan de beweging naar passende zorg. Zij dienen bij het agenderen van kennisvragen aan te geven welke specifieke kennis zij nodig hebben, zodat ZonMw hierover gerichte subsidieoproepen kan openen. Het doel is om met deze nieuwe kennis bij te dragen aan het ontwikkelen en onderhouden van richtlijnen en kwaliteitsstandaarden, aan het pakketbeheer, oftewel aan beslissingen over welke zorg vergoed blijft (of juist niet meer) vanuit de Zvw, en/of aan de contractering van zorg door partijen.

De kennisvraag moet zodanig geformuleerd zijn dat de resultaten direct kunnen bijdragen aan een besluit over richtlijnen, pakketbeheer of contractering. 

Het agenderen van impactvolle kennisvragen vraagt om een onderbouwing door overheidspartijen hoe ze tot deze kennisvraag zijn gekomen, waarom deze kennisvraag belangrijk is en waarom gerichte overheidssteun nodig is om de kennisvraag te beantwoorden.

Overheidspartijen kunnen nieuwe kennisvragen agenderen, maar ook kennisvragen naar aanleiding van onderwerpen van de Pakketagenda passende zorg 2026-2028 (op voorwaarde dat de kennisvraag passend is binnen deze uitnodiging).

Kaderprogramma Passende Zorg 2024-2028

Deze uitnodiging maakt deel uit van het ZonMw-kaderprogramma Passende Zorg 2024-2028. Het kaderprogramma Passende Zorg 2024-2028 nodigt zorg- en welzijnsprofessionals samen met patiëntvertegenwoordigers en/of ervaringsdeskundigen nadrukkelijk uit om zélf veranderingen te initiëren en zo de zorg te verbeteren. Het kaderprogramma ondersteunt hen bij het ontwikkelen en benutten van kennis die de transformatie naar passende zorg stimuleert en direct bijdraagt aan zorg die beter, waardevoller en toekomstbestendig is. 

Passende zorg

Passende zorg helpt de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg te behouden en is gebaseerd op 4 principes: waardegedreven zorg, samen beslissen, zorg dicht bij de patiënt en aandacht voor gezondheid (in plaats van alleen ziekte). Passende zorg is mensgericht: de waarde van zorg voor de patiënt of cliënt staat centraal. Alleen zorg die écht werkt komt voor vergoeding in aanmerking Daarbij gaat het om aantoonbare gezondheidswinst, en zorg die effectief, relevant en doelmatig is, met een optimale inzet van mensen, middelen en grondstoffen. Passende zorg vindt plaats in een prettige en goede werkomgeving voor zorgprofessionals. Deze beweging is vastgelegd in de afspraken die partijen met elkaar hebben gemaakt in het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Het kaderprogramma Passende Zorg ondersteunt de partijen bij het realiseren van deze gezamenlijke opgave door het ontwikkelen en benutten van kennis die helpt om passende zorg in de praktijk vorm te geven. 

Wie kunnen kennisvragen agenderen?

Belangrijk: deze uitnodiging om impactvolle kennisvragen te agenderen binnen gerichte subsidierondes is uitsluitend bestemd voor overheidspartijen. Het gaat hierbij om Zorginstituut Nederland (het Zorginstituut), het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).

Voor beroeps- en koepelorganisaties die kennisvragen willen agenderen is een aparte uitnodiging beschikbaar. 

Waaraan moet een kennisvraag voldoen?

Een sterke kennisvraag is concreet en afgebakend (duidelijke populatie, interventie, comparator), en bevat een duidelijke vergelijking (geen open verkenning), adresseert een beslispunt (richtlijn, pakket, contractering), heeft een aannemelijke relatie met substitutie/doelmatigheid en is onderbouwd met een duidelijk literatuur- en kennishiaat. 

De kennisvraag maakt onder andere duidelijk:

• voor welke patiëntgroep;
• welke interventie;
• ten opzichte van welke huidige zorg;
• met welk beoogd effect.

Wat past niet:

• verkennend onderzoek zonder concrete vergelijking;
• brede systeemvragen zonder concrete interventie;
• innovatieve interventies zonder bestaande toepassing;
• vragen zonder duidelijke relatie met Zvw-zorg;
• vragen zonder onderbouwing van het kennishiaat.

Als een kennisvraag aan alle hierna genoemde voorwaarden voldoet, dan is deze passend voor de gerichte ronde:

• De kennisvraag betreft niet-farmacotherapeutische zorg die wordt geleverd vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw) of een combinatie van de Zvw en de Wet langdurige zorg (Wlz). Wel passend is onderzoek naar niet-farmacotherapeutische zorg welke vergeleken wordt met (een combinatie van) farmacotherapeutische zorg, op voorwaarde dat het geneesmiddel al tot de standaardzorg in Nederland behoort. Niet passend is onderzoek naar innovatieve zorg waarvoor nog onvoldoende bewijs is of het werkt of naar indicatieverruiming voor zorg die al wordt toegepast. 

  Bij deze voorwaarde geldt dat het onderzoek primair betrekking heeft op zorg die wordt geleverd vanuit de Zvw. De basis van het te onderzoeken zorgtraject ligt daarbij in de Zvw. Daarbij is er ruimte voor onderzoek naar de volgende situaties waarbij het gaat om bestaande zorg die niet leidt tot ongerichte pakketuitbreiding of volumegroei, maar op doelmatige inzet of herschikking van zorg: 

  • Substitutie (herschikking) van zorg: uitvoeren van bestaande zorg in een andere zorgsetting of zorglijn, wanneer er sterke aanwijzingen zijn dat deze zorg doelmatiger, dichter bij de patiënt en/of met minder inzet van zorgpersoneel kan worden geleverd.
  • Het passend inzetten van bestaande interdisciplinaire behandelingen met onderdelen die (nog) niet vergoed worden vanuit de Zvw.

  • Het passend inzetten van bestaande interdisciplinaire behandelingen met onderdelen die vergoed worden vanuit andere domeinen dan de Zvw.

    Deze uitzonderingen worden, inclusief voorwaarden en afbakening nader toegelicht op de pagina ‘Toelichting op de onderzoeksmogelijkheden binnen het kaderprogramma Passende Zorg’. Indieners dienen hun kennisvraag in lijn te brengen met de voorwaarden en afbakening.

• De kennisvraag betreft de ontwikkeling van nieuwe kennis op basis van een vergelijking van 2 of meer vormen van zorg (‘interventies’). Het kan hierbij gaan om een vergelijking van: i) specifieke diagnostische of therapeutische interventies; ii) behandelstrategieën die van elkaar verschillen, bijvoorbeeld wat betreft timing, intensiteit/dosis, en/of volgorde van behandelingen, iii) (organisatie van) zorgpaden.
• De kennisvraag heeft betrekking op onderzoek naar zorg buiten de medisch-specialistische zorg (MSZ). Onderzoek naar zorg binnen de MSZ is passend binnen deze uitnodiging als het een vergelijking met niet-MSZ betreft*.
  • Voor kennisvragen naar zorg vanuit alleen de MSZ geldt dat het agenderen van deze kennisvragen plaatsvindt via het programma ZE&GG. Als de kennisvraag niet passend is bevonden voor agendering binnen het programma ZE&GG, dan kan de kennisvraag – mits deze voldoet aan de gestelde voorwaarden – geagendeerd worden voor een gerichte subsidieronde binnen het kaderprogramma Passende Zorg. Dit vraagt om een toelichting in het aanmeldformulier.
• Het onderzoek op basis van de kennisvraag levert bruikbare resultaten op voor de toets op het basispakket, en/of voor het ontwikkelen en onderhouden van richtlijnen en/of kwaliteitsstandaarden, en/of voor contractering van zorg (inclusief bekostiging). 
• De kennisvraag betreft een kennishiaat onderbouwd op basis van literatuuronderzoek. Waaraan het literatuuroverzicht moet voldoen leest u in de toelichting op het aanmeldformulier.
• De relevantie van de kennisvraag is objectief onderbouwd op basis van de criteria zoals opgenomen in het Maatschappelijk agenderingskader van Zorginstituut Nederland.
• Organisaties, die geen mede-indiener zijn maar wel betrokken zijn bij te onderzoeken zorg, onderschrijven het belang van de kennisvraag met een steunverklaring, waaronder ook een patiëntenorganisatie.
• De kennisvraag is scherp afgebakend zodat duidelijk is wat wel en niet onderzocht wordt. De kennisvraag is concreet zodat deze direct gebruikt kan worden voor een gerichte subsidieoproep. Voor de PICO(ts) geldt dat het duidelijk is welke patiënten (P) het betreft, van welke vorm(en) van zorg het effect wordt onderzocht (de interventie(s), I), wat de zorg is waarmee wordt vergeleken (de comparator, C) en welke uitkomsten (O) voor welke tijdsperiode (t) daarbij belangrijk zijn. Voor het studiedesign (s) geeft u een eerste denkrichting als deze beschikbaar is (facultatief).   

* Met interventies binnen de MSZ worden interventies bedoeld die plaatsvinden als onderdeel van een medisch-specialistisch behandeltraject en onder de verantwoordelijkheid van een medisch specialist. Zie ook deze pagina van het Zorginstituut. 

Wat is het beschikbare budget?

Binnen het kaderprogramma Passende Zorg is voor 2026 een budget van 5 miljoen euro beschikbaar voor de gerichte rondes. De uitnodiging staat doorlopend open voor het indienen van kennisvragen. Als het budget voor eind 2026 is uitgezet wordt aansluitend een volgende doorlopende uitnodiging opengesteld.

Hoe kunt u kennisvragen indienen?

Overheidspartijen kunnen kennisvragen aandragen. Er is een aanmeldformulier (‘aanmeldformulier kennisvragen overheidspartijen’) beschikbaar via de ZonMw-website (zie download onderaan deze pagina). Hierin wordt een beschrijving en onderbouwing gevraagd van de kennisvraag. Op het formulier vermeldt u ook de naam van de contactpersoon en bestuurlijk verantwoordelijke van uw organisatie. Wanneer meerdere overheidspartijen gezamenlijk een kennisvraag agenderen, dan is er één organisatie die optreedt als contactpersoon. Ook dienen de bestuurlijk verantwoordelijken van alle overheidspartijen het formulier (mede) te ondertekenen (dit mag op aparte formulieren). Het ingevulde aanmeldformulier inclusief steunverklaring(en) stuurt u in 1 samengevoegde PDF  per mail naar programmapassendezorg@zonmw.nl. Het indienen van kennisvragen kan doorlopend tot eind 2026.   

Hoe worden ontvangen kennisvragen beoordeeld? 

ZonMw controleert binnen 1 week na ontvangst of het aanmeldformulier compleet is. Bij ontbrekende informatie wordt de contactpersoon verzocht om deze informatie binnen 5 werkdagen alsnog aan te leveren. Vervolgens beoordeelt een ZonMw-commissie of het dossier volledig is en of vervolgens een gerichte subsidieronde opengesteld kan worden. De contactpersoon ontvangt hierover bericht. 

Publicatie gerichte subsidieoproepen voor kennisvragen 

Voor geselecteerde kennisvragen wordt een subsidieoproep voor een gerichte subsidieronde gepubliceerd op de ZonMw-website en in de Staatscourant.

Waar nodig wordt de kennisvraag (in PICO(t)-format) aangescherpt op advies van de commissie. De commissie kan zich op dit punt laten ondersteunen door Zorginstituut Nederland. Daarnaast kan de commissie feedback geven op het aangeleverde studiedesign(s). Het aanleveren van een eerste denkrichting voor het studiedesign is facultatief.

ZonMw organiseert na het publiceren van de subsidieoproep een bijeenkomst voor geïnteresseerde (hoofd-)aanvragers en/of projectgroepleden. Het doel van deze bijeenkomst is tweeledig. 

1. Informeren: een toelichting op de kennisvraag, de subsidieoproep, de subsidieprocedure en de tijdslijnen.
2. Basis projectgroep: het gezamenlijk komen tot een basis voor de projectgroep en bepalen wie de rol van hoofdaanvrager op zich neemt.

Toekomstige uitnodiging

Het kaderprogramma Passende Zorg is een lerend kaderprogramma waarin jaarlijks de methode van lerend evalueren wordt toegepast. De opgedane inzichten worden, in afstemming met VWS en stakeholders, meegenomen voor de rondes in volgende jaren. Indien nodig worden door ZonMw tussentijds aanpassingen gedaan. 

Meer informatie over het kaderprogramma Passende Zorg 2024-2028 vindt u op de ZonMw- programmapagina.