Eerste 7 projecten starten met het bouwen van een participatiehub

De eerste 7 projecten van de subsidie Uitvoering Actieplan Regionale Participatiehub zijn goedgekeurd. Deze projecten gaan concreet aan de slag met het uitvoeren van een regionaal actieplan voor een participatiehub. Het gaat om de zorgkantoorregio’s Zuid-Limburg, Noord- en Midden-Limburg, Midden-Brabant, West-Brabant, Noordoost-Brabant, Zeeland en Twente.

'Als mensen mij vragen wat beleidsparticipatie eigenlijk betekent, zeg ik: dat iedereen kan meepraten over keuzes in het leven.’ Bert Hogeboom, vice-voorzitter van de ZonMw-programmacommissie, legt het uit. 'Het gaat om zorg en ondersteuning, maar vooral over wat wij belangrijk vinden.’

Hogeboom gaf tot begin dit jaar leiding aan Cosis, een organisatie voor mensen met een beperking. Zijn ervaring neemt hij mee in de programmacommissie. 'In de gesprekken over gezondheid, zorg en ondersteuning praten nu vooral bestuurders en zorgverzekeraars mee. Inwoners, patiënten en cliënten worden nog te weinig gehoord. Dat moet veranderen.'

Dianda Veldman, voorzitter van de programmacommissie en voormalig directeur van Patiëntenfederatie Nederland, herkent dit. ‘Op instellingsniveau is participatie van cliënten en patiënten wel geregeld, maar juist op regionaal niveau ligt nog een opgave om meer mensen te betrekken. In het ZonMw-programma Infrastructuur beleidsparticipatie spreken we inwoners, cliënten en patiënten aan.'

Het doel van het programma is om een duurzame, in de toekomst landelijk dekkende  infrastructuur voor regionale beleidsparticipatie vorm te geven. Deze infrastructuur stimuleert beleidsparticipatie door ‘de mensen om wie het gaat’ te betrekken bij regionale vraagstukken op het gebied van gezondheid, zorg en ondersteuning. Het programma biedt ruimte in elke regio in Nederland een participatiehub op te zetten. Veldman: ‘De term infrastructuur klinkt abstract, maar het gaat erom dat er in elke regio een plek komt waar gecoördineerd wordt dat de stem van inwoners beter gehoord wordt in zorg en welzijn. Een stevig verband van regionale partners, dat coördineert en netwerkt, en stimuleert dat iedereen kan meepraten.’ 

Waarom is die betrokkenheid van ‘mensen om wie het gaat’ zo belangrijk? Veldman haalt een herkenbaar patroon aan. 'Ik heb meermaals meegemaakt dat zorgprofessionals die zelf ziek werden, verbaasd waren dat het zo moeilijk was om hun weg te vinden in de zorg. En hoe slecht het aanbod aansloot bij wat zij of hun naasten zelf belangrijk vonden. Dan beseffen ze hoe belangrijk het is dat mensen die gebruikmaken van zorg en van welzijnsvoorzieningen invloed hebben.'

Veldman benadrukt dat het om meer gaat dan meepraten over hoe de zorg beter kan. Het is niet een kwestie van aankloppen bij het ‘loket’ van zorg en welzijn en verwachten dat alles voor je geregeld wordt. Mensen hebben zelf een rol in hun gezondheid en dat gesprek moet ook in de regio gevoerd worden. ‘Als we zorg en ondersteuning voor iedereen toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar willen houden, is het onvermijdelijk dat iedereen bijdraagt. Samen beslissen over behandelingen gaat al best goed. Toch hebben we het nog te weinig over samen zórgen: hoe doe je dat samen met zorgprofessionals, als patiënt of cliënt zelf en met je mantelzorgers? Concreet: moet de wijkverpleging elke dag langskomen om je ogen te druppelen, als je dat met een simpele oogdruppelbril ook zelf kunt doen? Ook dáárover gaat het in beleidsparticipatie.'

Hogeboom vult aan: 'De beschikbaarheid en bereikbaarheid van zorg staat onder druk, mede door personeelstekort. Maar ook door het idee dat er voor elk gezondheidsprobleem een zorgoplossing moet zijn. Neem eenzaamheid. Dat sociale probleem is een enorme trigger voor zorggebruik. Moeten we meer zorg aanbieden of juist iets aan die eenzaamheid doen?' Hij pleit voor creativiteit. 'Als er te weinig huisartsen zijn, kun je ook denken aan het goedkoper maken van het openbaar vervoer. Zoek samen naar andere oplossingen. Zo blijft zorg bereikbaar.’ 

In 2024 begonnen 36 projecten met het vormen van een regionale coalitie als basis voor een participatiehub.Met behulp van de vervolgsubsidie Ontwikkelexpeditie infrastructuur beleidsparticipatie fase 1 werden partijen uitgenodigd een actieplan voor onder andere een organisatie en governance van een participatiehub op te stellen. De eerste 7 projecten in de provincies Noord-Brabant, Zeeland, Limburg en Twente gaan nu echt aan de slag met de uitvoering. Zij voeren minstens 3 participatieprojecten uit die passen bij hun regio. Minstens één project komt voort uit een vraag van een beleidsmaker of -uitvoerder op het gebied van gezondheid, zorg en ondersteuning.

Veldman: ‘Beleidsparticipatie is een kwestie van al doende leren. En veel bij elkaar in de keuken kijken. Je wilt niet dat ergens in een wijk alleen een paar leuke eenmalige inspraakinitiatieven worden georganiseerd. Het gaat erom een goede basis te leggen voor structurele beleidsparticipatie, waarin degenen die het aangaat kunnen meebeslissen.’ Hogeboom: ‘Binnen de gehonoreerde projecten gaan partijen concreet aan de slag met beleidsparticipatie. We zagen mooie voorbeelden langskomen in de aanvragen: van vroegsignalering van eenzaamheid tot inwonersparticipatie in mentale gezondheid en inclusieve zorg voor mensen met niet-zichtbare beperkingen.’

De subsidieoproep Uitvoering Actieplan Regionale Participatiehub kent 5 rondes. Uit de eerste drie rondes zijn in totaal 7 projecten gehonoreerd.  ZonMw verwacht later dit voorjaar projecten uit ronde 4 en 5 te honoreren.