Beeldzorg vervangt steeds meer fysieke zorgmomenten bij zorgorganisatie ZINN in Noord-Nederland

De inzet van beeldzorg kan veel van de fysieke zorgmomenten met cliënten vervangen. Van het bellen of alles goed is gegaan tijdens het douchen, tot het begeleiden van medicatie innemen. Daarnaast ervaren de ouderen een uitbreiding van hun sociale cirkel, bijvoorbeeld tijdens de digitale bingo op vrijdagmiddag. De tablets lagen al langer op kantoor, maar werden nauwelijks ingezet. Met de SET-subsidie kregen ze een tweede kans. Projectleiders en wijkverpleegkundigen innovatie bij ZINN, Femia Koopmans en Jolien Kampman-Pijper, vertellen hoe beeldzorg een integraal onderdeel is geworden van het werk. 

Femia en Jolien richtten samen met collega’s, de wijkteams en het management team meer dan 2,5 jaar geleden het centrale beeldzorgteam op. Hiervoor werd de SET-subsidie ingezet. Het team begon klein met 3 bestaande cliënten, maar breidde zich al snel uit. Inmiddels is het aantal cliënten in het beeldzorgteam stabiel op 85, ongeveer 10% van de thuiszorgcliënten. Ook het oorspronkelijke doel om in totaal 170 unieke cliënten de tablet te laten gebruiken, is afgelopen september behaald.

Niet iedereen was altijd even enthousiast over beeldzorg. Veel medewerkers met een ‘echt zorghart’ waren bang dat de zorg afstandelijk en onpersoonlijk zou zijn. Ook waren er binnen de thuiszorgteams twijfels over het verlichten van de werkdruk. Femia vertelt: ‘De wijkteams dachten dat alle lichte, makkelijke zorgvragen naar het beeldzorgteam zouden gaan, en dat er voor hen alleen zware zorg over zou blijven. In de praktijk blijkt juist dat door ruimte vrij te maken in de route, de gelegenheid ontstaat om complexere zorgvragen aan te nemen. Een mooie uitdaging voor medewerkers in de fysieke zorg.’ 

Ondanks de twijfels stuitten Femia en Jolien niet op veel weerstand. Ze schrijven dit toe aan hun praktijkervaring en zichtbaarheid op kantoor. ‘Wij kwamen bij cliënten langs en konden goed meedenken over de inzet van beeldbellen voor de verschillende zorgvragen. Daarnaast konden we heel laagdrempelig het gesprek aangaan met cliënten en collega’s. Zo kun je eventuele weerstand meteen aanpakken’, zegt Jolien. Ook wordt de inzet van beeldzorg gedragen door de gehele organisatie, van bestuur tot medewerkers. ‘ZINN heeft 2 bestuurders en zij hebben beiden een ochtend meegelopen met het beeldzorgteam om het gewoon even te ervaren. Zij waren ook heel positief’, deelt Femia. 

Of beeldzorg ervoor zorgt dat ouderen langer zelfstandig thuis blijven wonen, is lastig te zeggen. Wel geven Jolien en Femia aan dat ze zich regelmatig verbazen over cliënten die nog in het beeldzorgteam zitten. Sommige cliënten ontvangen al vanaf de start van het team beeldzorg.  

De digitale zorgmomenten dragen bij aan eigen regie bij de ouderen. Door letterlijk op een afstand te zijn van de cliënt, wordt deze gestimuleerd om meer zelf te doen en ook de tijd daarvoor te nemen. Femia licht dit toe aan de hand van het voorbeeld van insuline toedienen: ‘Als een medewerker aanwezig is, denkt die al snel: ik moet door naar de volgende, ik pak alvast de insulinepen. Maar het is juist zo belangrijk dat ouderen actief blijven om de hersenen geprikkeld te houden en lichamelijk goed te blijven bewegen.’ 

Ook zijn cliënten beter verbonden met familieleden. Even beeldbellen, foto’s ontvangen of een spelletje doen gaat via de tablet heel gemakkelijk. ‘Een van de mooiste verhalen, vult Jolien aan, ‘is dat een cliënt nog met haar dochter op vakantie kon. De Moeder had door ouderdom ondersteuning nodig en de dochter had niet veel ervaring met insuline toedienen, maar door de tablet mee te nemen naar Mallorca, kon de insuline onder begeleiding toch veilig worden toegediend elke dag.’ 

Beide verpleegkundigen zijn er trots op dat beeldzorg een vast en onmisbaar onderdeel van de organisatie is geworden. Er komen nog steeds 2 tot 3 aanmeldingen per week binnen en tijdens het intakegesprek wordt meteen gekeken of de gehele zorgvraag of een deel ervan digitaal kan worden opgepakt. Op die manier werkt de organisatie dus volgens het principe ‘digitaal, tenzij’. Ook de cliënten kunnen eigenlijk niet meer zonder de tablet. Zij zien vooral de meerwaarde van de sociale interactie met familie.

Terugkijkend zouden de 2 projectleiders niets veranderen. Juist van het uitproberen hebben ze veel geleerd. ‘Het is ook gewoon lef hebben en bepalen dat je van start gaat’, zegt Femia. Toch geven ze nog wel wat tips mee. Zo geven ze aan dat er al heel veel kennis beschikbaar is, vooral bij grote leveranciers zoals Compaan. ‘Ga vooral niet zelf het wiel uitvinden en leg contact met andere organisaties’, licht Femia toe. Jolien vult aan dat ook zij via Compaan nieuwe contacten hebben gelegd: ‘Ze noemen je naam ergens en zo leg je weer een nieuw lijntje. En als er dan een vraag komt hoe wij iets deden, gaan we in gesprek of kan iemand een dagje meelopen in ons beeldzorgteam.’

Ondanks dat het beeldzorgteam steeds meer zelf oppakt, zijn Femia en Jolien nog nauw betrokken. Ook halen ze nog steeds veel plezier uit het zoeken naar nieuwe manieren om de tablets in te zetten, bijvoorbeeld voor revalidatie of als ondersteuning binnen het volledig thuis team dat modulair pakket Thuis levert aan cliënten die vallen onder de Wet langdurige zorg. Femia: ‘We willen er een digitaal team van maken.’