GGD Noord- en Oost-Gelderland verbindt kennis en praktijk in de Ketenaanpak Valpreventie
Hoe zorgen we ervoor dat meer ouderen instromen in de ketenaanpak Valpreventie? In de regio Noord- en Oost-Gelderland treedt de GGD op als verbinder tussen kennis en praktijk in het ZonMw-project 'Versterken ketenaanpak valpreventie door co-creatie, inwonerparticipatie, monitoring en evaluatie’.
De Ketenaanpak Valpreventie is een gestructureerde werkwijze in Nederland om het aantal valongevallen onder thuiswonende ouderen (65-plussers) te verminderen. Binnen de ketenaanpak werken onder andere huisartsen, fysiotherapeuten en apothekers vanuit het medische domein met welzijnswerkers en buurtsportcoaches uit het sociale domein samen. Succesvolle inrichting en implementatie van de Ketenaanpak vraagt om samenwerking, kennisdeling en betrokkenheid van de inwoners. Een van de grootste uitdagingen is het bereiken van ouderen met een valrisico. Dit ZonMw-project richt zich op het versterken van de ketenaanpak Valpreventie in de regio’s Apeldoorn/Zutphen en de Achterhoek. Hier wordt aan gewerkt in 2 deelprojecten waarbij co-creatie, actieve inwonerparticipatie en systematische monitoring en evaluatie centraal staan. Door de doelgroep te onderzoeken en actief te betrekken bij het project, werken ze aan het verbeteren van de ketenaanpak, onder meer door ontwikkeling van effectieve communicatiemiddelen, zoals informatieve video’s over het lokale Valpreventie-aanbod. Daarmee willen ze meer ouderen bereiken en de instroom in de ketenaanpak valpreventie bevorderen. Adviseur Gezondheidsbevordering bij GGD Noord- en Oost-Gelderland, Roos Aartsma, vertelt meer over de inzichten en geleerde lessen uit het project.
Regionaal samenwerken aan valpreventie
De betrokkenheid van de inwoners stond centraal gedurende het hele project. Ouderen zijn eerst individueel bevraagd over hun behoeften. In latere fases konden zij in focusgroepen meedenken over de onderzoeksresultaten en de ontwikkelde communicatiemiddelen beoordelen. Roos benadrukt dat de participatie van de inwoners essentieel is voor het succes van een project: ‘We doen het uiteindelijk voor de inwoners, voor hun goede gezondheid en goede kwaliteit van leven. Daarom toetsten we bij hen regelmatig of we nog op de goede route zaten en of wat we ontwikkelden aansloot bij hun behoeften.’
Door een regionale samenwerking van gemeenten, inwoners en de zorg kunnen ouderen van instroom tot begeleiding na een cursus worden ondersteund in de ketenaanpak Valpreventie.
Niet alleen de samenwerking met de inwoners speelde een belangrijke rol gedurende het project. De gemeenten, onderzoekers en professionals uit het sociale en zorg domein werkten vanaf het begin samen aan oplossingen, ook met het oog op succesvolle implementatie. Roos: ‘Door gemeenten bij elkaar te brengen, kunnen ze ervaringen uitwisselen en van elkaar leren. Ook kan een sterk samenwerkingsverband beter omgaan met gezamenlijke barrières en slim valpreventiecursussen inkopen. Dat maakt implementatie makkelijker, maar ook duurzamer en kosteneffectiever.’
Werven met herkenbare video's
Om de ouderen te bereiken is effectieve communicatie belangrijk. Volgens Roos gaat dit verder dan informatievoorziening. Het onderzoek liet zien dat ouderen niet altijd gemakkelijk via flyers of sociale media te bereiken zijn. ‘Persoonlijk contact bleek voor veel ouderen het meest effectief. Door gesprekken in wijkcentra en buurthuizen te houden, werd het gesprek laagdrempeliger en ontwikkelden we een vertrouwensband.’
Deze connectie met de regio, gecombineerd met een oog voor lokale herkenbaarheid, is terug te zien in de ontwikkelde video’s. Voor iedere gemeente in de regio Apeldoorn/Zutphen is een eigen versie van de video ontwikkeld met lokale beelden. In de video uit de gemeente Zutphen is bijvoorbeeld de IJsselkade in beeld te zien als herkenningspunt. Deze video’s lichten 2 valpreventiecursussen uit en zijn geschikt als wervingsmateriaal en als ondersteuning bij intakegesprekken. De video’s worden in de Valpreventieweek actief verspreid vanuit verschillende kanalen in de regio.
Beweging van zorg naar gezondheid
In de gesprekken met ouderen gaven ze aan dat valpreventie voor hen meer betekent dan het voorkomen van een val. Ze bewegen meer, doen nieuwe contacten op en groeien in hun zelfvertrouwen. Daarmee past valpreventie binnen de bredere beweging van zorg naar gezondheid. Roos deelt ook dat een valpreventiecursus slechts een onderdeel is van de Ketenaanpak Valpreventie. ‘Ouderen hebben behoefte aan ondersteuning nadat een cursus is afgerond. Ze stromen bijvoorbeeld graag door naar een beweegactiviteit of bestaande laagdrempelige initiatieven in de buurt. Door een regionale samenwerking van gemeenten, inwoners en de zorg, kunnen ouderen van instroom tot begeleiding na een cursus worden ondersteund in de Ketenaanpak Valpreventie.’
Diepgang verbindt kennis en praktijk
Het verbinden van kennis en praktijk met ruimte voor inwonerparticipatie vraagt om diepgang. Roos vertelt: ‘We hadden tijdens dit project ook ruimte voor evaluatie en monitoring. Daardoor hebben we niet alleen meer data opgehaald, maar hadden we ook meer contact met onze onderzoekers. Vanuit mijn rol als gezondheidsbevorderaar balanceer ik vaak tussen beleid en praktijk. Zo vormden we een brug tussen de kennis van het onderzoeksteam en de ervaringen van inwoners en professionals uit de praktijk. Daarbij konden we teruggrijpen op de gesprekken die we met de doelgroep hebben gehad. Zonder de ZonMw-subsidie hadden we minder ruimte gehad om die diepgang op te zoeken.’