Agenderen kennisvragen door beroeps- en koepelorganisaties 2025-1

Passende zorg is de aanpak om de zorg in Nederland voor iedereen goed, toegankelijk en betaalbaar te houden (Integraal Zorg Akkoord, IZA, 2022). Passende zorg is mensgericht. Bij passende zorg staat de waarde van zorg voor de patiënt centraal en wordt alleen zorg vergoed die echt werkt, én die zo optimaal mogelijk is georganiseerd. Passende zorg is waardegedreven: het voegt waarde toe aan de gezondheid van mensen tegen een proportionele inzet van middelen, personeel en grondstoffen. De beweging naar passende zorg is een gezamenlijke opgave van de zorgsector en de samenleving. Kennisontwikkeling helpt alle betrokken partijen – zorgverleners, patiënten en cliënten, onderzoekers, beleidsmakers, richtlijnontwikkelaars, overheidspartijen, koepelorganisaties en zorgverzekeraars – bij het kunnen maken van verstandige keuzes uit het (zorg)aanbod.

Het samenstellen van het pakket van passende zorg

Het is belangrijk dat iedereen bijdraagt aan een passend en betaalbaar basispakket van verzekerde zorg. Pakketbeheer (oftewel het samenstellen van het pakket van passende zorg) is een taak waarbij zowel het Zorginstituut Nederland als meerdere andere partijen, zoals zorgverleners, patiëntenorganisaties en zorgverzekeraars, betrokken zijn. Het met elkaar samenstellen van het basispakket van verzekerde zorg stelt alle betrokken partijen in staat gezamenlijk te bepalen onder welke voorwaarden zorg passend is. Het leveren en vergoeden van niet-passende zorg wordt daarmee voorkomen. Het kaderprogramma Passende Zorg helpt partijen bij het bevorderen van passende, verzekerde zorg.

Kaderprogramma Passende Zorg 2024-2028

Het kaderprogramma Passende Zorg 2024-2028 stelt partijen in alle sectoren van de Zvw in staat om hun kennis te vergroten en om deze kennis in te zetten voor betere zorg. Het programma stimuleert kennisontwikkeling over waardegedreven zorg om zo onderbouwde besluiten te kunnen nemen over welke zorg verzekerd blijft vanuit het basispakket van de Zvw, en hoe we de zorg zo optimaal mogelijk kunnen organiseren.

Het kaderprogramma Passende Zorg staat open voor het gericht agenderen van kennisvragen door overheidspartijen en beroeps- of koepelorganisaties zodat zij de beweging naar passende zorg kunnen maken. Partijen dienen bij het agenderen van kennisvragen aan te geven welke specifieke kennis zij nodig hebben, zodat hier gericht onderzoek op uitgezet kan worden. Het doel is om met deze kennis bij te dragen aan het pakketbeheer, ofwel aan beslissingen over welke zorg vergoed blijft (of juist niet meer) vanuit de Zvw. Ook draagt deze kennis bij aan het ontwikkelen en onderhouden van richtlijnen en kwaliteitsstandaarden, en aan de contractering van zorg door partijen.
Het gericht agenderen van kennisvragen vraagt om een onderbouwing van beroeps- en koepelorganisaties hoe ze tot deze kennisvraag zijn gekomen, waarom deze kennisvraag van belang is en waarom de kennisvraag via een gerichte subsidieronde opgepakt dient te worden.

Wie kunnen kennisvragen agenderen?

Belangrijk: deze uitnodiging om impactvolle kennisvragen te agenderen binnen gerichte subsidierondes is bestemd voor beroeps- en koepelorganisaties.
Het agenderen van kennisvragen op het gebied van medisch-specialistische zorg (MSZ) vindt plaats via het programma Zorgevaluatie en Gepast Gebruik (ZE&GG) volgens de Cirkel van Gepast Gebruik (CvGG). ZonMw is strategisch partner van het programma ZE&GG.

Hieronder leest u waaraan een kennisvraag moet voldoen, hoe een beroeps- of koepelorganisatie kennisvragen kan agenderen en hoe ZonMw hiervoor vervolgens een gerichte subsidieoproep openstelt.

Voor overheidspartijen die kennisvragen willen agenderen is een aparte uitnodiging beschikbaar.

Waaraan moet een kennisvraag voldoen?

Als een kennisvraag aan alle hierna genoemde voorwaarden voldoet, dan is deze passend voor de gerichte ronde:

• Het onderzoek op basis van de kennisvraag levert bruikbare resultaten op voor de toets op het basispakket, en/of voor het ontwikkelen en onderhouden van richtlijnen en/of kwaliteitsstandaarden, en/of voor contractering van zorg (inclusief bekostiging).
• De kennisvraag betreft een vergelijking van 2 of meer vormen van zorg (‘interventies’). Het kan hierbij gaan om een vergelijking van: i) specifieke diagnostische of therapeutische interventies; ii) behandelstrategieën die van elkaar verschillen, bijvoorbeeld wat betreft timing, intensiteit/doses, en/of volgorde van behandelingen, iii) (organisatie van) zorgpaden. De interventie(s) waarvan het effect wordt onderzocht moet(en) vergeleken worden met standaardzorg.
• De kennisvraag heeft een afgebakende PICO. Het is duidelijk welke patiënten (P) het betreft, van welke vorm(en) van zorg het effect wordt onderzocht (de interventie(s), I), wat de (standaard)zorg is waarmee wordt vergeleken (de comparator, C) en welke uitkomsten (O) daarbij belangrijk zijn.
• De relevantie van de kennisvraag wordt objectief onderbouwd op basis van de criteria zoals opgenomen in het maatschappelijk agenderingskader van Zorginstituut Nederland.
• De kennisvraag betreft een kennishiaat onderbouwd op basis van literatuuronderzoek.
• De kennisvraag betreft niet-farmacotherapeutische zorg geleverd vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw) of een combinatie van de Zvw en Wet langdurige zorg (Wlz).
  • Uitzondering hierop is onderzoek waarbij niet-farmacotherapeutische zorg wordt vergeleken met (een combinatie van) farmacotherapeutische zorg, op voorwaarde dat het geneesmiddel al tot de standaardzorg in Nederland behoort.
• Betrokken organisaties onderschrijven het belang van de kennisvraag met een steunverklaring.
• De kennisvraag betreft niet medisch-specialistische zorg. Het agenderen van kennisvragen op het gebied van medisch-specialistische zorg (MSZ)* vindt plaats via het programma ZE&GG. Indien de kennisvraag uit de MSZ door de betreffende koepelorganisatie niet passend is bevonden voor agendering binnen het programma ZE&GG, dan kan de aanvraag – mits deze voldoet aan de gestelde voorwaarden – geagendeerd worden voor een gerichte subsidieronde binnen het kaderprogramma Passende Zorg. Dit vraagt om toelichting hierop in het aanmeldformulier.

*Kennisvragen naar zorg vanuit de MSZ kunnen niet geagendeerd worden voor deze uitnodiging. Onder MSZ valt zorg die in het ziekenhuis of de praktijk van de medisch specialist wordt geleverd. Met interventies binnen de MSZ worden alle interventies bedoeld waarvan de hoofdbehandelaar een medisch specialist is. Zie ook deze pagina van het Zorginstituut. Uitzonderingen hierop zijn: a) medisch-specialistische interventies die worden vergeleken met interventies uit de eerstelijnszorg en b) interventies die worden uitgevoerd door de GGZ/psychiaters. Kennisvragen op deze 2 gebieden kunnen wel geagendeerd worden voor deze uitnodiging. 

Belangrijke informatie

• Het agenderen van kennisvragen is niet te zien als een subsidieaanvraag, maar dient als ‘voorfase’ voor het indienen daarvan in één van de gerichte rondes.
• Niet in aanmerking komen kennisvragen naar het effect van zorg die niet geleverd wordt vanuit de Zvw of een combinatie van zorg uit de Zvw en Wlz. Dit geldt ook voor innovatieve zorg waarvoor nog onvoldoende bewijs is en indicatieverruiming voor zorg die al wordt toegepast bij een beperkte groep patiënten.

Kennisvragen indienen

Beroeps- en koepelorganisaties kunnen kennisvragen aandragen. Hiervoor is een aanmeldformulier (‘aanmeldformulier kennisvragen beroeps- en koepelorganisaties’) beschikbaar onderaan deze pagina. Hierin wordt een beschrijving en onderbouwing gevraagd van onder andere de relevantie van de kennisvraag aan de hand van het maatschappelijk agenderingskader van Zorginstituut Nederland en de studieopzet. Op het formulier vermeldt u ook de naam van de contactpersoon en bestuurlijk verantwoordelijke van uw organisatie. Wanneer meerdere partijen gezamenlijk een kennisvraag agenderen, dan is er 1 organisatie die optreedt als contactpersoon. Ook dienen de bestuurlijk verantwoordelijken van alle partijen het formulier (mede) te ondertekenen (dit mag op aparte formulieren). Het aanmeldformulier met de bijlagen stuurt u vervolgens per mail naar programmapassendezorg@zonmw.nl. 
Het indienen van kennisvragen kan tot uiterlijk dinsdag 11 november 2025 14.00 uur.   

Wat is het beschikbare budget?

Binnen het kaderprogramma Passende Zorg is voor deze ronde een budget van 10 miljoen euro beschikbaar. Per kennisvraag kan maximaal 1 miljoen euro worden aangevraagd in deze gerichte ronde. Deze uitnodiging voor het agenderen van kennisvragen staat open tot uiterlijk dinsdag 11 november 2025 om 14.00 uur. Naar verwachting wordt in november 2025 een volgende uitnodiging voor het agenderen van kennisvragen door beroeps- en koepelorganisaties gepubliceerd met als deadline medio februari 2026.

Hoe worden ontvangen kennisvragen beoordeeld? 

ZonMw checkt uiterlijk binnen 2 werkdagen na de deadline of het aanmeldformulier compleet is. Bij ontbrekende informatie wordt de contactpersoon verzocht om binnen 3 werkdagen deze informatie alsnog aan te leveren. Vervolgens beoordeelt de integrale ZonMw-Zorginstituut beoordelingscommissie of de kennisvraag relevant is voor de gerichte ronde van het kaderprogramma. Indien nodig wordt de kennisvraag (in PICO(t)-format) aangescherpt vanuit het oogpunt van pakketbeheer op advies van de integrale commissie. Wanneer er meer passende en impactvolle kennisvragen zijn dan beschikbare middelen, past de integrale commissie een prioritering toe. De commissie houdt daarbij in eerste instantie rekening met een spreiding van kennisvragen over de verschillende disciplines/zorgsectoren. Aanvullend kan de commissie prioriteren op basis van de criteria maatschappelijke ziektelast, arbeidsinzet en financiële impact. Binnen 6 weken na de deadline van het indienen van een kennisvraag maakt ZonMw bekend of de kennisvraag geselecteerd/geprioriteerd is voor het openstellen van een gerichte subsidieronde. De contactpersoon ontvangt hierover bericht. 

Publicatie gerichte subsidieoproepen voor kennisvragen

Voor geselecteerde/geprioriteerde kennisvragen wordt een subsidieoproep voor een gerichte subsidieronde gepubliceerd op de ZonMw-website bij Financiering vinden. ZonMw stemt met de indiener(s) van kennisvragen een proces af om partijen bijeen te krijgen die geïnteresseerd zijn om een subsidieaanvraag uit te werken. Dit kan bijvoorbeeld door de inzet van een collaboratieve workshop of een matchmakersbijeenkomst. Informatie hierover staat te zijner tijd op de ZonMw-website bij de betreffende subsidieoproep.

Beroeps- en koepelorganisaties

Een beroepsorganisatie wordt gezien als een groep personen met eenzelfde soort opleiding en/of beroep die zich hebben aangesloten bij een organisatie. Een koepelorganisatie wordt gezien als een vereniging of stichting waarin een aantal belangenorganisaties vertegenwoordigd zijn. Voor zowel koepel- als beroepsorganisaties gaat ZonMw er vanuit dat deze staan ingeschreven bij de Kamer van Koophandel.

Het kaderprogramma Passende Zorg is een lerend kaderprogramma waarin jaarlijks de methode van lerend evalueren wordt toegepast. ZonMw neemt de opgedane inzichten, in afstemming met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en stakeholders, mee voor de rondes in volgende jaren.

Meer informatie over het kaderprogramma Passende Zorg 2024-2028 vindt u op de programmapagina.