Collaboratieve workshop voor een afwegingskader voor een toekomstige pandemie of gezondheidscrisis

Ongeveer 50 deelnemers hebben zich bij ZonMw verzameld. De aanwezige deelnemers zijn voornamelijk afkomstig van universiteiten en UMC’s, maar ook onderzoeks- en maatschappelijke organisaties, de GGD en de hogeschool zijn vertegenwoordigd. De bijeenkomst start met een welkomstwoord door Inonge van Twillert (ministerie van VWS) en Monique van der Hoeven (ZonMw). ‘We zijn op zoek naar een brede samenwerking om tot een goed afwegingskader te komen’, zegt van Twillert. Van der Hoeven gebruikt de metafoor van verschillende soorten van een Rubiks kubus om weer te geven dat je vanuit verschillende achtergronden één geheel kunt vormen. ’Welke Rubiks kubus nodig is om het antwoord te geven om de puzzel op te lossen, is één van de vragen voor vandaag’, stelt ze vast.

Ook Sjaak de Gouw, oud-voorzitter van GGD Hollands-Midden en voormalig lid van het Bestuurlijk Afstemmingsoverleg (BAO) spreekt de groep toe. Hij blikt terug op de coronaperiode: ’We moesten de R onder de 1 houden, wat er ook gebeurde. Het was toen moeilijk om snel besluiten te nemen, bijvoorbeeld over het sluiten van de scholen. Een afwegingskader was er toen nog niet.’ De Gouw zegt dat er meer aandacht moet komen voor de effecten van verschillende maatregelen. Daarnaast pleit hij voor het explicieter maken van waardenafwegingen bij besluiten.

Vervolgens gaf Michele Helinski vanuit het ZonMw-programmateam meer toelichting op de subsidieoproep: ‘We zoeken één consortium met verschillende expertises.’ Ze benoemt dat het maatschappelijk impact team (MIT) al een afwegingskader heeft gemaakt, hetgeen uitgebreid kan worden door het nieuwe consortium.

Hierna gaan de facilitators aan de slag met de deelnemers aan de hand van een serie vragen om elkaar wat beter te leren kennen. Zo zien we de brede expertise van de aanwezigen, uiteenlopend van een achtergrond in moleculaire celbiologie tot sociale wetenschappen, publieke gezondheidszorg en epidemiologie. Er volgen verschillende opdrachten. Meer en meer raken de aanwezigen met elkaar in gesprek over hun expertises en ideeën, en hoe die op elkaar aan kunnen sluiten om samen één consortium te gaan vormen.

Na de lunch geeft Sander Steijn van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) een overzicht van de doelstelling van het SCP voor het Programma Paraatheid. Het doel van dit programma is om een tijdig en betrouwbaar maatschappelijk beeld van Nederland te kunnen geven. Daarnaast vertelt Steijn ook over de plannen voor een kennisbibliotheek die het SCP in staat stelt om snel inzicht te bieden in de effecten van de crisis en (voorgenomen) maatregelen.

Vervolgens verdelen de aanwezigen zich in 3 groepen rondom een drietal vragen:

1. Welke resultaten moet het project opleveren? 
2. Wat moet de focus worden van het project en waar zitten de knelpunten en risico’s?
3. Welke samenwerkingspartners zijn er nodig?

In verschillende rondes vinden geanimeerde discussies plaats, gebruikmakend van de bijdragen van de groep ervoor. De eerste stappen voor de uitwerking van een mogelijke subsidieaanvraag zijn gezet.

Tijdens haar afsluitende woorden haalt Monique van der Hoeven de Rubiks kubus weer aan. Het is nog niet helemaal duidelijk om welke Rubiks kubus het gaat, maar er zijn vorderingen: ‘Wat jullie gaan doen, zal ons parater maken voor verschillende typen crisis.’ Sjaak de Gouw begint zijn afsluitende woorden met: ‘Mr. Hesitation has left the building today.’ Hij vindt dat er vandaag stappen zijn gezet in het proces van het definiëren van de insteek van het project en het verkennen van samenwerkingsmogelijkheden. Een laatste geanimeerde discussie over de mogelijke samenwerking en rolverdeling volgt.  

Vanuit ZonMw blikken we terug op een interessante en bijzonder leerzame dag. Na deze aftrap voor een nieuw consortium zijn de deelnemers aan zet voor de volgende stap. Het is de uitdaging om tot één consortium te komen en een subsidieaanvraag in te dienen die aan de subsidieoproep voldoet – en dit alles voor de deadline van half april.