Sociale robots dragen bij aan het verkleinen van gezondheidsverschillen
Voor ouderen met een migratieachtergrond kan het zorgproces complex zijn en ze hebben daardoor vaak vragen. Het project CARING-AI onderzoekt hoe sociale robots ouderen met een migratieachtergrond kunnen ondersteunen in hun zorgproces. Daarmee willen ze bijdragen aan het verkleinen van gezondheidsverschillen tussen verschillende groepen ouderen.
CARING-AI bouwt voort op kennis en ervaring die eerder is opgedaan binnen het internationale SCOTTY-project. In dat project werd de Pepper-robot ontwikkeld en ingezet binnen de revalidatiezorg. Binnen CARING-AI kijkt de projectgroep hoe sociale robots kunnen helpen bij het geven van informatie, het bieden van extra uitleg of het ondersteunen van communicatie. Zo ervaren ouderen met een migratieachtergrond meer zelfredzaamheid en grip op hun eigen zorgproces. Tegelijkertijd kunnen mantelzorgers en zorgprofessionals worden ontlast.
Het project richt zich op de inzet van sociale robots in onder meer de eerstelijnszorg, wijkverpleging en ondersteuning vanuit de leefomgeving. Onderzoeker Marian Hurmuz-Bodde, werkzaam bij Roessingh, Centrum voor Revalidatie, vertelt meer over de eerste fase van het project en de internationale samenwerking achter CARING- AI.
In gesprek over behoeften van ouderen en zorgprofessionals
De keuze voor een sociale robot is bewust gemaakt. Niet iedere oudere beschikt over een smartphone of voelt zich prettig bij digitale toepassingen zoals apps. Daarnaast geeft een robot de technologie een gezicht. Daardoor is ondersteuning laagdrempeliger en sluit deze beter aan bij het dagelijks leven van de ouderen.
Vanaf de eerste fase van het project worden ouderen, mantelzorgers en zorgprofessionals actief betrokken bij het onderzoek. Daarin ligt direct ook een van de grootste uitdagingen van het project, namelijk het vinden van voldoende deelnemers. ‘Veel ouderen uit onze doelgroep spreken minder goed Nederlands. Dat maakt het werven en uitvoeren van de focusgroepen lastiger, maar wel waardevol. Juist van deze ouderen willen we graag horen’, zegt Marian.
In focusgroepen gaan de verschillende doelgroepen met elkaar in gesprek over hun behoeften, verwachtingen en zorgen. Ook bespreken zij welke taken een sociale robot wel of juist niet zou moeten vervullen. Daarbij benadrukt Marian dat sociale robots een aanvulling zijn op bestaande zorg en ondersteuning. Ze zegt: ‘We willen niet dat eenzame ouderen alleen met de robots communiceren en zich zo verder isoleren. Menselijk contact met de omgeving en zorgverleners blijft de norm.’
Ouderen erkennen dat er iets in de zorg moet veranderen, en dat technologie daarin een rol kan spelen.
Op basis van de inzichten uit de gesprekken kiest de projectgroep welk type sociale robot ze verder willen inzetten. De gekozen robot wordt daarna getest in verschillende zorgomgevingen, zoals in de eerstelijns zorg en in de gemeenschapszorg (in de buurt/wijk). De ervaringen uit deze testfase worden gebruikt om de toepassing verder te verbeteren en om inzicht te krijgen in de maatschappelijke meerwaarde van de technologie.
Internationaal samenwerken aan aansluiting op de zorgpraktijk
Marian verwacht niet dat ze het gebruik van de sociale robots in de looptijd van het project al kunnen opschalen. Maar het project levert belangrijke kennis op over hoe technologie kan bijdragen aan toegankelijke, passende en toekomstbestendige zorg. Marian vertelt: ‘In de focusgroepen lieten de ouderen weten dat ze steeds vaker de schaarste in de zorg ervaren, bijvoorbeeld de verminderde hoeveelheid personeel in een verzorgingstehuis. Ze herkennen dat er iets in de zorg moet veranderen, en dat technologie daarin een rol kan spelen.’ Daarbij is het niet alleen van belang om technische mogelijkheden mee te nemen, maar ook behoeften van de eindgebruikers op te halen.
Binnen CARING-AI worden deze behoeften in meerdere landen tegelijk opgehaald. In het internationale project werken organisaties uit meerdere Europese landen en Canada samen. ‘Elke partner brengt zijn eigen kennis, expertise en ervaringen mee. Ook richten we ons allemaal op een verschillende doelgroep op basis van de demografie in het land’, zegt Marian. Door deze verschillende perspectieven samen te brengen ontstaat een compleet beeld van de mogelijkheden én uitdagingen van sociale robots in de zorg.
Met het oog op toekomstige implementatie doet de projectgroep mee met zogenoemde policy labs. Tijdens deze bijeenkomsten komen beleidsmakers, bestuurders en onderzoekers van zorgorganisaties, gemeentes, verzekeraars of andere samenwerkingsverbanden binnen de zorg samen om de voortgang van het project te bespreken. Ook bespreken ze hun houding, verwachtingen en zorgen omtrent sociale robots. Dit helpt bij het opstellen van aanbevelingen die in het project aan beleidsmakers worden voorgelegd. Daarmee kan direct worden bijgestuurd om te zorgen dat de ontwikkeling van de robots blijvend aansluit op de praktijk.
ZonMw-programma: Transforming Health and Care Systems (THCS)
Hoe houden we de zorg betaalbaar en toegankelijk? Dat is een uitdaging waar veel Europese landen voor staan. Binnen het programma Transforming Health and Care Systems (THCS) financieren we internationale onderzoeken en innovatieprojecten die bijdragen aan een duurzamer en toekomstbestendiger gezondheids- en zorgstelsel. Dit is één van de gehonoreerde projecten. Bekijk hier de andere projecten.